gevoelsrijk-website

Gevoelens willen iets vertellen: over gedrag, je binnenwereld én wat je meekreeg

Fri, 06 Nov 2026 04:00:07 GMT

Een paar jaar geleden maakte ik de poster 'Gevoelens willen iets vertellen'. Zeven gevoelens, met bij elk gevoel wat het je misschien wil vertellen. Verdriet dat zegt dat je tranen mag laten stromen. Boosheid die zegt dat je grenzen mag stellen. Die poster werd duizenden keren aangevraagd. Duizenden! Dat zegt iets over de poster, maar vooral iets over ons. We willen onze gevoelswereld blijkbaar graag beter leren verstaan. Die van onze kinderen ook.

Nu, jaren later, is het tijd voor een nieuwe versie. De zeven gevoelens van toen staan er nog op, met zeven nieuwe erbij. Want het is nog steeds nodig dat emoties meer aandacht krijgen. Bij onze kinderen, maar eerlijk is eerlijk: minstens zo hard bij onszelf. Ik vertel je waarom, plus wat ik er het afgelopen jaar bij leerde. Ga je mee?

Eerst even terug: de poster van toen

Kijk nog eens goed naar die poster. Er staat steeds: zegt misschien dat ik… Dat woordje staat er niet voor niks. Een gevoel is geen bevel. Het is ook geen woordenboek waarin je de juiste betekenis opzoekt. Boosheid kan zeggen dat je een grens mag stellen, maar soms zit er iets heel anders onder. Het is een eerste vraag, geen eindantwoord. Zie het meer als een richtingaanwijzer: hij wijst een kant op en jij kijkt of dat klopt. Heb je liever deze eerste versie aan de muur? Die kun je hier nog steeds downloaden .

Ja, daar is 'ie: de ijsberg

Ik weet het, de ijsberg. Die kom je in zo'n beetje elk boek over opvoeden tegen. Maar juist omdat hij zo bekend is, snapt iedereen hem meteen. Dus ik leen hem even, met één laag extra:

De bovenstroom: wat boven water uitsteekt. Dit is gedrag. De stampvoet, de dichtgegooide deur, de snauw aan tafel. Ook jouw verheven stem als het je allemaal even te veel wordt. Het is wat zichtbaar is. Logisch dat we daar als eerste op reageren, want het is wat ons raakt.

De binnenstroom: wat onder water zit. Onze binnenwereld, die gevoeld en erkend wil worden. Het verdriet onder de snauw, de onzekerheid achter die dichte deur. Het hoort bij dezelfde ijsberg, je ziet het alleen niet. Gedrag is communicatie. Hier zit wat er eigenlijk gecommuniceerd wordt. Dit is ook de laag waar de poster over gaat.

De onderstroom: het water dat de ijsberg beweegt. Wat we meekrijgen uit ons familiesysteem. Patronen, loyaliteiten en onuitgesproken verhalen van de generaties voor ons, die nog altijd doorwerken in hoe we voelen en reageren. Je kunt hem niet zien, maar hij bepaalt mee welke kant het ijsblok op drijft.

Hallo, onderstroom

Over die derde laag leerde ik het afgelopen jaar veel meer. Ik merk steeds meer hoe belangrijk hij is. Soms reageer je op je kind veel feller dan de situatie vraagt. Of je voelt je ineens heel klein, terwijl er eigenlijk niks bijzonders gebeurt. Herken je dat? Grote kans dat er dan niet alleen iets in jou geraakt wordt. Er trekt iets aan je wat al veel langer stroomt. Iets wat je moeder misschien ook voelde, of je opa. Iets waar nooit woorden voor waren.

Oké, spiegel erbij. Welke gevoelens mochten er bij jou thuis zijn? En welke niet? Mocht je boos zijn? Mocht je verdrietig zijn zonder dat iemand het meteen probeerde op te lossen? Wie was er verantwoordelijk voor de sfeer in huis? Het zijn geen vragen om iemand de schuld te geven. Ze helpen je snappen waarom bepaalde gevoelens bij jou nog altijd zo hard trekken. In mijn blog over reageren of antwoorden lees je meer over hoe je zo'n automatisch patroon herkent - en hoe je er een pauze tussen krijgt.

Het gaat om het samenspel

Nu komt het: geen enkele laag is de 'echte' laag. Uiteindelijk gaat het om het samenspel.

Veel aandacht voor de binnen- en onderstroom helpt geen reet als je je gedrag niet verandert. Je kunt prachtig begrijpen waarom je uitvalt tegen je kind. Maar als je blijft uitvallen, voelt je kind vooral dát. Andersom brengt honderd opstellingen doen zonder rijker te worden in gevoel je ook niet verder. Dan weet je misschien precies waar iets vandaan komt, maar voel je het nog steeds niet echt.

Wie alleen naar het topje kijkt, gaat gedrag 'fixen' met straffen, belonen en time-outs. Het stukje boven water ziet er dan even netjes uit. Onder water blijft alles zoals het was. In gedrag accepteren vs. gevoelens erkennen leg ik uit hoe je gevoelens erkent zonder elk gedrag goed te keuren.

Elke laag doet ertoe. Gedrag mag begrensd worden. Gevoelens mogen gevoeld worden. Wat je meekreeg mag gezien worden. Alle drie, sámen.

Gevoelens als richtingaanwijzers

[AFBEELDING: nieuwe liggende versie van de poster 'Gevoelens willen iets vertellen']

Daar komt de nieuwe poster om de hoek kijken. De zeven gevoelens van toen staan er nog op. Ik heb er zeven aan toegevoegd die thuis net zo vaak langskomen: jaloezie, teleurstelling, onzekerheid, frustratie, schuldgevoel, verveling en trots. Jaloezie zegt misschien dat je zelf ook iets graag wilt. Verveling zegt misschien dat je mag ontdekken wat je leuk vindt. Zie je hoe anders dat voelt dan "niet zo jaloers doen" of "ga maar gewoon wat doen"?

Een gevoel benoemen helpt ook echt. Psychiater Dan Siegel noemt dat name it to tame it: wie een gevoel woorden geeft, helpt het brein om weer wat tot rust te komen. Dat geldt voor je kind. Voor jou trouwens net zo goed.

Zo kun je de poster gebruiken:

Hang hem op een plek waar jullie allemaal langslopen, op ooghoogte van je kind.
Begin bij jezelf. Kinderen leren meer van wat jij voordoet dan van wat jij uitlegt.
Laat dat 'misschien' staan. Vraag samen wat het gevoel zou kunnen vertellen, in plaats van het antwoord te geven.
Gebruik de vraag onderaan als check-in, aan tafel of in de auto: welk gevoel is er nu bij jou? Wat zou het je willen vertellen?

Wil je hier dieper in duiken met je kind? In je kind emotioneel leren én helpen groeien lees je hoe je emotionele groei stap voor stap oefent.

Download de nieuwe poster

De nieuwe poster 'Gevoelens willen iets vertellen' kun je hier gratis downloaden . Op de tweede pagina vind je nog meer om zelf mee aan de slag te gaan, van het GevoelsRijk Doeboek tot mijn boekentips. Print hem, hang hem op. Kijk dan eens wat er gebeurt als de gevoelens in jullie huis wat vaker aan het woord mogen.

GevoelsRijke afsluiter: van een ijsberg zie je maar een klein topje. Wat eronder zit is vele malen groter. De stroming die hem meeneemt zie je al helemaal niet. Kijk dus niet alleen naar het topje. Duik eens onder water, voel waar je naartoe getrokken wordt en laat je gevoelens je de weg wijzen. Ze willen je echt iets vertellen.

Skip die samenslaapschaamte! Niet separatie, maar hechting zorgt voor groei

Mon, 13 Oct 2025 09:00:00 GMT

Zal ik je eens wat verklappen? Geheel tegen heel veel (voor)oordelen in, sliepen onze kinderen lange tijd - zeker het eerste anderhalf jaar - bij ons in bed/op de kamer. Of we bang waren dat zij op deze manier te afhankelijk van ons werden? Nope. We maken ons eerder zorgen over ouders die hun kinderen te snel onafhankelijk maken. Terecht, laten ook onderzoeken zien. Wist je namelijk dat ‘room sharing’ de eerste zes maanden door onderzoekers juist wordt aangeraden? En dat er meer positieve dan negatieve effecten zijn? Uit die taboesfeer ermee, tijd voor verdieping.

Westerse eigen(wijs)heid

Kans op verstikking, een hoger risico op wiegendood: consultatiebureaus en jeugdartsen richten zich voornamelijk op mogelijke gevaren, waardoor de voordelen overschaduwd worden. Het resultaat? Samen slapen met je kind wordt afgeraden, aldus de Nederlandse Richtlijn. Deze stelt dat je als ouder je baby op zijn vroegst vanaf vier maanden in bed mag nemen. Typisch Westers. Wist je namelijk dat in niet-westerse landen het heel normaal is dat je baby’tje bij je in bed slaapt? En dat dit al decennialang zo is? In Nederland zien we dat baby’s steeds jonger een eigen bed krijgen - het liefst ook een eigen kamertje, als het even kan. En dat terwijl uit onderzoek (2019) van dr. Beijers (Universitair Hoofddocent Radboud University) blijkt dat room sharing tijdens de eerste zes maanden het risico op wiegendood juist met bijna de helft halveert, kinderen er beter door slapen én ze op latere leeftijd socialer gedrag vertonen. Nee, ik wil eventuele risico’s niet bagatelliseren. Wel wil ik het onderwerp tweezijdig belichten. Vanuit het perspectief zoals Moeder Natuur het bedoeld heeft - en vanuit het gedachtegoed van Neufeld. Een van mijn favoriete ontwikkelingspsychologen.

Team ‘wel samen slapen’ vs. ‘niet samen slapen’: wie staat sterker?

Nog even over die nadelen, want ik snap heel goed dat je als kersverse ouders schrikt van dat soort uitspraken. Tuurlijk, er is altijd een risico, daar mogen en moéten we eerlijk over zijn. Toch ontbreekt het aan wetenschappelijk bewijs om die nadelen hard te kunnen maken, vertelt ook Dr. Maartje Luijk tijdens het Jaarlijkse Congres Slaapproblemen bij jonge kinderen. Ja, er zijn twee duidelijke kampen (team ‘wel’ en team ‘niet’), maar waarom ligt de nadruk zo op die nadelen? Eigenlijk komt het erop neer dat je je minder moet laten leiden door ‘hoe het hoort’ - en je jouw eigen gevoel mag volgen. Er is geen goed of fout. De manier die voor jou als ouder goed voelt en waar je kind baat bij heeft is dé manier. Wilde ik gezegd hebben, voordat we de diepte induiken. Ik ben hier namelijk niet om te zeggen wat je moet doen, maar wat in mijn ogen passend kán zijn. Of ik daar altijd zo sterk achter stond? Nee hoor, ook ik heb dingen moeten proberen. Een beetje zoals een doodnormale ouder.

Eerlijk over mijn samenslaapschaamte

Zoals je in het introgedeelte las, sliepen onze drie kinderen ‘lang’ bij ons in bed / op de kamer. Nog eerlijker? Nog steeds slapen zij heel graag bij ons - net zoals wij dat als ouders ook fijn vinden. Hier open over zijn vind ik belangrijk, maar de harde waarheid is ook dat ik me hier weleens voor heb geschaamd. Mensen vinden er zo snel wat van, wat maakt dat ik het onderwerp bewust wel of niet met mensen bespreek. Als het ter sprake komt, ben ik wel altijd eerlijk. Wij kiezen als ouders zélf wat goed is voor het gezin - en dat is ook de boodschap die ik uit wil dragen. Gaan we terug in de tijd, dan is het verschil in denken en doen met nu best groot. Zo dachten we bij de oudste dat deze zelf moest ‘leren slapen’. We oefenden overdag best wat af, wat ons vooral stress gaf tijdens de dutjes op die momenten. Beeld je in: een huilende baby, een huilende Kimberley. Nope, geen succes, wat om koersverandering vroeg. Ik besloot met deze aanpak te stoppen en het meer volgens de wet van de natuur te laten lopen. Op een manier die goed voelde voor mij - en daarmee ook voor mijn zoontje én de andere twee, bleek ook later. Aanvoelen en durven bijsturen is key.

Nu je er toch bent: kijkje in onze ‘hechtingskeuken’

Co-sleeper, aanschuifbedje en ons grote bed
Alle drie onmisbaar voor ons - en ook voor de kinderen.
Doen wat goed voelt = lange tijd samen slapen
De kinderen wel aan mijn kant, anders sliep Bas niet. ;-) Ik noem: véél geschuif en alsnog met z’n allen op anderhalf bed. Toch leuk voor het idee, dat driepersoonsbed.
Baby #1: samenslaapfan
Baby 1 sliep t/m het eerste jaar bij ons in bed. Na onze verhuizing toverden we het tweepersoonsbed met een enkel bed om tot een driepersoonsbed. Easy does it.
Baby #2 eigen willetje (hoi, aparte kamer)
Deze speelde op rond de veertien maanden. Hoe we dat merkten? Onrust, minder goed in slaap komen. Je kent het vast wel.
Baby #3: ons ‘klittenbandkind’
Zodra ze de kans krijgt, kruipt ze nog steeds gezellig bij ons in bed.
Draagzakdutjes
Hun eigen bedje of ons bed? Meestal niet overdag. Op die momenten sliepen ze vooral in de draagzak of auto. En niet een beetje, maar veel. Heel veel.
Ik ervaarde meer gemak rondom borstvoeden
Hoe lekker: niet meer elke keer dat bed uit, maar warm in bed voeden. Voor mij fijn, voor Bas én de kinderen. Drie keer ‘win’!
Roulatiesysteem als Bas van huis is
Bas is voor zijn werk regelmatig een paar nachtjes weg. Daarom hebben we een roulatiesysteem opgezet voor wie waar slaapt. Luchtbedden de zolder op en tukken maar. Lees: richting onze slaapkamer.
De 6-weken-regel
We hebben de afspraak dat elk kind elke zes weken een nachtje bij ons op zolder mag slapen. Apart van elkaar. Vinden ze helemaal mooi.
‘Lekker slapen’ boven ‘moeilijk doen’
Heeft een van onze kids het lastig en onze nabijheid nodig? Gaan we regelen. Luchtbed de kast uit en niet moeilijk doen. Slaap is belangrijk (voor ons allemaal).
Samen slapen op tien vierkante meter
Oké, niet altijd natuurlijk, dat zou een beetje te veel van het goede zijn, maar wel in de lente- en zomermaanden. We hebben sinds vorig jaar namelijk een caravan, waar we héél graag mee de hort op gaan. De kinderen vinden het heerlijk.

Het verband tussen ‘monsters’ en separatie

Zo, door naar de feiten. Ik ken namelijk geen enkele ouder die niet heeft gedeald met slaapuitdagingen bij kinderen. Niet gek, het hoort bij het ouderschap. Niemand zei dat het makkelijk zou zijn. Ze zijn er dan ook niet om uit de weg te gaan, maar om opgelost te worden. Om dat te kunnen doen, is het belangrijk om te snappen dat er een verband is tussen angstige gedachten hebben / ‘monsters’ zien en separatie (= fysieke afstand van de ouders). Veel kinderen hebben namelijk last van deze zaken omdat ze ‘s avonds gescheiden worden van hun ouders, niét omdat ze erover gehoord hebben. Dat stelt ook Dr. Deborah MacNamara: docent aan het Neufeld Instituut. Ze vult aan dat monsters en enge gedachten vaak voorkomen bij kinderen van twee en drie jaar: de periode wanneer hersenen zich ontwikkelen en de verbeelding toeneemt. De nachtelijke separatie is de grootste scheiding die een kind meemaakt. Ze worden een relatief lange periode van hun ouders gescheiden, waardoor nare gedachten worden gevoed. Concrete gevolgen? Angst, frustratie, paniek, onrust voor het slapengaan, driftbuien, weigeren om te luisteren - om maar wat te noemen. MacNamara vat ‘m heel simpel samen: nacht = scheiding = monsters.

De natuur laat je kind groeien - doe jij dat ook?

Veel ouders denken goed te doen aan separatie, omdat ze hun kind zo sneller onafhankelijk maken. En natuurlijk: om die eerder besproken risico’s uit de weg te gaan (kan overigens ook prima met samen slapen, kom ik later op terug). Een begrijpelijke keuze, zolang het van binnenuit aangestuurd wordt; écht goed voelt. Geeft je vader- of moederhart diep van binnen aan samen te willen slapen? Dan is dat de natuur die spreekt en is het meer dan gezond om daarnaar te luisteren. Net zoals dat het gezond is dat je kind ervaart nog niet klaar te zijn voor die gescheiden nachten - en dat eerlijk bij je aangeeft. Separatie is lastig voor jonge kinderen, omdat de natuur het anders bedoeld heeft. Een kind heeft vijf tot zes jaar van zorg en aandacht nodig om zich te ontwikkelen tot een zelfstandig persoon (lees ook: de 6 stadia van hechting). Rond het derde levensjaar is het gebruikelijk om kreten te horen als “Ik doe het zelf wel!”, tegen het zesde levensjaar is een kind beter in staat zich van zijn ouders te scheiden (yep, de schoolperiode). Waar het op neerkomt? Een kind heeft niet de oefening met separatie nodig om te groeien, maar juist die hechting. Als de tijd rijp is (dank, Moeder Natuur), komt je kind vanzelf los van je. Aan jou de taak om je kind vast te houden, totdat deze zélf aangeeft zover te zijn. Nou, vertel eens: laat jij je kind groeien?

Meer verbinding = meer emotionele rust = minder monsters

Als separatie het probleem is, dan is hechting de oplossing: zo simpel is het. Wil jij je kind hiermee helpen, dan moeten wij (ouders) ervoor zorgen dat zij (kinderen) zich meer verbonden voelen met ons. Als een kind de aanwezigheid van een ouder als vanzelfsprekend beschouwt, dan zal het minder of niet de behoefte voelen om zich aan je vast te klampen of wanhopig achter je aan te rennen. Er zijn verschillende manieren om de verbinding met je kind te versterken, waarin het tonen van leiderschap, het bieden van veiligheid en het geven van liefde/erkenning de basis vormen. Wat je niét moet doen? Separatie ‘kracht bijzetten’ door het af te dwingen. Uit de losse pols: “Ik wil je pas in de ochtend weer zien!”, “Als ik weg ga, moet jij op je kamer blijven!” en “Je hebt nog vijf minuten, dan is het klaar”. Als jij het voortouw in vasthouden neemt, groeit de verbinding én zullen die vervelende monsters vanzelf verdwijnen. En dat allemaal omdat jij precies aanvoelt wat nodig is en daarnaar handelt. Toch mooi hè, dat ouderlijke instinct. ;-)

Van verwijten naar verantwoordelijkheid nemen

Betrap je jezelf erop dat je je kind net iets te vaak verwijt dat dat avondritueel zo lastig gaat? Of dat je geïrriteerd raakt omdat het zelfstandig slapen maar niet wil lukken? Onthoud dan dat het niet aan je kind, maar aan jou is om hierin de leiding te nemen. En dan bedoel ik niet het afdwingen van bepaalde handelingen, maar het invoelen en bieden wat op dat moment nodig is. Daar is ‘ie weer: (in)voelen. Accepteer dat jij verantwoordelijk bent voor de begeleiding tijdens die nachtelijke uitdagingen - en dat je kind afhankelijk is van jouw gedrag. Als je dit onder de knie krijgt, wordt die nacht misschien wel een moment dat hij/zij associeert met verbinding en nabijheid. Sterker nog: ik durf het je te beloven.

Slapen met je baby? Go for it! Zo doe je dat veilig

Zo, dan is het nu tijd om lekker met elkaar onder de wol te kruipen. In hetzelfde bed, op dezelfde kamer: gewoon zoals het bij jullie past. Bang voor die eerder genoemde verstikking of wiegendood? Dat maakt je een zorgzame ouder, niet voor schamen. Neemt niet weg dat samen slapen écht veilig kan - en daar ga ik je bij helpen. Alsjeblieft: 7 concrete tips.

Zorg voor een stevig matras
Een zacht matras of waterbed is niet geschikt, een stevig matras wel. Je baby ligt stevig, zonder dat deze meerolt met de gevolgen van de zwaartekracht.
Leg je baby op zijn/haar rug
Klinkt logisch, maar te belangrijk om niet mee te nemen. Het gezichtje is op deze manier helemaal vrij en daarmee ook de ademruimte.
Vermijd te dikke kleding / een te hoge temperatuur
Houd kleding luchtig en zorg voor een slaapkamertemperatuur van 16-18 graden.
Sla de bank als slaapplek over
In tegenstelling tot een bed met een stevig matras, is een bank niet betrouwbaar als slaapplek. Lekker overslaan. Ook een stuk fijner voor je eigen nek, trouwens.
En dat huisdier in je bed ook
Als je baby bij je ligt dan, hè. Waar de hond of kat ligt als de baby niet in bed ligt, dat moeten jullie helemaal zelf weten.
Baby + kids = ouder als divider
Slapen er meerdere kids en een baby in bed? Zorg dat er een ouder tussen de baby en kids ligt. Zo is je baby goed beschermd tegen onvoorspelbare manoeuvres.
Maak het bed val proof
Zorg dat je de randen afschermt/ophoogt, zodat verplaatsing altijd veilig gebeurt.

Uitzonderingen: wanneer co-sleeping niet veilig is

Om het écht veilig te houden, moet ik ook de uitzonderingen benoemen. Zo is co-sleeping niet veilig wanneer je baby kunstvoeding krijgt (niet op de borst gefixeerd, kan gaan ‘zwerven’), je tijdens je zwangerschap gerookt hebt, je (verdovende) medicijnen gebruikt, na alcoholgebruik, als een ziekte/aandoening zorgt voor minder alertheid, je oververmoeid bent of als je flink overgewicht hebt. Kijken we naar de eerste maanden? Skip het dan liever als je baby ruim voor de uitgerekende datum geboren is, deze dysmatuur is of als hij/zij koorts heeft.

GevoelsRijke afsluiter: met geen sterk bewijs voor de negatieve effecten en een berg met positieve effecten wil ik je aanmoedigen je hart te volgen. Voelt samen slapen goed? Geeft het je kindje rust? Draagt het bij aan de verbinding? Ga ervoor. Meer informatie over dit onderwerp of extra support nodig? Check dan de website van Samenslapen.nl voor tips, handige producten en aanvullende richtlijnen. Ik zeg: slaap lekker - aan jou én je kind.

Over échte mannen (en hoe we onszelf als vaders zo lekker in de weg kunnen zitten)

Mon, 29 Sep 2025 09:00:00 GMT

Zo, weer even een moment van vaders onder elkaar. Je gaat mij, Bas en man van, hier vaker horen. Waar moeders zijn, zijn namelijk ook vaders - en dat ook deze tegen serieuze uitdagingen aanlopen, las je in mijn eerdere blog al. Van de partnerrelatie die verandert tot de relatie met jezelf én je kind: vader zijn is mooi, maar soms ook pittig. Hoe dat komt? Je kan het onder andere wijten aan externe druk, maar ik denk dat die druk vooral intern opgelegd wordt. Juist, door niemand minder dan jijzelf. Hoe ik dat weet? Een doorgewinterde ervaringsdeskundige spreekt. Want zeg nou zelf: élke vrouw wil toch een stoere man? En stoere mannen… die zijn ook nog gevoelig.

Die krachtige, kwetsbare, gevoelige én gezellige man zucht

Elke vrouw valt ervoor in katzwijm. Die stoere en krachtige man, die ook nog gevoelig en kwetsbaar is. Hij die zijn gezin onderhoudt, tijd heeft om samen leuke dingen te doen en ook nog makkelijk over zijn gevoelens praat. Mannelijke energie, maar wel in geëmancipeerde vorm. Hij heeft een goede opleiding gevolgd, brengt genoeg geld in het laatje én is niet alleen ‘s ochtends en overdag (werk) een man, maar ook ‘s avonds (privé). Je weet wel: als hij na een lange dag werken thuiskomt en de kinderen enthousiast op hem afhollen. Natuurlijk heeft hij dan alle (mentale) ruimte om met zijn kids te kletsen en te spelen - en daarnaast óók nog om dat goede gesprek met zijn partner te voeren. En ohja: vergeet die vriendengroep en die sportclub niet, want ook die slaat deze man nooit over. Net zoals tijd met zichzelf doorbrengen trouwens, wat hij er ook nog even tussendoor schuift. Of jou dit allemaal lukt? Tuurlijk. Dat is namelijk wat echte mannen doen, toch?

Niet die ander, maar jijzelf verlangt dit

Hup, uit je hoofd en terug naar die echte wereld. Dit is namelijk verre van realistisch en vooral wat heel veel mannen van zichzelf verwachten. Klopt: van zichzelf. Het is namelijk heel makkelijk om te zeggen dat die druk extern wordt opgelegd. Omdat je om je heen ziet dat het op een bepaalde manier gebeurt bijvoorbeeld (hoi, eenzijdige belichting). Of omdat de media anno 2025 mannen neerzetten als magische alleskunners (hoi, marketing). Toch ben ik ervan overtuigd dat het allemaal begint in je binnenwereld. Met hoe je zelf bent opgegroeid, de waarden die je meekrijgt, de (zelf)oordelen die je vormt en de blik op de wereld die je hebt. Grote kans dat je als ‘partner van’ de druk voelt om die ‘ideale’ man te zijn. Laat staan als je vader wordt en je óók nog de zorg van je kind erbij krijgt. Je verantwoordelijkheid groeit - en daarmee de druk ook. Je wilt je gezin financieel onderhouden, een leuke vader zijn, een liefdevolle partner, een goede collega, een gezellige vriend én… een fijn persoon voor jezelf. 1001 ballen, zo de lucht in.

“Wat zijn onze vrouwen toch lastig, hè?”

Tuurlijk, als mannen kunnen we het niet ontkennen: onze vrouwen zijn emotionele wezens en hebben de behoefte hierin gezien en gehoord te worden. Ze hebben het liefst een man die gevoelig is, daarover kan praten en hier en daar ook een traantje laat vloeien. Naast het harde werken, want ook dat moet gebeuren. Man, die dames. Wat kunnen ze lastig zijn, hè? Zal ik je eens wat vertellen? Dit dacht ik ook, maar ik bleek vooral zélf lastig te zijn. Ja, vrouwen vinden die veelzijdigheid in een man fijn, maar dat betekent niet dat jij elke rol altijd in dezelfde mate hoeft te vervullen. Het betekent vooral dat je die blik naar binnen durft te werpen en dat je ruimte geeft aan die gevoelige kant (en ja: die hebben we allemaal). Dat je dichtbij je emoties staat, erover kan praten en elkaars gevoelens ziet. Da’s heel wat anders dan jezelf dwingen om die ‘ideale man’ te zijn, waar je ironisch genoeg zélf de kaders van bepaalt. Mannen, wat zijn ze toch lastig, hè?

Een zachte man in een harde wereld

Op dit moment heb ik een zware, maar waardevolle ‘reis’ afgelegd die me dichterbij mezelf, mijn gevoel, mijn partner én mijn kinderen heeft gebracht. Iets waar ik onwijs blij mee ben. In alle eerlijkheid: ik ben niet voor niets aan deze rit begonnen. Ik worstelde namelijk met mezelf en stond op een punt in mijn leven dat niet helemaal kloppend voelde. Op privégebied liep ik tegen een muur aan, maar ook op zakelijk vlak zat ik niet op mijn plek. Zo heb ik bij redelijk wat grote corporate bedrijven gewerkt. Een branche waar veel ‘grote en sterke mannen’ rondlopen - terwijl ik in mijn kern juist zacht en gevoelig ben. Een wereld vol mannelijke energie, waarin ‘doorgaan’ en ‘hard spelen’ de norm is. Ik ben daar helemaal niet goed in. Ik houd mezelf wel staande, maar het brengt me wel aan het wankelen. Zo vond ik samenwerken met een mannelijke manager (mannelijke energie) lastig, omdat de focus vaak lag op ratio - en te weinig bij de gevoelens die daarbij komen kijken. En zo ervaarde ik die hoge en continu opgevoerde druk ook als onprettig, omdat er vaak niet bij stil werd gestaan waar dit ten koste van ging (en da’s vaak toch die privésituatie).

‘Perfecte’ vader, echtgenoot, vriend, collega én zelf

Ik maakte de keuze om aan mezelf te werken. Om als vader een fijnere man voor mijn vrouw en kinderen te zijn (vaker thuis zijn mét oprechte aandacht) - en voor mezelf een man die dichterbij zijn zachtere kant staat (iets doen wat bij me past). Zo gingen we in relatietherapie en verruilde ik de financiële wereld voor de échte wereld. Een openhartige plek waar ik mannen coach om persoonlijk te groeien. In die ‘reis’ leerde ik dat wij vaders ons vaak de onmogelijke opgave opleggen om ‘perfect’ te zijn. Niet alleen als vader, maar ook als echtgenoot, vriend, collega én naar onszelf toe. Een beetje zoiets:

De perfecte vader
‘Aandacht, liefde, tijd, veiligheid. Jij kan op mij vertrouwen. Altijd en overal.’
De perfecte echtgenoot
‘Ja, ik zie je - en je kan op mij vertrouwen. Financieel, fysiek en emotioneel.’
De perfecte vriend
‘Samen dat biertje doen, slap lullen, hard lachen, diep kletsen. Ik ben er voor je.’
De perfecte collega
‘Deadlines halen, waardering voelen in de groep, erbij horen. It’s part of our job.’
De perfecte zelf
‘Die ruimte voor mezelf pakken, zodat ik écht even lekker kan opladen. Heerlijk.’

Nabijheidsliefde & afstandsliefde: ze hebben elkaar nodig

Ik val in herhaling, maar bovenstaande állemaal zijn en ook nog tegelijkertijd? Da’s natuurlijk onmogelijk. Het zijn torenhoge verwachtingen die je jezelf oplegt, maar waar je no way altijd aan kunt voldoen. Een streven met een prijskaartje dus. Want zeg nou zelf: hoe vervelend is het als je iets wilt zijn, wat continu als veeleisend voelt? ;-) In dit geval gaat het om twee vormen van liefde: nabijheidsliefde (directe aandacht zoals knuffelen) en afstandsliefde (indirecte aandacht zoals geld verdienen). Beide zijn intentioneel hartstikke mooi, maar ze kunnen wel conflicteren met elkaar. Stel: het gezin wordt rijkelijk beloond met knuffels en momenten samen - maar de afstandsliefde ligt op zijn gat. Dan komt er te weinig of geen geld binnen en krijg je frictie aan de ene kant. En stel: je werkt dag en nacht om je gezin dat mooie leven te kunnen geven, maar je bent daardoor heel weinig thuis om tijd met elkaar door te brengen. Ja, dan heb je dat mooie huis en die grote tuin, maar wanneer heb je dan ruimte om ín die tuin te spelen/samen te zijn? Je raadt het al: het een kan niet zonder het ander. Werken is nodig, maar oprechte aandacht ook.

Hoe kinderen onze spiegels zijn

Kijk ik naar mezelf, dan had ik werk te doen om die balans weer recht te trekken. Ik was namelijk die man die veel te vaak weg was voor werk - en mijn gezin daardoor niet de aandacht kon geven die nodig was. Waar behoefte aan was - vanuit hen, maar ook vanuit mezelf. Na die confronterende blik in de spiegel én flink wat groeimomenten durf ik te zeggen dat dit een stuk beter gaat. Neem de relatie met mijn kinderen bijvoorbeeld. We liggen veel meer op een lijn en botsen minder, waardoor het allemaal veel makkelijker gaat. Ja, ik ben vaker thuis, maar wat vooral een belangrijke switch is, is de aandacht die ik dan heb. Écht aanwezig zijn, aandacht hebben voor Kimberley en de kinderen. Die telefoon vaker wegleggen en de ‘aan-knop’ van werk uitzetten. Of het vanaf nu allemaal soepel gaat verlopen? Tuurlijk niet. Ik weet waar mijn valkuilen liggen en ik probeer hier zo alert mogelijk op te zijn. Merk ik dat het allemaal weer wat moeilijker gaat, bijvoorbeeld doordat ik vaker bots met de kinderen? Dan weet ik dat zij mijn spiegel zijn. Dat dit niet bij hen ligt, maar dat ze mij de boodschap geven dat ik werk te doen heb. Verantwoordelijkheid nemen dus.

Van vader aan vader: 5 x zelf aan de slag

Die interne druk om al die rollen te vervullen, voel jij ‘m ook? Geen zorgen: je bent hier niet alleen in. Wij vaders zijn er om elkaar te steunen - ons brein werkt namelijk toch nét even anders dan dat van een vrouw. ;-) Vanuit mijn eigen ervaring heb ik vijf concrete tips die mij hielpen - en jou ook verder brengen. Áls je die verantwoordelijkheid maar pakt.

Blik in de spiegel
Kijk eens goed naar jezelf en je handelen. Doe je op dit moment het juiste? Die promotie op je werk bijvoorbeeld. Ja, het voelt hartstikke lekker, maar wat zijn de consequenties voor je privésituatie (nabijheidsliefde)?
Bepaal je eígen verwachtingen
Bepaal voor jezelf aan welke verwachtingen jij wil voldoen - en welke je mag loslaten. En ohja: durf deze dan ook achter je te laten. Het is namelijk vruchtbaarder om je aandacht te geven aan drie verwachtingen, dan je halve aandacht aan zes.
Lekker laten oordelen
Durf je eigen pad te kiezen, ook als dit afwijkt van ‘hoe het hoort’. Die ene vader die het helemaal anders doet? Dikke prima. Unieke vaders, unieke behoeften, unieke paden. Uiteindelijk zijn het jouw eigen oordelen die je tegenhouden (‘wat als?’ / ‘wat zou die ander vinden?’), niet zozeer die van je omgeving.
In de min met die onzin
Maak ruimte voor de dingen die er écht toe doen - en minder al het andere. Je kunt niet alles perfect doen en ook niet overal bij zijn. Al die verjaardagen, (werk)uitjes en borrels? Hartstikke leuk, totdat het ten koste gaat van jezelf en je gezin.
Ken en ‘leef’ je kernwaarden
Iedereen heeft eigen kernwaarden. Wat is belangrijk voor je? Waar word je blij van? Wat geeft energie? Wat maakt je gelukkig? Neem de tijd om hierbij stil te staan en deze te doorvoelen. Leef vanuit deze waarden - en ben je ook bewust van ‘egowaarden’ (wat verlang ik?) en ‘hartwaarden’ (wat wil ik?).

Echte mannen? Die kijken naar binnen

Ode aan de échte man. Hij die zo krachtig is dat hij zichzelf in de spiegel durft aan te kijken. Hij die zijn valkuilen (h)erkent en niet bang is om deze aan te pakken. Hij die snapt dat hij de énige is die bij zijn binnenwereld kan - en daarmee begrijpt dat hij zijn eigen oplossing is. Tsja, eigenlijk gewoon een man die dichtbij zijn gevoel durft te staan en bereid is zijn eigen oordelen en opvattingen los te laten. Geloof me: als dat je lukt, gaat er een GevoelsRijke wereld voor je open. Uiteindelijk ligt de oplossing altijd aan de binnenkant - en zal vanuit daar je blik op de buitenkant ook mooier worden. Echt, beloof ik je.

GevoelsRijke afsluiter: vader, partner, vriend, collega én jezelf zijn. Het is niet de vraag of je het allemaal kan zijn, maar op welke manier je dit wilt zijn. Dat vraagt om een diepere blik naar binnen. Wie ben je in je kern? Wat is echt belangrijk voor je? Wat verdient aandacht? En wat misschien wat minder? Je kan niet álles in standje maximaal zijn, wel kan je alles zijn op jouw manier - in de voor jou juiste balans. Die echte man? Die zit allang in je. Je ontmoet hem als je oordelen naar de achtergrond verdwijnen en je gevoelens naar de voorgrond. Ben jij klaar om hem aan te kijken? Tijd om te gaan.

Verbindend begrenzen: creëer een groeiruimte vanuit liefde, veiligheid en eigenheid

Mon, 22 Sep 2025 09:00:00 GMT

Naar je dochter blijven roepen dat ze van die hete theepot moet afblijven? Je zoon keer op keer vragen om die bal uit de woonkamer te halen? Of van je kind eisen dat ‘ie dat speelgoed opruimt? Drie voorbeelden, één gemeenschappelijke deler: er wordt gedacht dat we begrenzen, maar we doen het niét. ‘Huh, hoezo niet dan? Je geeft toch duidelijk aan wat er (anders) moet gebeuren?’ - Ik snap deze gedachte, maar het is ook precies waar het antwoord ligt. Kan jij ‘m al raden? Ik geef een hint: actions speak louder than words…

Bij het begin beginnen: wat is een grens?

Grenzen zijn nodig om kinderen, anderen, onszelf en spullen en de omgeving veilig te houden. Geef je als ouder een grens aan bij je kind, dan valt hier niet over te onderhandelen. Jij verlangt iets van je kind, deze hoort daar naar te luisteren (‘slaan accepteer ik niet’). Zie een omgeving met grenzen als een veilige en voorspelbare groeiruimte, waarin je kind kan ontdekken en experimenteren. Deze leert wat wel kan, maar ook wat niet oké is. Door deze grenzen scherp te stellen, kan je kind vervolgens in die afgekaderde ruimte zélf de rest van de groeiruimte verkennen. Een soort veilige haven op onze complexe wereld, waarin ze stapje voor stapje hun eigen weg vinden. Zo bied je als ouder veiligheid, maar geef je ook de ruimte aan eigen(wijs) opgroeien. Grenzen zijn…

Simpel: makkelijk te begrijpen en onthouden
Concreet: ze gaan over een specifieke situatie
Congruent: het sluit aan bij jouw eígen waarden en overtuigingen
Duidelijk: er is geen ruimte voor vrije interpretatie

Zullen we stoppen met zaken als dwingen en dreigen?

Waar een wel is, is ook een niet (hoi, medaille). Zo gaat begrenzen niet over je kind dwingen iets te doen, terwijl de situatie veilig is. Verwachten dat deze oma een kus geeft bijvoorbeeld - of verplichten dat ‘ie van die hoge glijbaan afgaat. Het is iets wat je op zo’n moment zélf graag wilt, terwijl er feitelijk niks aan de hand is (en er dus ook niks hoeft te veranderen). Het ironische in deze situatie? Eigenlijk hoef je je kind niet te begrenzen, maar vooral jezelf. Ook zijn grenzen géén vage instructies. Kinderen hebben behoefte aan duidelijkheid. Als jij zegt dat ze het veilig moeten houden, weten zij niet wat je daarmee bedoelt. Maak het concreet en koppel het aan duidelijke elementen/handelingen (‘ik wil niet dat je met spullen gooit’). Ook zijn grenzen geen vragen of verzoeken, simpelweg omdat je kind dan met ‘nee’ kan antwoorden (‘Wil je me helpen met…’). Tot slot, misschien wel de belangrijkste, een grens is nóóit een bedreiging. Lukt iets niet? Help dan. Op het moment dat je gaat dreigen, verliest de grens zijn kracht, schaad je jullie verbinding én zal je kind in het vervolg eerder handelen om de gevolgen te vermijden - niet vanuit intrinsieke motivatie. Oftewel: straffen (en belonen) is geen duurzame oplossing, verbindend begrenzen wel.

Het goede voorbeeld begint bij….

Inkoppertje natuurlijk: jezelf. ;-) Is er in een bepaalde situatie de mogelijkheid om als ouder zelf het goede voorbeeld te geven, dan is dit vrijwel altijd het juiste om te doen. Je kan namelijk blijven roepen dat iets moet gebeuren, maar kinderen zijn gebaat bij - kom ik weer - duidelijkheid. Door de handeling zelf eerst voor te doen - of juist iets te laten - laat je concreet zien wat je verwacht. Jij als ouder bent hét grote voorbeeld voor je kind, wat voor jou een kans is om bepaalde dingen goed over te brengen. Laten we de ‘niet-grenzen’ uit het introgedeelte als voorbeeld nemen en deze ombuigen naar ‘actiematige grenzen’:

‘Blijf van die theepot af!’ → zelf de theepot wegzetten
‘Haal die bal uit de woonkamer!’ → zelf de bal in de tuin leggen
‘Ruim je speelgoed op!’ → samen het speelgoed opruimen

“Waarom test mijn kind mijn grenzen zo?”

Oké, nu je weet wat een grens is, gaan we door naar het volgende punt. Ik weet namelijk zéker dat je jezelf de bovenstaande vraag tenminste één keer in je leven gesteld hebt. Heb ik gelijk? ;-) Het antwoord is eigenlijk heel simpel: kinderen zijn druk bezig met het verkennen van de wereld. Ze zijn kleine avonturiers op deze grote wereld, eager om de regels te achterhalen. Ze proberen te begrijpen hoe de wereld werkt - wat gepaard gaat met herhaling, herhaling, herhaling. Dat ene boek keer op keer lezen, dezelfde liedjes op repeat zetten, die speelgoedtrein tien keer over hetzelfde spoor trekken: het zijn indirecte manieren om te vragen ‘als ik dit nog een keer doe, gebeurt dan hetzelfde?’. Tsja, eigenlijk zijn onze kleine avonturiers gewoon hele grote wetenschappers, op zoek naar de werking van de wereld. Dat betekent ook dat ze af en toe hun grenzen verkennen - en daarmee die van jou als ouder ook. ‘Als ik het tóch doe, wat gebeurt er dan?’, ‘blijft die ‘nee’ een ‘nee’, als ik het écht wil?’ en ‘als jij moe bent, kan het dan misschien wél?’ Ook is het goed om te weten dat impulsbeheersing (het vermogen om eerst te denken, dan te doen) pas ontwikkeld wordt vanaf 6-7 jaar (bij gevoelige kinderen rond 8-9 jaar). Oftewel: als je kind grenzen overgaat, doet ‘ie dat niet om je te pesten, maar vraagt ‘ie eigenlijk gewoon om hulp.

‘Nee’ tegen gedrag, ‘ja’ tegen gevoelens

Dat je kind zo nu en dan je grenzen test, is tegelijkertijd een mooie test voor jezelf. Hier ligt voor jou de uitdaging om bij je grens te blijven, maar tegelijkertijd ook aandacht te hebben voor de emoties van je kind. Gevoelens erkennen dus, wat weer iets anders is dan gedrag accepteren. Jij mag stevig achter je eigen behoeften en verlangens (= grenzen) staan, maar je kind mag dat ook moeilijk vinden. Sterker nog: dat ervaren is heel belangrijk. Iets niet kunnen of mogen is namelijk onderdeel van het leven en daarmee heel gezond om te ervaren. Tegelijkertijd is het voor jou belangrijk om te snappen dat dit bepaalde emoties oproept bij je kind. Dat je laat zien dat deze er mogen zijn. Lukt het je om ‘nee’ te zeggen tegen bepaald gedrag (grens) en ‘ja’ tegen de gevoelens van je kind (erkenning)? Applausje jouw kant op, je bent officieel een GevoelsRijke ouder.

Follow the leader (en dat is niet je kind)

Tuurlijk, soms willen kinderen de leiding nemen. Daar kunnen we het als ouders onder elkaar over eens zijn. Toch, als we kijken naar de oerbehoefte - dat diepgewortelde verlangen - dan willen ze allemaal dat wij de rol van ‘leiders’ op ons nemen. Kinderen weten instinctief gezien namelijk heel goed dat zij niet de leiding moeten hebben over een situatie, omdat het dan onveilig is. Ze hebben ons nodig als rolmodellen. Als een soort navigatiesysteem dat ze zo veilig mogelijk door de situaties des levens leidt. Dat brengt me weer bij het geven van het goede voorbeeld, wat in onze ouderlijke handen ligt. De belangrijkste elementen hierin? Kalmte, zelfverzekerdheid en duidelijkheid. Kalmte als in ‘het komt wel goed, schatje’. Zelfverzekerdheid als in ‘je hoeft niet aan mij te twijfelen’. Duidelijkheid als in ‘zo gaan we het doen, vertrouw me maar’. Dat betekent niét dat je altijd maar moet doen alsof alles oké is. Is er echt iets aan de hand? Dan ligt de kracht in laten zien hoe jij je emoties reguleert, zonder overal een antwoord op te hebben.

Een ode aan de ‘nee’! Say what?

Over die ‘nee’ van onze kinderen gesproken: we mogen deze stiekem best eens wat meer gaan waarderen. Wist je namelijk dat dit dé manier is om een zelfgevoel op te bouwen? Om te ontdekken wie ze zijn? Wat ze fijn vinden - of juist niet? Wanneer ze ons tegenspreken, leren ze dat ze andere mensen zijn dan wij. We zijn immers allemaal uniek, hoe verbonden we ons ook voelen met onze kroost. Durft jouw kind een ‘nee’ naar jou uit te spreken, dan zegt dat veel over jullie relatie. Hij/zij voelt ruimte om voor zichzelf op te komen en krijgt daarmee de ruimte om zichzelf op unieke wijze te ontwikkelen. Kinderen die hun grenzen aftasten, zijn druk bezig met het ontdekken van hun onafhankelijkheid. Ze komen dichterbij hun wensen en verlangens - en daarmee dichterbij zichzelf. Hoe mooi is dat?

8 x tools die helpen bij verbindend begrenzen

Zo, tijd om aan de slag te gaan. Iets lezen is één, maar het echt doen is een tweede. Ik heb acht tools opgesteld die helpen om op verbindende wijze grenzen te stellen. Enne… niet vergeten: verandering gaat niet over één nacht ijs. Gun jezelf de ruimte om te struikelen en weer op te staan. Perfectie bestaat niet, oprechte inzet wel.

Creëer een veilige verkenningsruimte
Een ruimte waar je kind veilig kan spelen, zonder continu ‘nee’ te horen.
Vruchtbare bodem leggen
Belangrijkste ‘zaadjes’: samen zijn, samen eten, actief spelen en rusten.
Reguleer jezelf
Haal adem en onthoud: ze willen het ons niet moeilijk maken, ze hebben het moeilijk.
Stel verbindende grenzen
In de herhaling: simpel, concreet, congruent en duidelijk.
Vertel wat wél kan
Van “Je mag niet binnen voetballen” naar “Je mag die bal lekker naar buiten gooien”.
Geef je kind keuzes
Door een keuze te geven, voelt deze de vrijheid om zélf te kiezen = autonomie.
Kom zelf in actie
Lukt veilig spelen met de bal toch niet? Dan haal je de bal als ouder weg.
Verwelkom gevoelens
Blijf bij je grens, maar erken gevoelens (“Ik zie je fronsen, vind je het vervelend?”).

GevoelsRijke afsluiter: de wereld ontdekken: je kind heeft er een behoorlijke (maar leuke!) kluif aan. Gelukkig ben jij daar als ouder om hem/haar zo goed mogelijk te begeleiden. Om simpele, concrete, consequente en heldere grenzen te stellen én om dat proces van opgroeien zo veilig mogelijk te laten verlopen. Het stellen van grenzen kan voelen als een uitdaging, maar ook hierbij geldt: oefening baart kunst. Blijf achter je eigen behoeften en verlangens staan en stem daar de begrenzing van je kind op af. Durf je kind tegen te komen, maar snap ook dat dit bepaalde gevoelens kan oproepen. Heb oog voor je eigen grenzen, maar ook voor de gevoelens van je kind. Op die manier ontmoeten jullie elkaar ergens in het midden. De ruimte waar verbinding ontstaat.

Onze tropenjaren zijn voorbij (en het was écht niet alleen maar zonneschijn en palmbomen)

Mon, 15 Sep 2025 09:00:00 GMT

Eind 2024 voel ik het: de tropenjaren zijn voorbij. Een periode die (ondanks de term) niets te maken heeft met een stralende zon, een hagelwit strand en een zorgeloos bestaan. Het is de officiële term voor de eerste jaren van het ouderschap - en wat wás het een rit. Verre van een zorgeloos bestaan, kan ik je vertellen, maar wel een hele leerzame. Vol met stralende momenten, maar ook met behoorlijke tegenwind. Gelukkig maar, want echt: wat zijn we er als gezin door gegroeid. Ik neem je mee in onze persoonlijke ‘reis’. De ‘reis’ van mijn man, drie fantastische kinderen en mij.

Bijzonder zware jaren Bijzondere en zware jaren

Het gevoel dat de tropenjaren voorbij zijn, zonder dat ik per se doorhad dat we er middenin zaten: het is best een gekke gewaarwording. Wat ik ook gek vind, is de term in zijn algemeenheid. ‘Tropenjaren’ doet vermoeden dat je jarenlang lekker op een spreekwoordelijk strand ligt te chillen. Met een kokosnoot in je hand, de hoofdrol spelend in een zorgeloos bestaan. Slaan we de Dikke van Dale erop na, dan wordt de term als volgt omschreven: ‘bijzonder zwaar, slopend jaar’. Wat mij betreft mogen we die term aanhouden, maar wél in een iets andere volgorde én met toevoeging. ‘Bijzondere, maar soms ook slopende jaren. Vol met groei- en leermomenten.’ Het zijn namelijk de jaren waarin je als ouder gemiddeld het meeste slaapgebrek ervaart en je fysiek en mentaal de zwaarste uitdagingen voor je kiezen krijgt. Maar… erop terugkijkend valt er ook veel positiefs uit te halen. Want waar de zwaarste momenten liggen, ligt ook de grootste groei. Dikke van Dale, zullen we de definitie iets veelzijdiger samenvatten?

“Hoé hebben we dit gedaan?”

Als ik terugblik op onze tropenjaren, vraag ik me wel eens af hoe we dit allemaal gedaan hebben. Ik vond de overgang van nul naar één kind zo intens. Ik was al blij als ik überhaupt onder de douche was gesprongen, ik was immers vooral (lees: altijd) druk met de baby. En ohja: vergeet werk niet, want ook dat liep gewoon door. Op dat moment werkte ik nog in loondienst en had ik minder bewegingsvrijheid ten opzichte van nu. Inmiddels ben ik eigen ‘baas’ en heb ik meer ruimte om mijn eigen ritme en invulling te bepalen. Iets wat, kan ik achteraf gezien zeggen, ons onwijs heeft geholpen. Over die helpende zaken straks meer, eerst terug naar die zorgeloze tropenjaren (grapje natuurlijk ;-)). Toen onze tweede werd geboren, vroeg ik me opeens af wat ik toch zo pittig vond aan het hebben van één kind. Want: de wereld met twee kinderen is weer compleet anders. Het is opnieuw zoeken naar de juiste balans. Wat wel en niet werkt, is namelijk per kind weer anders (iets met uniek zijn) - en ook de nieuwe gezinssamenstelling vraagt om andere te zetten stappen. Toen ons derde en laatste kind werd geboren, ervaarde ik de overgang juist als minder heftig. Een beetje alsof ik het moederschap meer ‘eigen’ had weten te maken. Alsof het me natuurlijker afging. Snap je wat ik bedoel?

Alles zelf willen doen (egoïstisch, niet?)

Als ik dieper inzoom op die eerste jaren als ouders, voel ik een enorme groei in hoe ik dingen zelf aanpak - maar ook hoe mijn man en ik sámen dingen aanpakken. Met name dat woordje ‘samen’ is een belangrijke in dit verhaal. Voorheen had ik namelijk het gevoel dat ik het allemaal zelf moest doen, dat ik er alleen voor stond. Wat blijkt? Ik sprak dit gevoel niet uit, waardoor Bas, mijn man, niet wist dat dit gevoel speelde. Ik bleef alles op mijn eigen manier doen, zonder het gesprek hierover open te breken (of veel te laat). Ook gunde ik mezelf geen tijd voor mezelf en draaide álles om onze kinderen. Nu weet ik dat juist die zelfzorg heel erg van invloed is op hoe ik er voor de kinderen kan zijn. Het hangt allemaal met elkaar samen. Tijd voor jezelf is niet egoïstisch, het is goed voor het grotere geheel. Kijken we naar Bas, dan verlangde hij op zijn manier veel te veel van zichzelf. Zo vond hij dat ik het allemaal veel beter kon, waardoor hij zichzelf overbodig voelde. Dingen juist niet deed, bang om het fout te doen. Een treffend voorbeeld is het ‘simpel’ klaarmaken van de broodtrommel, waaronder een diepe onzekerheid schuilde.

Persoonlijke én gezamenlijke groei

Het zijn niet zozeer specifieke momenten die onze ‘reis’ samenvatten, het is eerder een geleidelijk groeiproces. Wel heb ik het idee dat we de laatste vijf jaren de grootste stappen hebben gezet. Ik denk omdat deze periode de relatie van Bas en mij het meest raakte - en hier voor ons de grootste uitdagingen lagen. En je weet het: waar de grootste uitdagingen liggen, ligt ook je grootste groei. We hebben elkaar op een nog dieper niveau leren kennen en weten beter van onszelf én elkaar waar onze behoeften liggen en wat onze diepere gevoelens zijn. Ja, ik spreek mijn gevoelens en behoeften sneller uit (omdat ik ze ook sneller (h)erken) - en Bas spreekt mijn persoonlijke liefdestaal beter dan voorheen. Dat zit hem voor mij niet alleen in diepgaande gesprekken, maar ook in een simpele aanraking op het juiste moment. Zo’n ankerpunt dat ik voel dat ik gezien word, dat ik rustig aan mag doen. Of zo’n blik die zegt ‘I’ve got your back’. Lang verhaal kort: vroeger was het meer hij tegen ik, vandaag is het veel meer wij tegen het probleem. Waarbij het probleem overigens niet de kinderen is, maar de specifieke situatie.

Meer zelfstandigheid, ruimte, rust, zelfliefde en… slaap

Hoe ik merk dat die tropenjaren achter ons liggen? Door die persoonlijke en gezamenlijke groei dus, maar natuurlijk ook omdat de kinderen ouder en zelfstandiger zijn. Zo kunnen de oudste kinderen prima een momentje alleen thuis blijven - en de jongste ook met broer en zus. Daardoor kan ik weer dat momentje voor mezelf pakken, zonder dat de hele kroost mee moet. Yep: rust en ruimte dus. Daarover gesproken: ik voel ook meer ruimte om een oppas in te schakelen (doei, schuldgevoel!), waardoor er meer ruimte ontstaat voor mijn eigen behoeften en verlangens. Kijken we naar de relatie, dan kan ik met een glimlach zeggen dat deze meer aandacht krijgt. Onze wereld werd vooral praktisch (wat moet er gebeuren?), terwijl we nu weer oog voor elkaar hebben (waar hebben we behoefte aan?). Daarbovenop komt dat ik zelf een stuk relaxter ben geworden, omdat ik me persoonlijk heel bewust blijf ontwikkelen. Ook merk ik dat ik weer wat verder ben in het leven, waardoor ik meer kan loslaten wat minder belangrijk is voor me. Enne, een héle belangrijke: ik slaap beter! Ongelofelijk wat een goede nachtrust met een mens kan doen. On-mis-baar.

Wat ons hielp en helpt

Netwerkliefde
Steun van familie en vrienden. Je hoeft niet alles zelf te dragen. De praktische zaken niet, maar zeer zeker ook niet de emotionele. Liefde = delen.
Basis van liefde en vertrouwen
Hoe moeilijk een periode ook is, heb vertrouwen dat het weer voorbij gaat. Niets is namelijk voor altijd, dit ook niet. Pak door met hoop, liefde - en elkaar.
Commitment (met hulp)
Hulp vragen is niet makkelijk. Het bevestigt namelijk dat er iets moet veranderen. Toch ligt daar de échte groei. Zo gingen wij door twee forse huwelijkscrisissen, terwijl we nu weer over de toekomst dromen. Een groot cadeau? Relatietherapie.
Wisseling van de wacht
Kom ik weer: slaap is heilig. Zo sliepen wij af en toe apart, om aan onze slaapuren te komen. Niet sexy, wél met leukere ouders als resultaat. En fijnere partners, dat ook.
Werk aan je werk
Daarmee bedoel ik: niet harder werken, maar bewuste keuzes maken. Toen kind #3 negen maanden was, ben ik voor mezelf begonnen. Lees: meer bewegingsruimte.
Persoonlijke keuzes bewaken
Je hoeft niet naar élke verjaardag - en ook niet áltijd ‘aan’ te staan. Corona heeft bij ons voor meer rust in de agenda gezorgd. Bewaar je energie voor belangrijke zaken.

Niet jij of ik, maar wij sámen

Tot slot wil ik het laatste punt apart behandelen: elkaar opvangen als ouders. Ja, dat is dus onder andere elkaar helpen bij het halen van slaapuren, maar gaat natuurlijk veel verder dan dat. Het gaat om het sámen durven doen, het gesprek met elkaar aangaan, weten waar behoeften liggen - en wat de ander voelt. Daar ligt een hele grote verantwoordelijkheid bij jezelf. Jij moet namelijk eerst naar binnen keren, voelen wat je voelt, dat herkennen en er bewust bij durven stil te staan. Als je dat kan, is het ook aan jezelf om dit gesprek aan te gaan met je partner. Iemand kan niet ruiken wat je voelt of denkt, daar heb je toch echt elkaar (= communicatie) voor nodig. Dat geldt natuurlijk ook voor je partner, die dezelfde innerlijke route moet afleggen. Het gaat erom dat je bij elkaar kunt zien waar je vastloopt, zodat je er op een natuurlijke manier in kan bijspringen. Situaties - kom ik weer - met elkaar oppakt. Dat je samen de verantwoordelijkheid van het ouderschap draagt, waarbij je goed kijkt waar ieders krachten en uitdagingen liggen. Op praktisch én emotioneel niveau.

Palmbomen, zandstranden, zware stormen en gladde paden

Onze tropenjaren: wat waren ze rijk. Palmbomen en zandstranden kwamen voorbij, maar ook zware stormen en gevaarlijke gladde paden. Hoe mooi is het dat we als ouders, maar ook als partners, zo ontzettend naar elkaar toegegroeid zijn? Dat betekent niet dat we opeens alles ‘perfect’ doen, verre van zelfs. We hebben nog steeds onze eigen uitdagingen, lopen nog steeds tegen lastige situaties aan en kunnen ons nog steeds machteloos voelen. Onze kinderen zijn ook niet altijd makkelijk en hebben - net als wij - hun eigen leermomenten. En als ik heel eerlijk mag zijn? Zij zijn onze grootste spiegels. Zijn zij lastig of drammerig? Dan is de kans groot dat er bij ons ouders een aandeel in ligt. Food for thought.

Podcastpraat! Van doodnormale ouders, aan doodnormale ouders

Dat brengt me meteen bij het volgende nieuws: Bas en ik zijn onze eigen podcast begonnen. Zo spannend, zo leuk! Als doodnormale ouders, met doodnormale onderwerpen. We hebben net een aflevering opgenomen waarin we dieper duiken in het elkaar opvangen als ouders. We delen onze struggles, specifieke situaties en tips die voor ons (en hopelijk ook voor jou) werken. En ohja: we kijken ongefilterd kritisch naar ons eigen handelen - en blikken terug op dat van elkaar. Je weet wel: zo lekker ‘normaal’. We stappen af van het tropische eiland en zetten onze beide voeten op de ‘normale’ grond. Eerlijke en echte verhalen dus, waar jij als mede-ouder écht wat aan hebt. Herkenning, verbinding en natuurlijk: heel veel tips.

GevoelsRijke afsluiter: drie fantastische kinderen en heel veel (relatie)groei verder. Wat ben ik dankbaar voor de tropenjaren die we hebben doorgemaakt, hoe lastig deze soms ook waren. De zwaarste storm is gaan liggen, meer rust en ruimte is daar. Nog steeds met uitdagingen, maar wel met meer verbinding, meer zelfliefde en meer kennis. Ik voel een enorm gevoel van trots als ik zie waar we met elkaar staan. Als partners en gezin. Niemand zegt namelijk dat het makkelijk is, maar ik durf oprecht te zeggen dat ik het steeds leuker vind. Op naar nog heel veel groeimomenten - inclusief al het gestruikel dat daarbij komt kijken. Ga je met me mee?

Straffen en belonen? Weg ermee! 10 x alternatieven die effectief én GevoelsRijk zijn

Mon, 08 Sep 2025 09:00:00 GMT

Een ‘goede’ daad verricht? Hopsakee, sticker erop. Een ‘foute’ afslag genomen? Hup, gauw die strafhoek in. Straffen en belonen lijken effectief, terwijl onderzoek juist aantoont dat het op de lange termijn precies de andere kant op werkt. Want, zo laten de resultaten zien, beloning van buitenaf (de zichtbare actie) gaat ten koste van beloning van binnenuit (de dieperliggende motivatie). Tijd om die externe motivatie in de strafhoek te zetten (ha, grapje natuurlijk ;-)) en die interne motivatie te stimuleren. Daarvoor heb ik welgeteld tien alternatieven voor je - inclusief concrete voorbeelden.

Ik kan het niet vaak genoeg zeggen…

Mocht je mijn blog over straffen en belonen gemist hebben, dan raad ik je zeker aan deze eerst te lezen. Deze neemt je mee in de totstandkoming van het beloningssysteem, vertelt waarom het voor dieren wél werkt, legt het verschil uit tussen gedrag en commitment én duikt - via onderzoeksresultaten - dieper in de schadelijke kanten van straffen en belonen. Zaken die ik in deze blog niet ga uitdiepen, omdat je hier bent voor alternatieven. Maar… ik maak wél graag gebruik van de mogelijkheid om nogmaals te benadrukken dat ik geen fan ben van straffen en belonen. Sterker nog: ik maak me er hard voor om ouders voorbij de buitenkant (gedrag) te laten kijken - en meer bij die binnenkant (gevoelens) te laten komen. Kies je wel voor belonen (en dus ook straffen - want die gaan hand in hand met elkaar)? Dan loop je het risico dat je kind zijn gedrag verbindt aan een beloning, niet aan innerlijke motivatie. Greep uit de gevolgen: je kind gaat zichzelf minder aardig vinden, is minder snel geneigd anderen te helpen, maakt sneller fouten (faalangst) en ontwikkelt voorwaardelijke zelfliefde.

Niet: gehoorzamen, afdwingen en quick fixen

Wil je - samen met mij - een andere weg inslaan? Super, laten we vandaag een eerste stap zetten! Wel wil ik benadrukken dat je bij mij géén quick fixes, tips om te gehoorzamen en afdwingmateriaal vindt. Zoals gezegd is mijn visie gericht op het handelen vanuit de binnenkant (gevoelens en emoties). Dat vergt niet alleen tijd en inzet van jou als ouder, maar ook het besef dat gehoorzamen en afdwingen daar niet bijhoren. Dit zijn namelijk manieren om je kind onder controle te krijgen, vanuit je eígen gevoelens. En tuurlijk: ook jouw gevoelens doen ertoe. Toch zijn de alternatieven die ik bied gericht op de gevoelens van je kind - en daarmee de verbinding tussen jou en hem/haar. Geen slinkse trucjes, wel oprechte aandacht en onvoorwaardelijke liefde. Are you in?

Wel: houding, energie en de juiste woorden

Leuk, je leest door, dat betekent dat je er écht voor kiest om straffen en belonen de deur te wijzen. Dat je verder kijkt dan enkel gedrag en bereid bent om emoties en gevoelens van je kind te zien, ervaren en erkennen (niet te verwarren met gedrag accepteren). Je zegt ‘ja’ tegen een kwalitatieve en GevoelsRijke manier van opvoeden, waarin zaken als woordkeuze, intonatie, energie en intenties de ‘opvoedkar’ trekken. Nee, het is niét de makkelijke weg, want wijzen met een vingertje en strooien met stickers is een stuk eenvoudiger. Toch wil ik je zeggen: houd vol, ook als het moeilijk is. Je investeert niet alleen in de zelfliefde van je kind, maar ook in jullie onderlinge band. En geloof me: als ik het kan, kan jij het ook. Dat betekent niet dat het altijd ‘goed’ hoeft te gaan, wel dat je jouw best doet. Juist, de intentie.

1. Buig die vraag om naar een verzoek

Stel: je bent aan het koken en de tafel moet gedekt worden. Eigenlijk verwacht je dat je zoon of dochter je hierbij helpt, maar toch leg je de vraag open (‘wil jij de tafel dekken?’). Er kan met zowel een ‘ja’ als ‘nee’ geantwoord worden, terwijl jij stiekem uitgaat van een ‘ja’ (= voer voor strijd). De oplossing? Stel de vraag niet, maar maak er een verzoek van (‘hier lieverd, de borden. Als jij de tafel dekt, dan kunnen we zo lekker gaan eten’). Je maakt er op deze manier iets van wat jullie sámen doen, zonder het stellen van een retorische vraag. Want… als je weet welk antwoord je wilt ontvangen, waarom zou je er dan naar vragen?

2. Geef het goede voorbeeld

Verwachten dat je kinderen vaker die telefoon wegleggen, terwijl die van jou vastgeplakt zit aan je hand? Verlangen dat je kinderen op hun woorden letten, terwijl je zelf scheldend de deur uitstapt? Nee, dat komt niet echt over hè? Dat geldt trouwens ook voor minder directe situaties. Bijvoorbeeld wanneer je jouw kind aanmoedigt om meer voor zichzelf op te komen, terwijl jij je werkgever vrolijk over je heen laat walsen. Ook al denk je dat je kinderen het niet doorhebben, ze zien en voelen meer dan zichtbaar is. Sterker nog: ze nemen jouw manieren van denken en doen onbewust (maar heel snel) over. Wat ik wil zeggen? Leef het leven wat je jouw kind wilt meegeven. De meest belangrijke - en tegelijkertijd meest lastige taak.

3. Eerst connectie, dan correctie

Met oprechte interesse kom je een heel eind. Bij mensen in het algemeen, maar zeker bij je eigen kinderen. Ben je het ergens niet mee eens, dan is het heel makkelijk om dat aan te geven (iets willen stoppen of veranderen). Toch blijkt dat in de praktijk niet altijd even handig. Je stuit zelfs sneller op weerstand, waardoor de band met je kind (keer op keer) een knal krijgt. De oplossing? Sluit eerst aan (= connectie), stuur daarna bij (= correctie).

4. Geef je kind een keuze (in jouw kader)

Hierboven zag je natuurlijk al een voorbeeld (‘zet jij hem uit of doe ik het?’), maar kinderen zijn dol op keuzes. Door een bepaalde handeling niet af te dwingen, maar zelf een kader te stellen en daarin een keuze te bieden, geef je het gevoel van autonomie en zelfredzaamheid. En ohja: wist je dat het geven van (leeftijd geschikte) keuzes bijdraagt aan de groei en ontwikkeling van kinderen? Ze worden stap voor stap meer competent in het maken van keuzes en leren daarmee te vertrouwen op hun eigen gevoel. Win-win!

5. Beleef de wereld door de ogen van je zoon/dochter

Het zal je niet verrassen, maar wij volwassenen beleven de wereld heel anders dan kinderen. We hebben een andere manier van kijken en kunnen (op basis van levenservaring en ontwikkeling) oorzaak en gevolg met elkaar verbinden. Wil je jouw kind écht leren begrijpen? Kruip dan in zijn/haar belevingswereld en zet heel even je eigen ‘bril’ af. Door je voor te stellen hoe je kind iets ervaart, is de kans groot dat je deze beter begrijpt en daardoor anders handelt. Als jij je best doet om het perspectief van je kind te snappen, voel je sneller wat er nodig is. Waarom? Omdat je kind zich begrepen voelt door jou.

6. Ben een team, geen tegenstander (samen sterker!)

Problemen of ongemakken: ze horen bij het leven. Ook in het ouderschap zul je er regelmatig tegenaan lopen. Gelukkig maar, want je kan er veel van leren. Áls je ze op de juiste manier aanpakt. Je kan een probleempje met/van je kind namelijk als tegenstander of team benaderen. Ben je een tegenstander? Dan sta je lijnrecht tegenover elkaar en kan je de klok erop gelijk zetten dat er gedonder komt. Ben je een team? Dan staan jullie sámen tegenover dat probleem en ga je met elkaar op zoek naar de oplossing.

7. Verander je omgeving, niet de reactie

Iets wat niet mag, is nóg leuker dan iets wat wel mag - zeker in de belevingswereld van een kind. Stel, je hebt een grijpgrage dochter en je blijft maar herhalen dat ze absoluut niet aan de hete theepot op de salontafel mag komen. Wat is dan het meest logische wat er gebeurt? Niet dat ze netjes haar handen in elkaar vouwt, in ieder geval. ;-) Je kan het 1001 keer blijven herhalen, maar veel effectiever is om de omgeving te veranderen. Zet de theepot buiten handbereik et voilà: kind en theepot veilig.

8. Vertel wat er wél mag (is toch veel leuker?)

Hoe vervelend is het om te horen wat er allemaal niet kan en mag? Niemand die daar heel vrolijk van wordt, laat staan een kind. Daarnaast missen kinderen vaak het woordje ‘niet’, waardoor ze vervolgens precies doen wat jij niet wilt. De oplossing: vertel wat er wél kan en mag (omdenken). Is ook nog eens veel leuker! Fijne bijkomstigheid: je blijft op deze manier weg uit de correctiezone, waardoor ook de sfeer gezellig blijft.

9. Reageer niet in the heat of the moment, maar later

In het heetst van de strijd een fijn, respectvol én effectief gesprek voeren? Hoe vaak heb jij dat gedaan? Grote kans dat dit zeldzaam of helemaal niet het geval is. Dit is namelijk niet gebruikelijk als je kijkt naar onze breinontwikkeling (hallo: ongecontroleerde emoties). Als je gefrustreerd, boos of verdrietig bent, is het voor jezelf én je kind lastig om een rustig gesprek te voeren. Om te praten over wat er gebeurd is en hoe het opgelost kan worden. De oplossing? Adem in, adem uit. Stap (met elkaar) uit het moment en kom er later op terug. Je zal zien dat het gesprek aan beide kanten dan een stuk beter verloopt.

10. Leg de lat eens wat lager (of gewoon een flink stuk)

Torenhoge verwachtingen: ik hoor ze nog steeds met regelmaat voorbij komen. Ouders die van zichzelf verlangen het allemaal perfect te doen bijvoorbeeld. Of ouders die van hun kinderen verwachten dat ze elke keer netjes hun eigen spullen uit zichzelf opruimen. Hoe zwaar rust die druk op jouw schouders… en op die van je kind? Als jij je verwachtingen bijstelt, zul je sneller tevreden zijn. Want: er wordt simpelweg sneller aan verwachtingen voldaan, als je ze niet onmogelijk groot maakt. Dus… wat gaan we doen met die lat? In de min ermee. ;-)

GevoelsRijke afsluiter: samenwerken, keuzes voorleggen, het goede voorbeeld geven, omdenken en verbinden. Er zijn zoveel mooie manieren om richting aan te geven, zónder dat je vervalt in vingertje wijzen (straffen) en stickertjes plakken (belonen). Het gaat om het aangaan van verbinding en aanvoelen wat nodig is. Om het snappen van je kind en het kunnen loslaten van je eigen verwachtingen. Het hoeft allemaal niet perfect, zolang je maar je best doet. En laat ik er nou heilig in geloven dat dát is wat jij gaat doen. Of nee, wat wij sámen gaan doen. Want, zoals #6 zegt: samen staan we sterker. Zullen we gaan?

Body positivity onder kinderen: de macht van social media vs. de kracht van ouders

Mon, 01 Sep 2025 09:00:00 GMT

Doornroosje in de Efteling? Die heeft een flinke ‘upgrade’ gekregen. Nouja, vooral haar voorgevel dan, die een cupmaatje of drie is gegroeid. “We wilden het oorspronkelijke ontwerp van Anton Pieck wat meer benaderen”, aldus een woordvoerder van het pretpark. “Je weet wel: een onrealistisch slanke taille, ultralange benen en een bovengemiddeld grote cupmaat”. Oké, grapje natuurlijk. Die laatste zin plak ik er zelf achter, puur om mijn punt te maken. Waarom? Omdat we vroeger al, maar tegenwoordig nog vele malen erger (hoi, social media), dood worden gegooid met onrealistische schoonheidsidealen. Iets waar vooral jonge meiden, zo blijkt uit onderzoek, last van hebben. Gelukkig zijn daar die GevoelsRijke ouders (hoi, jij daar!) die hier een stokje voor steken. Tegengeluid: laat je horen.

‘Vroeger was alles beter’ - maar laten we niet overdrijven

Terug naar de jaren negentig, waar ik als tienermeisje nog niet werd blootgesteld aan de verslavende sociale media. Een periode waarin buitenspelen ‘normaal’ was en Tik Tak (niet te verwarren met TikTok ;-)) kinderkost op televisie was. Tsja, hoe mooi dat offline tijdperk ook was, het is wel goed om het niet volledig te romantiseren. Kijken we naar schoonheidsidealen, dan waren (en zijn) Disney-prinsessen zoals Doornroosje allesbehalve het gezonde voorbeeld. Net zoals de ultraslanke barbiepoppen met gigantisch lange benen trouwens - en de gephotoshopte modellen in magazines. Laten we daarbij ook niet de giftige opkomst van websites vergeten waarin kwetsbare kinderen werden meegesleurd in de wereld die ‘anorexia’ heet. Yep, ook mijn generatie kent haar programmering - en het is goed om daar niet blind voor te zijn. Toch kunnen we er niet omheen dat het vandaag de dag alleen maar erger is geworden. Sterker nog: ik schrik er zelfs van hoe en in welke mate dit gebeurt. Wat er allemaal genormaliseerd wordt en hoe ontzettend veel kinderen worden blootgesteld aan deze toxische programmering. Om een paar voorbeelden te noemen: botox, nepwimpers, borstvergrotingen, gebleekte tanden, opgespoten lippen, heel veel make-up, heel weinig kleding… je snapt wat ik bedoel.

Kwetsbare kinderen zijn voer voor app-producenten

In mijn blog over schermtijd schreef ik er al over, maar wist je dat 76% van de kinderen van zeven tot en met twaalf een mobieltje heeft? En dat TikTok de populairste media-app is (tijdsbesteding: vierenveertig minuten per dag)? Dé plek waar bovengenoemde ‘schoonheden’ de hele dag door online gegooid worden… onder toeziend oog van jouw kind. Het gevaarlijke van deze apps is dat het algoritme bepaalt wat je ziet. Dat betekent dat je voorgaande acties (kijkgedrag, hartjes, duimpjes) bepalen wat voor content er verschijnt in je persoonlijke overzicht. Jonge kinderen - en dan met name meisjes (ik neem je zo mee in de cijfers) - zijn extra gevoelig voor wat ze zien en hoe dit binnenkomt. Gooi dat in de mixer met alle ‘perfecte’ lichamen en ‘gezonde’ levensstijlen die op social media terrein veroveren en de giftige cocktail is daar. Je kan het tienermeisjes natuurlijk niet kwalijk nemen dat ze in aanraking komen met die content, er naar blijven kijken en meer willen zien. Da’s namelijk precies hoe beïnvloeding werkt; die verantwoordelijkheid ligt niét bij onze kinderen. Die verantwoordelijkheid ligt wel bij de makers, die kijkers verslaafd willen maken én houden (iets met een verdienmodel). Het is dan ook geen verrassing dat kinderen met (aanleg voor) mentale problemen een zeer schadelijk risico lopen, vertellen ook de twee rapporten die Amnesty International uitbracht (2023, focus: TikTok).

Meisjes geven hun leven een lager cijfer

Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer laat via een rapport (2024) zien dat meisjes van dertien tot en met achttien jaar hun online en offline leven een veel lager cijfer (6,7) geven dan jongens van dezelfde leeftijd (7,7). Belangrijke oorzaken? Online pestgedrag, maar ook de druk die zij ervaren door sociale media. Drieëntwintig procent van de meisjes geeft haar leven zelfs een onvoldoende. Wat mij betreft zeer zorgwekkend, maar vooral ook verdrietig. Waarom jongens hun online leven anders beoordelen? Omdat zij er andere activiteiten op nahouden. Waar meisjes meer op social media zitten (TikTok #1), zijn jongens meer aan het gamen. Hoe dan ook: veel tienermeisjes geven aan social media als bron van onzekerheid te ervaren. Want, zo zegt het onderzoek, ze zien vooral ‘perfecte’ en ‘succesvolle’ plaatjes van onder andere influencers. Een ander kwalitatief onderzoek , dat de schrijvers van het boek The confidence code for girls deden, toont aan dat meisjes gemiddeld op een specifieke leeftijd onzekerheid gaan voelen. Wat blijkt? Het zelfvertrouwen neemt met maar liefst dertig procent af op de leeftijd van... twaalf jaar. Ai, shocking, vind je niet? En dan te bedenken dat dit onderzoek uit 2018 komt - en het aannemelijk is dat dit percentage nu zelfs hoger ligt. In het kort:

Tienermeisjes geven hun online/offline leven een 6.7
Tienerjongens geven hun online/offline leven een 7.7
Verschil in score is te wijten aan druk van social media + online pestgedrag
23% van de meisjes geeft haar leven een onvoldoende
“Al die perfecte en succesvolle plaatjes van influencers”
12 = de gemiddelde leeftijd dat meisjes onzekerheid gaan voelen
Op die leeftijd neemt het zelfvertrouwen met 30% af

Positief tegengeluid klinkt steeds luider

De cijfers zijn niet bepaald om vrolijk van te worden, maar het is wel de werkelijkheid waarin we leven. Gelukkig zijn er steeds vaker positieve tegengeluiden te horen vanuit bedrijven. Zo maakt Dove prachtige campagnes die bewust maken en confronteren. Je ziet daarin eerst de confronterende kant, maar daarna ook wat de impact van jou als ouder kan zijn. Zo zegt een meisje “Mijn moeder leerde me dat ik niet moet luisteren naar die mensen. En dat ik trots mag zijn op wie ik ben.” Yep, er is hoop, lieve ouders, en die hebben wij in handen. Hoe fijn is dat?

Ouders: de verandering begint bij ons!

Zo, we gaan lekker door op die positieve invalshoek. De maatschappij waarin we leven kunnen we immers niet veranderen, wél hoe wij daar als ouders mee omgaan. De macht teruggrijpen dus - en zorgen dat we onze kinderen de juiste boodschap meegeven. Dat ze helemaal goed zijn zoals ze zijn - en dat social media geen weerspiegeling zijn van de werkelijkheid. Als ouders is het namelijk onze taak om een veilige sfeer te creëren waarin alles besproken kan worden. Een sfeer waarin we open met elkaar communiceren, maar vooral ook het goede voorbeeld laten zien. Want: wat wij laten zien, is wat onze kinderen overnemen. Mijn man en ik zetten ons hier heel bewust voor in, maar dat neemt niet weg dat er momenten zijn dat ik mijn hart vasthoud. Het doodeng vind allemaal. Het helpt me om mezelf op zo’n moment terug te roepen en te focussen op waar ik wél invloed op heb. Precies waar we het nu over gaan hebben. Want: wat kán je eigenlijk doen?

7 x body positivity boosten bij en met je kind

1. Stop met klagen voor de tv en spiegel (of waar dan ook)

“Nou, daar kunnen wel een paar kilootjes van af” roep je tegen jezelf in de spiegel, terwijl je ontevreden in je buik knijpt. Wel eens bij nagedacht dat je kind dit ongewild meekrijgt? Dit opslaat? Het als ‘normaal’ ziet? Datzelfde geldt natuurlijk voor momenten dat je iemand op tv of straat bekritiseert op zijn/haar uiterlijk. Opmerkingen als ‘zij heeft wel mini-borsten’, ‘zo, wat ziet die er uit zeg!’ en ‘wow, wat een MEGA neus’? Lekker inslikken. Je kind zal je (later) dankbaar zijn.

2. Benadruk wat lichamen kunnen, in plaats van hoe ze eruitzien

Onze lichamen zijn fantastisch! Niet normaal waar we toe in staat zijn, toch? Om alleen al de ontwikkeling van je kindje te noemen en hoe de natuur dit bedacht heeft. Celdeling, ademhaling, een hart dat pompt, zelfhelend vermogen. Ik vind het fascinerend en vind dat we hier veel meer bij stil mogen staan. Zeker in een wereld waar vooral de buitenkant de focus krijgt. Verwonder je samen met je kind over de pracht en praal van het lichaam en verleg de focus van buiten naar binnen.

Mijn dochter: “Ik wil iedere dag iets nieuws leren over het lichaam!” - Sindsdien vraagt ze regelmatig iets over de werking van het lichaam en gaan we samen op onderzoek uit. Leuk en leerzaam voor haar… én mij.

3. Vertel dat er niet één schoonheidsideaal is (en vier unieke schoonheid)

Helemaal niet over het uiterlijk praten? Da’s ook niet handig. Het is niet de bedoeling dat je onderwerpen uit de weg gaat. Alles moet namelijk bespreekbaar zijn, niet? ;-) Wat ik wel wil meegeven is om je bewust te zijn van je woordkeuze. Blijf erover praten met je kind, laat nuances zien en leer hem/haar dat er niet één schoonheidsideaal is. Verschillende mensen, verschillende meningen, verschillende eigenschappen, verschillende uiterlijke kenmerken. Oftewel: de uniekheid van het lichaam (van je kind) zien als iets moois - juist vieren.

4. Skip dieetpraat (en verleg de focus naar een gezond eetpatroon)

Dieetpraat en een gezond eetpatroon: het wordt vaak met elkaar verward, maar het zijn toch echt twee wezenlijke verschillen. Zeker als je het hebt over woordkeuze in het bijzijn van je kind. Dieetpraat omvat termen als ‘afvallen’, ‘lijnen’, ‘gewicht’ en ‘slank zijn’, terwijl gesprekken over een gezond eetpatroon vooral focussen op voedingsstoffen, vitaminen en je fit en vitaal voelen. Goed om in gedachten te houden, de volgende keer dat je hardop over die dieetboter praat - of die maaltijd met minder calorieën de hemel in prijst.

5. Samen veelzijdige boeken lezen en filmpjes kijken

Of je nu naar de tv kijkt, een boek leest, door een tijdschrift bladert of een Youtube-filmpje kijkt: mensen zijn overal - en daarmee diversiteit ook. Door dit samen met je kind te doen en oog te hebben voor de verschillende mensen, laat je zien dat iedereen goed is zoals ‘ie is. Laat hem/haar kennismaken met alle variaties zoals verschillende vormen, huidskleuren, lichamelijke handicaps en andere lichaamskenmerken. Als jij op dezelfde manier naar elk mens kijkt, zal je kind dit ook doen. Daar is ‘ie weer: het goede voorbeeld geven. ;-)

6. Verdiep je in de online (belevings)wereld van je kind

Kleine kinderen kun je beschermen in wat ze zien en horen, maar naarmate ze uitgroeien tot tieners, wordt dit lastiger. Natuurlijk, ze hebben recht op hun privacy, maar het is wel goed om hier het gesprek over te openen. Dit begint bij het creëren van een veilige sfeer. Eentje waarin je kind bij je terecht kan als ‘ie iets vervelends gezien heeft, maar waarin jij bijvoorbeeld ook kan vragen wat ‘ie die dag online heeft meegemaakt. Ook is het als ouder goed om te weten wat er online te vinden is. Blijf je er dus in verdiepen. Als jij weet wat ‘hot’ is, kan je er makkelijker over praten.

7. Profiteer van de positieve online effecten

Yep, die zijn er gelukkig ook. Er is tegenwoordig namelijk steeds meer te vinden over zaken als diversiteit, body positivity en genderkwesties. Zo zijn er ook influencers die zich juist afzetten tegen het schoonheidsideaal en staan voor diversiteit. Meiden die zonder make-up in beeld komen, hun vetrolletjes niet verstoppen en praten over onzekerheden. Hoe mooi is het als jouw dochter zo iemand volgt - en daardoor juist zékerder wordt? Een kant van social media die wat mij betreft wél meer aandacht verdient - en waar wij als ouders aandacht op kunnen vestigen.

GevoelsRijke afsluiter: lichamen zijn er om gevierd te worden - en het is aan ons als ouders om daar het goede voorbeeld in te geven. Ontsnappen aan een tijdperk waarin social media terrein veroveren? Dat gaat ‘m niet worden. Je stinkende best doen om je kinderen van jongs af aan de juiste boodschap mee te geven? Daar ligt de verandering. Klopt: de wereld van social media kan overweldigend en ongrijpbaar voelen. Als een gevecht dat je niet kan winnen. Toch hebben we als ouders meer invloed dan we soms denken. Zéker als je al vroeg begint. Normaliseer élk lichaam, geef zelf het goede voorbeeld en creëer een veilige omgeving waarin diversiteit besproken wordt. Want: hoe mooi is het dat we allemaal uniek zijn? Aan de binnen- én buitenkant? Ik zeg: een waar wonder.

Van vader tot vader: gun het jezelf (en je kind) om onzeker te zijn

Mon, 25 Aug 2025 09:00:00 GMT

“Tuurlijk, iedereen mag onzeker zijn!” en “onzekerheid onder mannen? Da’s heel normaal!”. In de Westerse samenleving moedigen we elkaar aan om kwetsbaar te zijn. Zoomen we in op mannen - vaders in dit geval - dan lijkt deze support ook te groeien. Toch is de diepere vraag niet of je het je omgeving gunt, maar jezélf. Is er ruimte om jouw eigen onzekerheid te ervaren? Mag je deze emotie van jezelf voelen? Ohja, verrassing: geen Kimberley-perspectief vandaag, wél dat van Bas. Vader van drie kinderen en… man van - jawel - Kimberley. ;-) Een mannelijk perspectief voor mannen die óók nog vader zijn - en af en toe onzeker.

Man, wat een verwachtingen

Ik, Bas dus, moet eerlijk bekennen dat ik ergens best onzeker (ha, daar is ‘ie al) was om dit topic open en bloot bespreekbaar te maken. Het is toch spannend om je zo kwetsbaar op te stellen. Deze blog kon eerder online komen, maar heeft om deze reden wat langer op zich laten wachten. Totdat ik me realiseerde dat dit exáct is waar het om gaat. Kimberley bijvoorbeeld, stelt zich (ook hier) regelmatig kwetsbaar op. Knap en mooi vind ik het, hoe ze dat deel van zichzelf aan jullie laat zien. Als persoon dus, bijvoorbeeld in haar blog over moeder worden zonder moeder, maar ook specifiek als ouder. Reality check: ouderschap wordt gevormd door een duo, meestal vader en moeder. Twee ouderfiguren die beiden menselijk zijn, met doodnormale gevoelens. Leuk én minder leuk. Want zeg nou zelf, vader die meeleest: willen wij stiekem niet de stabiele factor in het gezin zijn? Die sterke pilaar vormen? Altijd klaar kunnen staan? Man, wat een verwachtingen.

Onderzoek bewijst: veel vaders ervaren serieuze uitdagingen

“Voor Bas is alles makkelijk”, “Bij Bas gaat alles vanzelf” en “Die Bas is superzelfverzekerd”. Slechts een kleine greep uit de grote vijver die ‘aannames’ heet. Dit is namelijk hoe mensen mij omschrijven, als ze afgaan op hoe ik overkom en wat ik uitstraal. Mooie complimenten natuurlijk, maar het is niet helemaal hoe de vork in de steel zit. Sterker nog: van binnen is dit absoluut niet zo. Als we het bijvoorbeeld hebben over ouderschap, verlang(de) ik een hoop van mezelf. Dat zie ik extra scherp, nu ik terugblik op bijna tien jaar vaderschap. Een periode waarin ik het aankijken van onzekerheden aanmoedigde, maar ik dit mezelf - hoe ironisch - totaal niet gunde. Want kom op: ik ben de man in het gezin, ik moet voor mijn gezin zorgen, ik ben de stabiele factor en ik mag niet falen. Herkenbaar? Dan ben je zeker niet de enige. Dat bewijst ook een uitgebreid onderzoek van BMJ Group : een wereldwijde kennisleverancier in de gezondheidszorg. De resultaten, waarin zevenendertig studies uit verschillende landen wereldwijd zijn bekeken, laten zien dat het overwegende deel van de vaders tegen serieuze uitdagingen aanloopt. De meest opvallende thema’s op een rij:

De partnerrelatie verandert: van minder intimiteit tot meer conflicten
Onzekerheid over de rol als kostwinner: ‘dit is mijn verantwoordelijkheid’
De meningen van buitenaf: van familie en vrienden tot omstanders
Gevoelens van uitsluiting: omdat de moeder-kindrelatie zo sterk is
Worsteling met traditionele mannelijkheidsidealen: de ‘perfecte’ man, vader, collega én vriend willen zijn

“Ik ben de man in het gezin. Ik mag niet falen”

Nu je weet dat je verre van de enige bent (best fijn, toch?), trek ik dit topic weer even naar mezelf toe. Schrijven over feiten is namelijk een, maar het persoonlijk en verdiepend maken: dat is waar de echte uitdaging ligt. Zoals omschreven legde ik mezelf behoorlijk wat druk op. Zo was ik bang om dingen verkeerd te doen, omdat Kimberley het in mijn ogen toch veel beter kon bijvoorbeeld. En zo voelde ik me regelmatig een ‘mindere’ ouder, omdat ik niet wist hoe ik met een lege batterij óók nog een leuke vader kon zijn. Die onzekerheid kon al in ‘kleine’ dingen zitten, die ikzelf dus ongewild groot maakte. Ga ik je in meenemen. Schaamte, stap opzij.

‘Broodtrommelperfectie’
Het klinkt misschien gek, maar ik wilde nooit de broodtrommels voor de kinderen klaarmaken. Kimberley doet dit namelijk zo goed. Nootjes, wat lekkers, precies genoeg. Alles wat onze kinderen nodig hebben, maar wel op zo’n manier dat het eruitziet als een feestje. Maak ik een broodtrommel klaar? Dan maak ik bij wijze van een boterham met pindakaas en doe ik er een zakje omheen, basta. Het ‘goed’ doen? Dat kon ik in mijn ogen niet. Hallo, onzekerheid.
M’n partner die wél rust en aandacht heeft - ook na een drukke dag
Ik heb een drukke baan, waarin ik veel op pad ben en sociaal ‘aan’ sta. Heb ik een lange dag gewerkt en veel vergaderd? Dan vind ik het lastig om daarna ook nog de juiste hoeveelheid rust en aandacht voor mijn kinderen op te brengen. In ieder geval niet de hoeveelheid die ik zou willen geven. Kimberley kan dat op zo’n moment wel, wat superfijn is. Toch kan ik het gevoel krijgen tekort te schieten. Niet aan mijn eigen maatstaven te voldoen. Daar is ‘ie weer: onzekerheid.

Realisatiemoment #1: het gaat niet om die broodtrommel

Even terug naar die ‘perfecte’ broodtrommel, want inmiddels weet ik dat het daar natuurlijk helemaal niet om gaat. Mijn (en jouw) kinderen zijn namelijk in de kern helemaal niet bezig met de inhoud, hoe perfect deze eruit ziet. Het gaat erom dat je als vader toch die broodtrommel maakt, ook al denk je dat je dit niet goed genoeg doet. Het gaat om de intentie achter de handeling. De oprechte aandacht. Dat je kind zich gezien voelt. Wat ik op zo’n moment denk, heeft niks te maken met wat mijn kinderen vinden. Het is mijn onzekerheid, geprojecteerd op een simpele broodtrommel - waardoor er dus een kans op verbinding verloren is gegaan. Zo gek kan het gaan, mannen. ;-)

Realisatiemoment #2: je kids altijd 100% geven is niet realistisch

Uit het raam met die perfecte broodtrommel, maar ook met het verlangen om je kinderen élk moment te kunnen geven wat ze nodig hebben. Ja, ik heb een drukke baan en ja, soms is mijn batterij gewoon leeg. Kom ik na zo’n drukke dag thuis en vragen mijn kinderen logischerwijs om aandacht? Dan weet ik dat ik het lastig vind om mijn emoties te reguleren. Wat mij helpt is om het even te laten bezinken. Een uurtje ofzo, als de kinderen op bed liggen en de rust is wedergekeerd. Dan klets ik er met Kimberley over. ‘Jij doet A, ik doe B, dat maakt me onzeker’. Dat is vaak de enige boodschap. Het hoeft niet opgelost te worden, ik verlang niet van Kimberley dat ze minder presteert zodat ik me beter voel. Het gaat erom dat je je gevoelens in je relatie kan benoemen. Echt waar: ik heb geleerd dat dit een wereld van verschil maakt. Als je het deelt, dan scheelt het immers de helft. Over dat praten gesproken: ik leerde dat het ook helpt om het met de kinderen te delen. Natuurlijk wel in een bepaalde mate. Álles wat je voelt delen is niet handig, ze moeten jou en je gevoel niet gaan dragen, dat is niet gezond. Wel helpt het mij om uit te leggen wat ik voel. Dan snappen zij waarom ik het ene moment wat meer kan hebben dan het andere. Voorbeeld:

“Lieverd, ik heb een zware dag gehad, ik heb hier nu geen geduld voor. Het lukt eventjes niet. Dat ligt niet aan jou, maar aan mij. Daarom neem ik afstand en neemt mama het even over.”

Leren door te ondergaan

Nu je dit leest, kom ik misschien heel ‘wijs’ over, maar laten we het vooral realistisch houden. Ik heb dit moeten leren door het te ondergaan, en ik onderga het nog steeds. Dealen met onzekerheden begint bij inzicht krijgen, waarna je er continu aan moet blijven werken. Het zijn patronen die je niet een, twee, drie doorbreekt. Nog steeds voel ik die drukkende emoties en kan ik overvallen worden door onzekerheid. Het verschil is alleen dat ik het nu herken én het bespreekbaar maak met Kimberley - en nu ook met jullie. Een belangrijk onderdeel waarmee je de eerste stap zet naar duurzame verandering. Dankjewel dus, daarvoor. Ik vind namelijk steeds meer mannen in mijn omgeving waar ik dit mee kan bespreken en gun jou die ook. Weet wel: soms zet de ander die stap niet en is het aan jou om dit te doen. Blijf dus goed aanvoelen waar je behoeften liggen en laat je niet tegenhouden door… onzekerheid. ;-)

Onzekerheid overboord! Doe je een gek dansje mee?

Oké, weer even terug naar jou. Je bent nog steeds aan het lezen, dus de kans is groot dat je zaken herkent. Kijkend naar het onderzoek waarover ik eerder schreef, is het aannemelijk dat je je misschien ook iets te veel van je omgeving aantrekt. Heb je bijvoorbeeld weleens gek gedanst of gehuppeld met je zoon of dochter? En dan niet per se binnen de vertrouwde vier muren van je huis, maar ‘open en bloot’ op straat? En dan bedoel ik zonder schaamte - inclusief gekke bekken? Ja? Super, blijf dat vooral doen! Nee? Dan wil ik je uitdagen daar per vandaag verandering in te brengen. Nee, je hoeft je kind niet abrupt mee naar buiten te sleuren voor een ongewilde danssessie, maar je kan dit wél spontaan inzetten als het moment zich daarvoor leent. Ziet het er gek uit? Nou en. Kijken omstanders? Boeiend. Hoor je gelach? So what. Zal ik je eens wat verklappen: niets is mooier dan een gezin plezier zien hebben, zonder zich begrensd te voelen. Zal ik je nog iets veel mooiers verklappen? Dat is niet eens waar het uiteindelijk om gaat (hoe leuk andermans mening ook is). Het gaat erom dat jullie het leuk hebben. Jij samen bent met jouw kinderen. Je aandacht voor ze hebt en laat zien dat schaamte nooit nodig is. Want, zoals Kimberley heel vaak benadrukt in haar blogs: wij ouders zijn het goede voorbeeld voor onze kinderen. Oftewel: stel jezelf de vraag: ‘Welke vader wil ik voor mijn kinderen zijn?’. Het voor jou zékere antwoord volgt dan vanzelf.

GevoelsRijke afsluiter: wij vaders zijn nét mensen. ;-) Onzekerheden, schaamte, bang om fouten te maken, veel van onszelf verlangen. Gevoelens die er allemaal bijhoren - en waar we ons niet voor hoeven te schamen. Wel wil ik je meegeven om je niet te laten beperken door eigen overtuigingen of meningen van anderen. Om jezelf te bevrijden van deze onnodige last. Onze kinderen willen gewoon dat we er zijn. Écht zijn. Met oprechte aandacht en onvoorwaardelijke liefde. Wat wij denken, is niet wat zij denken. En wat wij voelen, is niet wat zij voelen. Geef je onzekerheden de ruimte, praat erover, kijk ze aan en leer ervan. Elke dag opnieuw. Neem het van mij aan: je kinderen zullen je dankbaar zijn. Nu, in dit moment, maar ook later: als ze die mooie GevoelsRijke volwassenen zijn.

Van crèche tot zwemles: 12 x zo kies je de juiste plek voor je kind

Mon, 18 Aug 2025 09:00:00 GMT

Een huilende baby, meer dan dertig minuten lang. Terwijl ik op locatie een intervisiegroep begeleid, bereikt het gesnik via het open raam mijn oren. Mijn moederhart krimpt ineen. Dit klinkt niet als een huiltje om in slaap te komen, maar als pure paniek. Het baby'tje, dat in een buitenbedje ligt bij een kinderdagverblijf, krijgt tot dusver geen hulp van een van de begeleiders. Waar ik normaal het liefste onderduik bij moeilijke situaties, besluit ik hier op te komen voor dit kleine mensje. Ik loop er naartoe en ga polshoogte nemen. Achteraf zal blijken dat mijn moederhart het juiste ingaf - wat me brengt bij bovenstaande vraag. Want: je kind ergens achterlaten moet altijd juist voelen - én juist zijn. Bij deze: twaalf concrete tips. Van ouder, voor ouder.

30 minuten huilen, 0 respons

Je bent vast nieuwsgierig hoe bleek dat mijn moederhart het bij het juiste eind had. Neem ik je in mee. Daar ga ik dus, geheel tegen mijn natuur in, naar het kinderdagverblijf. Zonder de kennis of er tussentijds iemand bij het baby'tje was gaan kijken, want daar heb ik geen zicht op, klop ik aan. Een dame, met een niet-heel uitnodigende houding, trekt de deur open. Ik deel wat ik wil delen. Over dat ik in een ruimte ernaast zit met een open raam - en hoe ik al meer dan een half uur een kindje hoor huilen. Of zij dit ook horen - en dat het in mijn oren klinkt alsof het huilende baby'tje overstuur is. “Dat kan niet, hij ligt er pas net in”, reageert de vrouw, gevolgd door een niet-geruststellende “maak je geen zorgen”. Reality check: ‘dat doe ik dus wél’, denk ik bij mezelf. Dat is toch precies waarom ik nu kom inchecken?

Geen gesprek mogelijk

Met een nieuwsgierige houding reageer ik dat het inderdaad misschien verschillende kinderen zijn geweest die ik hoorde. En dat ik natuurlijk niet weet of ze af en toe bij het baby'tje is gaan kijken. Helaas, de boodschap wordt niet ontvangen. Er is geen gesprek mogelijk. Met een gevoel van ongenoegen en verdriet besluit ik het erbij te laten en wandel ik terug naar mijn eigen werkplek. Tuurlijk, ik snap dat het een momentopname is, dat de ruimere context ontbreekt en dat het me als moeder persoonlijk raakt… toch sta ik volledig achter de gedachte dat een kind zo lang overstuur in een bedje laten liggen niet oké is. Thuis niet, elders niet. Hoe dit verhaal afloopt? Dat vertel ik je verderop in deze blog. Eerst naar de concrete tips, ‘tot leven gekomen’ door deze situatie.

Vraag jezelf af: ‘zou ik m’n kind hier naartoe brengen?’

Of ik een van mijn kinderen achter zou laten bij bovenstaande crèche? No way! Een vraag die je je als ouder altijd moet stellen, op het moment dat je keuzes voor locaties gaat maken. Of het nu voor zwemles is, voor school of opvang (in een bedrijf): je laat jouw kind bij anderen achter - mensen die mede-zorgers worden over jouw zoon of dochter. Dat betekent dat jullie elkaar moeten vinden in het denken en doen in opvoeden. Een diepgeworteld gevoel van waarden en opvattingen, zodat je erop kan vertrouwen dat je kind behandeld wordt op een manier waar jij achter staat. Dus já: je mag hier retekritisch in zijn en néé: je bent geen zeurende of veeleisende ouder. Je wilt het beste voor je kind, en dat maakt je juist een fantastisch mooie ouder. En tuurlijk: overal controle op hebben? Dat is vrijwel onmogelijk. Wel is het haalbaar om van tevoren zo helder mogelijk te krijgen met wie je te maken hebt, zodat jij met een glimlach én vertrouwen je kindje daar kan achterlaten. Door naar de tips!

Tip #1: ‘lees’ de andere ouders/kids die er komen

Afgelopen zomer was er een mooie ontmoeting tussen mij en twee andere ouders, hier in het park. “Toen wij bij die school gingen kijken, was jij er ook.”, sprak een van hen. “Je had ook een baby mee. Volgens mij was het een voorleesochtend of zoiets. Je straalde zoveel rust uit, dat wij tegen elkaar zeiden: als een ouder als zij voor deze school kiest, dan kan dit ook bij ons passen”. Iets wat ik al die jaren dus nooit wist, maar wat me nu werd verteld. Het bewijs dat iemands aanwezigheid bepalend kan zijn voor het maken van een keuze. Naar jou omgebogen: kijk om je heen wie er met jou aanwezig zijn, daar op locatie. Luister wat je lichaam je vertelt, of je je fijn voelt. Wat zie je, wat valt je op, vind je herkenning?

Tip #2: ga (meermaals) langs, ook op niet-geplande momenten

Al die open dagen en meeloopmomenten: hartstikke leuk, maar niet altijd een weerspiegeling van een normale dag. Weet dat je altijd de vrijheid mag pakken om op spontane en niet-gebruikelijke momenten aan te kloppen. Juist buiten die geplande dagen krijg je een realistisch beeld van hoe het er echt aan toe gaat. Hoe de sfeer is, welke energie er hangt en of er rust heerst - of juist chaos. Wil je het echt goed aanvoelen? Ga dan bijvoorbeeld een keertje of drie langs. Ga bij jezelf na hoeveel momenten jij specifiek nodig hebt - en welke momenten dit dan zijn. Dit kan trouwens ook ná je gemaakte keuzes gelden. Hierover meer in tip #10.

Tip #3: checken: hoeveel en welk materiaal is er?

Als je er toch bent… check dan ook gelijk even het materiaal. Hoeveel is er voor de kids aanwezig? Is de inhoud passend bij wat jij jouw kind wil meegeven? En hoe worden alle spullen opgeborgen (rust vs. chaos)? Een concreet voorbeeld: stel je voor dat er bij een gastouder iPads liggen voor peuters. Mijn gevoel schreeuwt dan direct ‘nee’. Zelf vind ik dit namelijk voor die kleintjes niet nodig - omdat ik weet hoe schadelijk schermen kunnen zijn. Geef mij maar open-ended speelgoed en spulletjes van hout. Als ik dat zie, voelt het vertrouwd en geeft het rust. Gevoel volgen dus.

Tip #4: kletsen over voor jou belangrijke thema’s

In de categorie ‘durf te vragen’: ga het gesprek aan over voor jou belangrijke thema’s. Stel bijvoorbeeld vragen over hun aanpak als er zorgen zijn vanuit school. Wat gebeurt er als jouw kind zich vaker afzondert/huilt/boos is? Hoe kijken ze naar gedrag en emoties bij kids? Hoe vieren ze uitjes/verjaardagen? Past dat bij dat wat je jouw kind wil meegeven? En ohja: hoe houden ze voortgang bij, geven ze bijvoorbeeld cijfers en is er ondersteunend personeel? Kijken we naar kinderopvang tot vier jaar, dan kan je ook vragen stellen over voeding, schema’s en regelmaat. Persoonlijk voorbeeld: toen wij gingen kijken voor de rondleiding op school, stond er een stoeltje op de gang. Ik wilde weten waar deze voor diende. Of dit bijvoorbeeld een strafstoeltje was (straffen = mijn allergie) of dat dit er met een andere reden stond. Belangrijke info, waar ik - door te vragen - het antwoord op kreeg.

Tip #5: maak heldere keuzes: sta achter je voorkeur

Krijg duidelijkheid over wat voor jou belangrijk is. Hoe wil je dat je kind opgroeit, wat wil je meegeven, welke omgeving stimuleert dit? Elke plek heeft zijn eigen visie en ‘geloof’. Een eigen manier van werken en kijken. Als jij een duidelijke voorkeur hebt, is het sterk om je keuze hierop af te stemmen. Kwesties waarover je kunt nadenken: grotere organisatie of toch kleinschalig? Kinderopvang, gastouder of familie? Kinderdagverblijf: agrarisch of bijvoorbeeld volgens de visie van Pikler? Type school: Jenaplan, Dalton, Vrije school of toch Montessori? Zwemles: methodiek, wel/niet mee kunnen kijken via ramen, duur van de lessen, individueel of groepsgericht, aantal afzwemmomenten en de pedagogische visie. Yep, een hoop om over na te denken, maar wel een must voor een duurzame keuze.

Tip #6: verzamel ervaringen van anderen

Iets ervaren door je eigen ogen is onmisbaar, maar het horen van ervaringen van anderen een waardevolle aanvulling. Sterker nog: als het kindje van die andere ouder al jarenlang op die school zit, dan kan deze ouder je als geen ander vertellen hoe het bevalt. Hoe het eraan toe gaat. Vraag niet alleen waarom ze de keuze hebben gemaakt, maar ook of de keuze aan de verwachtingen voldoet. Waar zijn ze blij mee? En wat vinden ze minder prettig?

Tip #7: neem niet direct genoegen met personeelstekort

Klopt, er zijn tegenwoordig een hoop personeelstekorten binnen de kinderopvang (en ook op basisscholen). Toch zie ik genoeg plekken waar dit helemaal niet of nauwelijks het geval is. Het is goed om je af te vragen waarom er hier verschillen in zijn. Is er een personeelstekort? Vraag waar dit aan ligt en hoe ze hiermee omgaan. Onthoud: veel wisselingen in personeel is niet wenselijk voor je kind. Vind je een opvang op school die verder van huis is, maar waar het personeel steady is? Dan is dat zeker iets om over na te denken.

Tip #8: staar je niet blind op keuringen en diploma’s

Tuurlijk, die dame op de kinderopvang heeft geleerd voor dat wat ze doet. En ja: die school is door de keuring van de inspectie gekomen: ‘kijk die sticker maar!’. Toch wil ik je meegeven om je niet blind te staren op keuringen en diploma’s. Het is namelijk geen voorwaarde dat ze dezelfde normen en waarden in opvoeden als jij hebben. Nogmaals: die school of opvang wordt mede-opvoeder van jouw zoon of dochter. Zorg dat jullie met elkaar matchen - op professioneel én menselijk niveau. Precies dat samenspel, maakt een kloppend geheel.

Tip #9: ervaar de overdracht: past deze bij jouw wensen?

Van snel, kort en krachtig tot uitgebreid, open en met ruimte: hoe gaat de plek om met de overdracht? Belangrijk om te ervaren, voordat je volmondig ‘ja’ roept op jullie ‘co-parenting’. Je wilt niet weten hoe vaak ik op de drempel heb gestaan en gezeten - en zelfs in de klas ben gebleven om mijn kinderen op hun tempo te laten wennen. Nee, dat lukte écht niet altijd in combinatie met werk, maar waar het kon, deed ik het wel. Ging het niet zo lekker? Dan nam ik m’n kind weer mee naar huis. Dit vraagt stevigheid van jou als ouder, maar ook inlevingsvermogen vanuit de school/opvang. Probeer duidelijk te krijgen hoe zij hier tegenover staan. Geven ze jou als ouder de vrijheid om jouw kind op jouw manier te begeleiden, of kaderen ze dit meer in? Voor mij persoonlijk zou het een negatief effect hebben, als zij mij vertellen hoe ik het ‘moet’ doen. Dit geeft geen gevoel van vertrouwen, eerder ongemak. Vinden ze het lastig, dan kan je er altijd een gesprek over aangaan. Toch is het goed om in je achterhoofd te houden: hoe ze met jou als ouder omgaan, zegt ook veel over hoe ze met jouw kind omgaan.

Tip #10: haal je kind op onverwachte + verschillende momenten op

Hebben jullie een fijne plek voor je kind gevonden? Fijn! Extra tip is dan om je zoon of dochter op onverwachte en verschillende momenten op te halen. Dit zijn (net zoals bij tip #2) de momenten dat je ziet wat er écht gebeurt, in verschillende situaties. Mocht je ooit iets zien wat schuurt, dan kan je daar direct het gesprek over aangaan. Ideaal dus.

Tip #11: gevoel volgen, ouder, gevoel!

Gevalletje ‘open deur intrappen’? Misschien, maar het is toch echt wel het meest waardevolle wat je als ouder, maar ook als ‘gewoon’ mens, kunt doen. Zoals ik eerder al schreef, breng je jouw kind bij iemand anders onder. Jij bent er niet - en moet erop kunnen vertrouwen dat die ander de zorg en liefde geeft die jouw kind nodig heeft. Waar jij achter staat. Sterker nog: in sommige gevallen moet je hem/haar élke dag met een gerust hart afdroppen. Dat is nogal wat, niet? ;-) Voel jij al bij de kennismaking dat je gevoel je iets influistert? Ga na waar het gevoel vandaan komt, onderzoek het en durf ernaar te handelen.

Tip #12: over het volgen van gevoel: durf later bij te sturen!

Zit je al ergens aangesloten, maar merk je dat dit gevoel tussentijds negatief omslaat? Onderzoek dan wederom wat het gevoel zegt en waar het vandaan komt. Ga allereerst het gesprek aan. Uit je zorgen met een open houding en vertrouw erop dat ze iets met het gesprek doen. Kan er niks veranderen, zie je dat er (ondanks de afspraken) niks gebeurt of blijft je gevoel hetzelfde? Dan mag je altijd veranderen van plek. Schreeuwt je gevoel écht dat het fout zit of is er iets gebeurd waardoor het vertrouwen beschadigd is? Dan heb je natuurlijk áltijd de vrijheid om direct van plek te wisselen. Je zal zeker niet altijd weten of je de juiste keuze maakt, maar het is wel fijn om te weten dat je die vrijheid hebt. Altijd.

Ohja, hoe het met de huilende baby afliep?

Zo, de tips zijn binnen. Hopelijk heb je er wat aan! Ik wens je in ieder geval heel veel plezier en geluk bij het maken van de voor jullie juiste keuze. Voordat ik de blog afsluit kom ik - zoals beloofd - nog even terug op het huilende baby'tje. Ik liep dus met een verdrietig gevoel terug naar mijn werkplek. Zo’n vijf minuten later gluurde ik die kant op en zag ik dat het kindje door een andere dame uit het bedje werd gehaald. Een dame die ik ook sprak tijdens mijn korte bezoekje - en die toch maar mooi in beweging is gekomen. Hoe moeilijk ik het ook vond om uit mijn veilige modus te kruipen en die kant op te lopen, ik ben blij dat ik dit gedaan heb. Iets in mij zegt dat ik hiermee toch een zaadje heb weten te planten. En je weet ‘t: meerdere zaadjes maken een rijkelijke bloementuin. Laten we elkaar als ouders dus vooral blijven helpen - met onze intuïtie als belangrijkste drijfveer.

GevoelsRijke afsluiter: jouw kind, jouw keuzes. Jouw normen en waarden, jouw richting. Durf te vertrouwen op je gevoel, maar durf ook kritisch te zijn, vragen te stellen en bij te sturen. De keuzes die jij nú maakt, zijn mede-bepalend voor hoe je kind opgroeit en volwassen wordt. Yep, it takes a village to raise a child, maar jij bepaalt wél hoe de inhoud hiervan eruitziet. Voelsprieten uit - en op onderzoek uit. Het geeft jouw kind een passende basis, en bespaart jou (op de lange termijn) een hoop spreekwoordelijke hartverzakkingen. Geen overbodige luxe, niet? ;-)

De schadelijke kant van schermen: over ‘zombiekinderen’, breinpijn en Kijkwijzermisleiding

Mon, 11 Aug 2025 09:00:00 GMT

Onze kinderen zijn verslaafd. Erger nog: wij máken ze verslaafd. Gamen, scrollen, swipen en staren: schermen winnen het anno 2025 van oogcontact. In tien jaar tijd is de schermtijd van kinderen (0-10 jaar) verdubbeld - en er zijn nog veel meer cijfers die deze beweging bevestigen. Waar het om gaat is dat wij hier als ouders een grote verantwoordelijkheid hebben. Wanneer halen we schermen in huis? Welke grenzen stellen we? En welke gewoonten en opvattingen geven we mee? Want: de schadelijke gevolgen - op emotioneel en fysiek vlak - spreken voor zich. Het idee dat je hier als ouder ongewild aan meewerkt, is pijnlijk. Maar ook… een kans om het beter te doen. Wat zeg je ervan: ga je met me mee?

Hoe doen wij dat thuis met schermtijd?

Voordat we in de letterlijk en figuurlijk harde cijfers duiken, wil ik je meenemen in onze schermsituatie thuis. Want: ik kan dan wel ‘expert’ zijn op het gebied van opvoeden, maar ik ben ook ‘gewoon’ mens. Net zoals dat mijn kinderen ‘gewoon’ kinderen zijn. En tsja… de term ‘expert’? Daar valt ook wat over te zeggen. Ik deel en inspireer met zaken waar ik achter sta (en oké: veel gedragspsychologen, onderzoekers en wetenschappers ook ;-)), maar dat betekent niet dat élke ouder voelt wat ik zeg. Toch denk ik dat het gros van de ouders het erover eens is: schermen zijn overal. En kinderen met schermen ook. Mijn man en ik zijn ons hier zeer van bewust en kiezen er daarom bijvoorbeeld voor om de smartphone in ieder geval tot halverwege groep acht te skippen. En deze sowieso niet toe te laten op de slaapkamer of tijdens het eten. Zijn we op het groep-acht-punt aangekomen? Dan overleggen we op dat moment zelf wat we fijn vinden. Aanvoelen en heroverwegen dus.

2 uur Spongebob vs. 2 uur Klokhuis

Waar we bewust niet voor kiezen, is vaste schermtijden per dag. De inhoud van het programma of de game is namelijk belangrijker én het is per kind verschillend wat wijsheid is als het aankomt op schermtijd. Dit bevestigt ook Peter Nikken, hoogleraar Mediaopvoeding aan de Erasmus School of History. “Twee uur SpongeBob heeft een andere impact dan twee uur Klokhuis. En urenlang schietspellen spelen doet iets anders met je kind dan bijvoorbeeld urenlang een avonturenspel spelen.” Hij vult daarop aan dat het slim is om je niet volledig vast te klampen aan richtlijnen, maar om ook eens te kijken naar andere factoren. Zaken die bepalen of schermtijd voor je kind een positieve of negatieve uitwerking heeft. Denk aan leeftijd en inhoud, maar ook aan persoonskenmerken. Zo raakt een hooggevoelig kind bij schermgebruik sneller overprikkeld. En is je kind onzeker aangelegd, heeft deze een laag zelfbeeld of weinig zelfvertrouwen? Dan kan zo’n scherm een vlucht worden. Denk aan een kind dat naar zijn kamer sprint om te gamen, omdat deze een nare ervaring op school had.

We wonen niet in China, hè…

Terugkomend op onze thuissituatie: wij bepalen dus zélf de juiste balans voor onze kinderen - en ik raad elke ouder aan dat ook te doen. Er zijn namelijk geen vaste regels voor. Oké, oké: mits je in China woont dan. Daar mogen kinderen en jongeren tot zestien jaar maximaal anderhalf uur per dag gamen. In mijn ogen best krom, als je niet kijkt wat er zich op dat scherm afspeelt. Laten we het dus vooral lekker bij Hollandse nuchterheid houden - en blijven aanvoelen wat past bij onze kinderen. Zij die stuk voor stuk uniek zijn.

Mediagebruik: cijfers aan het woord

Geen mobiele telefoons tot ten minste midden groep acht, een telefoonverbod tijdens het eten en op de slaapkamer na bedtijd, geen vaste schermtijden en controle op de inhoud. Dat is in grote lijnen hoe wij het als ouders doen. Dat we hier kritisch op zijn, is niet gek. De cijfers liegen er namelijk niet om. Conclusie? Wij hebben geen controle over schermen, maar schermen hebben controle over ons. Onderstaande gemiddelde resultaten komen van de website van Nederlands Jeugdinstituut , dat meerdere onderzoeksresultaten met elkaar verbindt.

Mediagebruik 0-6 jaar

Jonge kids besteden 100 minuten per dag aan digitale zaken
68% kijkt televisie
57% gebruikt de tablet
40% gebruikt een smartphone
29% gebruikt game-apparaten
Populairste media: Youtube (28 minuten p/d) en tv (22 minuten p/d)

Mediagebruik 7-12 jaar

Oudere kids besteden 3 uur per dag aan tv, computer en games
86% kijkt televisie
76% heeft een smartphone
72% heeft een of meerdere game-apparaten
71% heeft een tablet en/of laptop
Populairste media: Youtube + Tiktok (±44 minuten p/d) en gamen (48 minuten p/d)

‘Zombie-kinderen’

Dat het schermgebruik onder (jonge) kinderen een groeiend probleem is, vinden ook babybrein specialist Marion van den Heuvel en kinderpsychiater Theo Compernolle. Sterker nog: ze maken zich grote zorgen. Speciaal voor Kassa, het consumentenplatform voor tv-zender BNN, kwamen zij samen in het onderzoekslaboratorium van Tilburg University. Het doel: onderzoeken wat de impact van de tablet is op het gedrag van peuters. Hiervoor nodigden zij vier ouders en hun peuters uit. Ook deze resultaten liegen er niet om. Zodra de tablet op tafel komt, wordt door elke peuter al het tastbare speelgoed linea recta aan de kant geschoven. In sessie #1 krijgen ze programma’s als Nijntje, Tik Tak en Teletubbies te zien. In sessie #2 komen programma’s als Paw Patrol en Cocomelon op beeld. Het verschil? Bij sessie #1 kunnen ze nog communiceren met hun ouders. Bij sessie #2 reageren ze niet meer op vader of moeder. Van den Heuvel legt uit dat bij sessie #2 de verhaallijnen te complex zijn. Ook wisselen de beelden te snel en heeft het verhaal geen duidelijk einde. “Als je kind niet reageert, dan weet je dat de content te zwaar is”, vult Marion aan. “Hij heeft al zijn hersencapaciteit nodig om dit te kunnen bevatten.” Of zoals de kinderpsychiater het treffend, maar pijnlijk samenvat: “Ze veranderen in een soort zombie-kinderen”. Ai, ai, ai…

“Maar je kan toch ook leren van een schermpje?”

Denk je nu ‘maar er zijn toch ook heel veel educatieve online spelletjes’? Begrijpelijk, want het is waar wat je zegt. Toch moet ik je enthousiasme hierin terugdringen. Van den Heuvel benadrukt namelijk dat kinderen tot drie jaar nauwelijks iets leren van een scherm. Kinderen leren namelijk het meeste van het gebruik van zoveel mogelijk zintuigen. Iets oppakken, iets voelen, iets écht ervaren, iets ruiken. Ze pikken vast wel het een en ander op uit de online educatie, maar het staat niet in verhouding tot bijvoorbeeld buitenspelen of een tastbaar spelletje spelen. Neem bijvoorbeeld het plaatsen van blokken in een blokkentoren. Je hebt een echte en online variant. Doe je dit online, dan zit je stil en ben je niet met je motoriek bezig. Het swipen met een vinger plaatst het blokje in het juiste gat, terwijl bij het échte spel gevoeld wordt welke vorm daadwerkelijk past in welk gat. Je oefent dus met bewegen en werkt daarmee aan je motoriek.

Veranderende hersenen & schadelijke effecten

Verschillende studies en scans laten zien dat hersenen van kinderen veranderen, als ze langdurig en veel naar schermen staren. Kort door de bocht kun je zeggen dat het brein anders én minder goed functioneert. Compernolle voegt hier wel aan toe dat we niet weten of dit effect blijvend is. En of deze ‘handicap’ met training weer hersteld kan worden. Kijken we naar andere effecten, dan is het wetenschappelijk bewezen dat deze overmatige schermtijd - bij jonge kids - de slaap verstoort, de taalontwikkeling afremt en bijziendheid kan veroorzaken. Ook kan het leiden tot gedragsstoornissen (van hyperactiviteit tot angststoornissen), sociale problemen én concentratiestoornissen. Zoomen we in op de wat oudere doelgroep (tieners+) en kijken we naar socialmediagebruik, dan worden effecten als deze versterkt. Denk aan online pesterijen die leiden tot lage zelfwaardering, het nastreven van ‘perfecte’ plaatjes wat onzekerheid triggert en het delen of zien van ongepaste inhoud = emotionele schade aanwakkeren. Dit specifieke stuk, social media dus, daar valt heel veel over te vertellen. Voer voor een toekomstige blog.

Troosten met een beeldscherm = breinpijn

Zeg eens eerlijk: zet jij weleens die iPad of televisie in om je kind stil te krijgen? Grote kans dat het werkt. Je kind stopt met drammen of huilen en je ziet dat de aandacht full focus richting het scherm gaat. ‘Yes’, denk je, ‘deze troostsessie is me gelukt!’. Toch moet ik ook hier weer die vervelende Kimberley uithangen. Het is namelijk maar net hoe je hem bekijkt. Eigenlijk zet je een beeldscherm in als troost tool - en neem je die zorgtaak bij jezelf als ouder weg. Troosten leer je namelijk via interactie - en daarnaast is het ook gezond dat een kind zichzelf leert troosten. Mediapedagoog Marije Langedijk, die mee discussieerde bij Kassa, vertelt ook dat kinderen door al dat schermgebruik sneller een overvol hoofd hebben. Al die schermen geven namelijk onwijs veel prikkels af, waardoor je kind weer overbelast raakt. Een jong kind zal dit in de meeste gevallen laten blijken door drammerig te worden of te gaan huilen. Geef je dan als ouders vervolgens wéér een scherm (lees: nieuwe overload aan prikkels), dan gaat dat brein weer overuren maken. Dat betekent dat je aan de buitenkant een rustig kind ziet, maar er aan de binnenkant juist chaos en onrust gaande is. Ik zeg: reality check.

De verslaving van jouw kind Keihard verdienmodel

Wat ook schrikbarend is, is dat game- en programmaproducenten er echt álles aan doen om onze kinderen verslaafd te houden. Dit gaat verder dan leuke content maken, maar wordt echt vanuit kwalitatieve onderzoeken doorontwikkeld. Zo geeft Langedijk als voorbeeld dat de makers van Cocomelon werken met onderzoeksinstellingen. Een groepje kids wordt hierbij in een ruimte gezet, terwijl ze kijkt naar het programma. Zien de onderzoekers tijdens de zorgvuldige observatie dat er een kind afdwaalt? Dan kijken ze wat nodig is om die ogen weer vol op dat scherm te krijgen. Die kennis verwerken ze vervolgens weer in de nieuwe aflevering. Je weet wel: die versie die jóuw kind vervolgens lekker knus op de bank aan het kijken is. Wie hier strijdlustig op inhaakt is Kim van Sparretak, lid van het Europees Parlement. Ook zij maakt zich steeds meer zorgen over (de gevolgen van) schermgebruik onder (jonge) kinderen. Op haar initiatief is er daarom een nieuwe Europese wet in de maak: de Digital Fairness Act. Techbedrijven worden dan verplicht om hun apps minder verslavend te maken. Maar, zegt ze zelf ook, al die bedrijven zullen er alles aan doen om deze wetgeving tegen te gaan. Want: de verslaving van onze kinderen is hun verdienmodel.

Ouders, het is aan ons!

Wachten op deze wet, terwijl onze kinderen ouder worden? Da’s geen oplossing. Sterker nog: al deze producenten bewijzen juíst dat de rol van ons als ouders onmisbaar is. Dat brengt me weer bij het begin van dit artikel: waarin ik aanraad goed te kijken naar de individuele behoeften van je kind - en welke schermtijd én inhoud hierbij past. Ken je kind, maar ook de gevaren van (sociale) mediagebruik. Weet wat deze kijkt, bijvoorbeeld op tv of op de telefoon, maar ook op school en bij vriendjes. Ook ben ik een grote voorstander van het ‘samen sterker’-principe. Hiermee bedoel ik dat je je als ouders met elkaar verenigt, om zo samen iets voor elkaar te kunnen krijgen. Denk aan het elkaar opzoeken in de klas en de zorgen met elkaar delen, om zo met elkáár (= sterker) met een oplossing/voorstel te komen.

9 x verslavingskenmerken

Ben je bang dat jouw kind een beeldschermverslaving heeft? Dan is het extra mooi dat je op dit punt aangekomen bent met lezen. Dat betekent namelijk dat je de verantwoordelijkheid voelt om hier iets mee te doen én daarmee de schadelijke gevolgen kan doen laten afnemen/beperken. De Universiteit van Michigan ontwikkelde een ‘beeldschermverslaving checklist’, die je als richtlijn kan gebruiken:

Gebrek aan controle: je kind kan beeldschermgebruik moeilijk stoppen
Verlies van interesse: de grootste motivator is een beeldscherm
Preoccupatie: je kind kan alleen nog maar denken aan online/digitaal actief zijn
Psychosociale consequenties: beeldschermactiviteiten tijdens quality time
Serieuze problemen in het gezin: woede, niet luisteren, afwezigheid, etc.
Terugtrekken: met name als deze niet met schermen bezig mag zijn
Tolerantie: je kind wil steeds vaker en langer achter dat scherm zitten
Bedrog: het verbergen van of liegen over beeldschermgebruik
Vlucht: heeft je kind een slechte dag, dan is het scherm zijn/haar ‘troost’

In de actiestand: samen sterk in mediagebruik

Die confronterende cijfers en de hardnekkige gevolgen: het is best pittig allemaal. Toch is er - zeker op jonge leeftijd - genoeg wat we als ouders kunnen doen. Zo was ik laatst op een ouderavond die in het teken stond van socialmediagebruik, waarvan ik de tips graag met je deel. Aangevuld met eigen adviezen, hoop ik dat het jullie een stapje verder van de schermen - en een stapje dichter bij elkaar brengt. We trappen af…

1. Praat met elkaar

Wil je weten wat je kind online meemaakt, dan zul je moeten praten. Het is aan jou als ouder om vragen te stellen en betrokkenheid te tonen. Vraag bijvoorbeeld eens wat het leukste filmpje is wat hij/zij gezien heeft. Of juist het stomste wat je kind online heeft meegemaakt. En ohja, welk antwoord je ook krijgt: probeer écht te luisteren zonder te veel te oordelen. Want: hoe meer jij openheid toont (zonder defensieve houding), hoe meer je kind zich veilig voelt om zaken eerlijk met je te delen.

2. Ben samen online

De online wereld: we leven erin. Doen alsof het er niet is of het behandelen als een no go area, is niet de meest slimme aanpak. Maak het, zoals hierboven omschreven, bespreekbaar én doe samen eens iets leuks online. Als jij als ouder een positieve houding laat zien, is de kans groot dat je kind naar jou durft toe te komen als er online iets vervelends is gebeurd.

3. Stel gezinsgebonden regels op

Zoals eerder gezegd is het per kind afhankelijk welke schermtijdregels passend zijn. Feit is wel dat te lang achter een scherm doorbrengen ongezond is - en dat het vinden van een voor jullie juiste balans dus belangrijk is. Wijzelf zweren dus bij de regel dat er geen telefoons op de slaapkamer mogen - en ook niet tijdens het eten. Zo kan je ook afspraken maken over apps die wel en niet mogen - en datzelfde geldt voor tv-programma’s. Zit je kind op social media? Dan kan je afspreken dat als er iets naars gebeurt, dit met jullie als ouders besproken moet worden. En natuurlijk: dat die oordeelvrije ruimte er is. Altijd.

4. Weet wat je kind kijkt (maar staar je niet blind op de Kijkwijzer)

Op social media, maar ook op televisie en via het internet krijgen kinderen dingen te zien die ze helemaal nog niet horen te zien. Denk aan seksuele filmpjes of gewelddadige foto’s. Kijk op Kijkwijzer (films) en Gamewijzer (games) en oefen samen de icoontjes. Wat betekenen ze, maar vooral: waarom zijn ze er? Overigens wil ik aanvullen dat het goed is om je niet blind te staren op bijvoorbeeld de Kijkwijzer. Weet je nog wat ik vertelde over de programma’s Paw Patrol en Cocomelon? Je weet wel: die programma’s met te complexe verhaallijnen, waarvan deskundigen zeggen dat deze niet bij kinderen van die leeftijd passen? Die zijn dus wél goedgekeurd door de Kijkwijzer. Volg hierin dus ook altijd je eigen, ouderlijke gevoel.

5. Las de 20-20-2 regel in

Ik, maar ook het Oogfonds, roep(t) op om de 20-20-2 regel na te leven. Na twintig minuten dichtbij naar het scherm kijken, moet er een onderbreking van twintig seconden volgen om in de verte te kijken. De laatste twee? Die staat voor twee uur per dag buiten zijn. Yep: zónder schermen. Tip: neem een kijkje op smartphonevrijopgroeien.nl . Een initiatief van en voor ouders, met als missie om kinderen te behoeden voor schade en afleiding door mobieltjes. Een warme community, waarin ouders elkaar vinden en versterken.

6. Laat boze/verdrietige reacties er zijn

Stel je grenzen en reageert je kind met een drift- of huilbui? Laat het er zijn. Het is hartstikke normaal dat je kind deze emoties voelt. Het hoort bij de ontwikkeling en het geeft de boodschap mee dat grenzen gezond zijn. Goed om te onthouden dus, de eerstvolgende keer dat je die iPad afpakt en je kind begint te schreeuwen alsof het einde nadert. ;-)

7. Geef het goede voorbeeld

Ja, ik gooi ‘m er voor de verandering weer een keertje in. Want: zéker jonge kinderen kopiëren het gedrag van ouders. Wij leren hen wat ‘normaal’ is - en zij pakken het over. Laten we profiteren van deze volgzaamheid en zelf het goede voorbeeld geven. Zeg jij tegen je kind dat die telefoon niet tijdens het eten gebruikt mag worden? Doe het dan zelf ook niet. Hebben jullie een geen-iPad-regel op een bepaald moment van de dag? Dan geldt deze ook voor jou. En wil je dat je kind elke dag even buiten is - stap dan zelf ook de deur uit.

Glimlach! We sluiten af met mijn zoon ‘de nachtbraker’…

Topper, je bent aangekomen bij het einde van deze blog! Applaus voor jou, dat je dit onderwerp serieus neemt en de tijd investeert om erover te leren. De stof is confronterend, maar nodig om te delen. Als ouders zijn we er namelijk niet alleen voor onze kinderen, maar kunnen we ook elkaar een zetje in de goede richting geven. Om tóch een beetje met een glimlach af te sluiten, wil ik je het verhaal vertellen van mijn zoon ‘de nachtbraker’. Hij is dol op gamen en vroeg - toen negen jaar oud - of hij dit eens een hele nacht zou mogen doen. Onder de noemer ‘experiment’ besloten we hem zijn zin te geven. Het was immers schoolvakantie en soms is het best oké om je kind een ongebruikelijk plezier te gunnen, ook al is dit dan eenmalig. Wij als ouders gingen ‘s avonds braaf ons bed in - en onze zoon bleef in actiemodus achter. Of hij het de hele nacht heeft volgehouden? Dat kunnen wij als toen slapende ouders natuurlijk niet met volle zekerheid zeggen. Wél troffen we hem de volgende ochtend nog steeds in volhardende game modus aan. Én ging diezelfde avond zijn nachtlampje al om 18:00 uur uit. Conclusie? Ik denk dat hij het toch echt de hele nacht heeft uitgehouden. En ohja: door op deze manier met onze zoon mee te bewegen, voelt hij zich gehoord én is er meer ruimte om te verbinden. Ook tijdens offline momenten, waar vervolgens weer nieuwe, creatieve offline spellen ontstaan. Ik bedoel: hoe mooi is dat?

GevoelsRijke afsluiter: de generatie waarin jij en ik zijn opgegroeid, is niet te vergelijken met de wereld waar onze kids in opgroeien. Het is belangrijk dat we meebewegen met de tijd, zodat we onze kinderen (leren) begrijpen. Het is wél aan ons om grenzen te stellen binnen de online wereld waarin we leven. Om de gevaren van beeldschermgebruik te kennen, maar ook aan te voelen wat goed is voor je kind. En ach, nu we het toch hebben over het terugdringen van beeldschermgebruik, gooi ik er gelijk een paar mooie boekentips in. De Schermwijzer , Ontketen het brein van je kind en Echt nep . Zo geef je niet alleen het goede voorbeeld aan je kind, maar steek je er zelf ook nog wat van op. Win-win!

Let love talk! Weet jij welke liefdestaal jijzelf, jouw partner én kind spreekt?

Mon, 04 Aug 2025 09:00:00 GMT

Leven is leren - net zoals elke relatie dat is. In alle eerlijkheid kan ik zeggen dat mijn man en ik de afgelopen periode in een uitdagende leercurve zaten. Niet makkelijk, wel heel waardevol. Het drukt enerzijds op persoonlijke pijnen en gedragingen, maar opent anderzijds deuren naar ontwikkeling en verbinding. Helpend hierin zijn de vijf liefdestalen van Gary Chapman, relatiepsycholoog uit Amerika. Interessant voor eigenlijk alle relaties: van partner-partner tot ouder-kind. Bekend of onbekend met deze manier van communiceren? In beide gevallen zeg ik: zeker doorlezen. Want: we trekken ‘m door naar zeven talen - mét heldere voorbeelden per doelgroep. Let’s talk!

Zelfliefde op #1

Laten we beginnen bij het begin: zelfliefde. Letterlijk het begin trouwens, want voordat je vol overgave liefde kan geven aan een ander, is het belangrijk dat je éérst van jezelf houdt. Dat je jezelf in grote lijnen accepteert, respecteert en leuk vindt. Houd je niet van jezelf? Dan kan het lastig worden om een relatie te onderhouden. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat zelfliefde ervoor zorgt dat je beter grenzen kan stellen en bewaken. Dat je weet wat je (niet) nodig hebt, waar je je (niet) goed bij voelt en wat ‘liefde’ überhaupt voor jou betekent. Met een sterk gevoel van eigenwaarde, ben je minder op zoek naar bevestiging en ben je bereid liefde te geven vanuit zelfgenoegzaamheid, in plaats van gebrek. Ook: je geluk is niet volledig afhankelijk van de ander, je bent minder snel jaloers/onzeker én hebt meer emotionele veerkracht in lastigere tijden. Dus… voordat we écht aftrappen: ga eens na hoe het zit met jouw liefde voor jezelf. Zijn er stappen te zetten? Gun jezelf dan… die liefde.

Je eigen liefdestaal vs. de liefdestaal van de ander

Als je van jezelf houdt, heb je helder wat goed voor je is. Wat bij je past en waar je verlangens liggen. Dat brengt me bij jouw eigen liefdestaal - niét te verwarren met de liefdestaal van je partner of kind. Jouw eigen liefdestaal is de vertaling van hoe jij jezelf het meest geliefd voelt. Wat je hiervoor nodig hebt. Oftewel: hoe jij liefde het beste kan geven en ontvangen. De liefdestaal van je partner/kind is logischerwijs de manier waarop hij/zij liefde het beste kan geven en ontvangen. In veel relaties ‘spreken’ beide schakels een andere liefdestaal. Dat betekent dat ze liefde anders geven en nemen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat jij je intens geliefd voelt als je een knuffel krijgt (lichamelijk contact), terwijl je partner dat juist voelt tijdens een goed gesprek (aandacht/tijd). Je kind kan daarentegen die liefde extra voelen als je een complimentje geeft (warme woorden). Weet je niet zo goed welke liefdestaal je partner spreekt? Doe los van elkaar de test van Happinez (1 overkoepelende vraag, tien keuzes) of de iets uitgebreidere van Truity (twaalf vragen, zeven liefdestalen) en praat erover. Vind je het lastig om in te schatten bij je kind? Probeer dan de verschillende liefdestalen (die later volgen) eens uit. Je voelt dan vanzelf aan wat werkt, wat minder en wat niet.

Verbinden? Spreek andermans love language

Je raadt het al: wil je verbinden met de ander, dan is het nodig dat je zijn/haar liefdestaal spreekt. Het is namelijk een valkuil om je eigen liefdestaal op de ander te projecteren. Laten we het voorbeeld van hierboven nemen. Jij gaat helemaal ‘aan’ op die knuffel en vult voor je partner in dat deze datzelfde gevoel ervaart. Je geeft de hele dag door knuffels, terwijl hij/zij dat een beetje overdreven vindt. Je partner kan daardoor geïrriteerd op een knuffel reageren (of helemaal niet), waardoor jij onbegrip voelt. Maar… spreek je zijn/haar liefdestaal, dan snap je dat de ‘aan’-knop dat goede gesprek is. Tuurlijk, dan kan je alsnog die knuffels geven, maar misschien niet in overdaad. Combineer je eigen liefdestaal met zijn/haar liefdestaal, en knoop zelf eens een mooi gesprek aan. Schenk een goed glas wijn in, zet wat lekkers neer en reserveer een avond voor mooie gesprekken. Toon interesse, heb een luisterend oor en let that love do the talking. Je zal merken dat er een opening komt, omdat je zijn/haar liefdestaal spreekt. En het mooie? Als je je eigen liefdestaal kent, maar ook die van de ander, dan vind je elkaar in het midden. Want: als jij zijn/haar taal spreekt (goed gesprek), zal dat sneller leiden tot het spreken van jouw liefdestaal (knuffel). Win-win dus!

Ie-de-reen spreekt de taal van de liefde!

Goed nieuws: we spreken állemaal de taal van de liefde! Ja, ieder alleen wél op zijn eigen manier. Dat betekent ook dat in élke relatie (verschillende) liefdestalen zijn. Of het nu om de relatie met je partner gaat, die met je kind of met je beste vriend(in). Want: we willen allemaal gehoord en gezien worden - en hebben daarin allemaal onze eigen behoeften. Dat maakt de liefdestalen van Chapman een ware goudmijn voor het leven. Als je het mij vraagt dan. ;-) In deze blog focus ik op de relaties die passen binnen mijn werk (hieronder opgesomd). Bij elke liefdestaal zal ik per doelgroep korte en krachtige voorbeelden aanhalen, om de input zo begrijpelijk mogelijk over te brengen.

Partner-partner
Ouder-jong kind
Ouder-tiener

De 7 liefdestalen van Chapman en Truity

Met bovenstaande kennis over zelfliefde, je eigen liefdestaal en die van de ander, is het tijd om de specifieke liefdestalen te behandelen. Zoals gezegd is Gary Chapman de grondlegger van het principe van de vijf liefdestalen. Volgens hem zijn dit dé manieren waarmee mensen liefde aan elkaar uiten. Overigens kan het zijn dat er niet één, maar meerdere liefdestalen bij je passen. Daarop vult Truity - een Amerikaans bedrijf dat hoogwaardige persoonlijkheidstesten ontwikkelt - aan dat het ook zomaar kan zijn dat je je in geen van de vijf talen kan vinden. Met die wetenschap deed zij haar eigen kwalitatieve onderzoek, waaruit twee extra liefdestalen vloeiden. Hieronder behandel ik eerst de vijf liefdestalen van Chapman - waarna ik afsluit met twee extra varianten van Truity.

1. Warme woorden

Het uitspreken van positieve woorden, complimentjes, lof of lieve zinnen zoals ‘ik waardeer je’. Tuurlijk: uitspraken als deze zijn voor iedereen een feestje. Kritiek en negativiteit worden over het algemeen als niet fijn ervaren. Toch lopen mensen met deze liefdestaal éxtra warm voor deze woorden.

Partner-partner

Spontaan ‘ik hou van je’ zeggen, je waardering uitspreken voor het fixen van dat probleem of aangeven hoe knap je het vindt hoe hij/zij op werk presteert. Hier wordt jouw partner megablij van, als dit zijn/haar liefdestaal is. Zorg er wel voor dat het oprecht is. Je lief is niet op ‘t achterhoofd gevallen en voelt wanneer iets niet gemeend is. Oprechtheid wint. Altijd.

Ouder-jong kind

Met name bemoedigende woorden zijn positieve ‘brandstof’ voor je kindje. Bij een eerste keer bijvoorbeeld (“Wat fijn, dat je eerste schooldag zo goed ging!”) of toejuichende uitspraken die moed geven (“Ik geloof in jou, schat. Jij kan dit!”). Laat vooral ook je gevoel spreken en uit je liefde (“Ik vind je lief”). Maar let op: hang hier geen voorwaarden aan (“Ik vind je lief, máár wel als je X doet”). Straffen en belonen werken namelijk averechts.

Ouder-tiener

Tieners hebben het nodig om erkend te worden in dat wat ze doen/behalen. Denk aan goede cijfers, sportprestaties of persoonlijke groei. Hun zelfbeeld is vol in ontwikkeling, waar jij als ouder een belangrijke rol in speelt. Complimenten als ‘ik ben trots op je!’, ‘wat zie je er leuk uit’ en ‘fantastisch wat je gepresteerd hebt’ versterken hun gevoel van eigenwaarde. Voor elke tiener belangrijk, maar voor sommigen een beetje extra. Ook hierbij geldt: houd het oprecht en blijf weg van voorwaardelijke uitspraken (maar/als). Houd straffen en belonen dus buiten de deur.

2. Oprechte aandacht en tijd

Iets leuks doen met elkaar, een goed gesprek met elkaar voeren en de telefoons een avondje opbergen. Bij deze liefdestaal gaat het erom dat je oprechte aandacht voor elkaar hebt. Kwalitatieve tijd met elkaar doorbrengen, zonder dat je aandacht bij 1001 andere dingen is. Iemand die deze taal vloeiend spreekt, zal jou door deze moves nóg meer waarderen. Zéker in een wereld waarin we steeds meer rennen, ‘moeten’ en willen.

Partner-partner

Spreekt jouw partner deze taal, dan maak je hem/haar éxtra blij met het tonen van interesse. Vraag eens uit jezelf hoe het écht gaat, waar deze behoefte aan heeft en of je iets voor hem/haar kan betekenen. Ook zal een verrassing in de vorm van een dagje weg goed vallen - net zoals dat je zelf voorstelt om een romantisch avondje thuis met elkaar door te brengen. Zonder telefoons, mét oprechte aandacht.

Ouder-jong kind

Sla die laptop eens dicht, zet die tv eens uit en laat dat huishouden eens een dagje voor wat het is. Er gaat écht niemand dood als je de boel even de boel laat - en je aandacht aan je kind geeft. Dit hoeft niet altijd een hele dag te zijn (speeltuin of theater), maar kan ook een korter moment zijn. Denk aan liefdevol oogcontact, oprecht luisteren naar de schoolavonturen, samen een spelletje spelen of met elkaar eten (maken). Deze oprechte momenten zijn juist de momenten dat verbinding ontstaat.

Ouder-tiener

Tieners ontwikkelen diepe relaties met de mensen die hen oprechte aandacht geven - zéker in een wereld waar social media (= onpersoonlijk en vlug) leading is. Ze waarderen het als ze de onverdeelde aandacht krijgen. Door het samen kijken van een film bijvoorbeeld, het met elkaar doorspreken van de dag of het bezoeken van een pretpark bijvoorbeeld. Quality time dus. Zonder afleiding en met - daar is ‘ie weer - oprechte aandacht.

3. Cadeautjes uit liefde

Het krijgen van een lief kaartje, een grote bos bloemen of een zelf in elkaar geknutseld gebaar. Het ontvangen van iets uit liefde voelt als een cadeautje. Eigenlijk zegt zo’n gebaar dat er aan je gedacht wordt. Dat je ertoe doet. Dat je het waard bent. Het gaat hier niet om de grootte, maar vooral om de oprechtheid. Waardering die we allemaal nodig hebben, maar als je deze taal spreekt, nog een beetje meer.

Partner-partner

Is jouw partner gevoelig voor cadeautjes, dan is dit dé manier om daar op in te spelen. Dat kan zijn op belangrijke momenten zoals een verjaardag of jubileum, maar ‘spreekt’ juist éxtra op de onverwachte momenten. Zomaar een bloemetje sturen bijvoorbeeld, tijdens het shoppen dat paar schoenen cadeau geven of een lief kaartje in de tas verstoppen. Een tastbare manier van liefde tonen dus, zonder dat het veel hoeft te kosten. Nou ja… niet veel geld. Wél veel liefde. ;-)

Ouder-jong kind

Voor sommige kinderen - zeker zij die deze taal vloeiend spreken - is het krijgen van een cadeautje een intense uiting van liefde. Denk aan die cadeautjes onder de kerstboom of op zijn/haar verjaardag. Dat betekent niet dat je wekelijks met een zak cadeaus hoeft klaar te staan. Integendeel! Pluk een bloemetje voor je kind, plak een sticker op de schooltas of doe een lief kaartje in de broodtrommel. Laat voelen dat het recht uit je hart komt. Dat is namelijk precies hoe je dat andere hart raakt. Via liefde in een doosje. Of omhuld met inpakpapier.

Ouder-tiener

Voor tieners kan een cadeau voelen als waardering. Het draagt het gevoel van ‘gezien worden’ over. Ook hierin gaat het niet om het prijskaartje. Zeker deze doelgroep, die een stukje bewuster is dan jongere kids, waardeert gepersonaliseerde presentjes extra. Denk aan het maken van die favoriete maaltijd, het geven van dat ene langverwachte kettinkje of het verrassen met tickets (voor twee ;-)) voor het concert van die favoriete band. Ken je kind - en speel in op dat waar zijn/haar hartje sneller van gaat kloppen.

4. Dienstbaarheid

Ergens bij helpen, je hulp aanbieden of zeggen “Hey, dit doe ik wel even voor je!”. Het zijn manieren van dienstbaarheid om (vaak) praktische zaken makkelijker te maken. Zeker mensen die niet snel om hulp vragen - maar deze taal wel spreken - krijgen direct een glimlach van zulke acties. Iets doen voor een ander dus, zonder iets terug te verwachten. Da’s liefde - zonder voorwaarden.

Partner-partner

Het kan zomaar zijn dat jouw partner niet zo snel om hulp vraagt, maar diep van binnen wel naar die hulp verlangt. En hoe fijn is het als jij deze helpende hand kan bieden, zonder dat je partner zich bezwaard voelt om het te vragen? Spring eens wat vaker bij in het huishouden, stel voor dat jij de kids deze week wat vaker naar bed brengt of bied aan om de boodschappen te doen en lekker te koken. Spontaan - of juist in tijden van drukte: het zal hoe dan ook goed ontvangen worden.

Ouder-jong kind

Samen in de tuin werken, bijspringen in het maken van huiswerk of je kind helpen met leren schrijven. Jonge kinderen - en met name zij die deze liefdestaal spreken - vinden het gevoel van geholpen worden heerlijk. Het geeft de boodschap dat je van ze houdt - en dat ze het waard zijn. En het mooie? Als jij dit doet, is de kans groot dat ze vanzelf ook klusjes gaan oppakken. In het huishouden bijvoorbeeld. Iets met het geven van het goede voorbeeld…

Ouder-tiener

Die sportkleding klaarleggen, helpen met het voorbereiden van die toets of die kapotte fiets repareren. Tieners die deze taal spreken, voelen zich extra geliefd als iemand voor hen de handen uit de mouwen steekt. Dat wordt gewaardeerd in alledaagse dingen, maar zeker ook tijdens moeilijke situaties. Denk aan een toetsweek, als je kind sociale verwachtingen voelt of verdrietig is om iets.

5. Lichamelijke aanraking

Een warme knuffel, een kusje op het voorhoofd of gewoon even een hand op die schouder. Mensen die deze liefdestaal spreken, maak je extra blij met oprechte vormen van fysiek contact. Niet zozeer op verzoek, maar het liefst spontaan en echt vanuit je hart. En natuurlijk: op een manier waarvan jij weet dat diegene het fijn vindt. Wat de een namelijk fijn vindt, hoeft de ander weer niet prettig te vinden. Know your loved ones.

Partner-partner

Spreekt jouw partner deze lichamelijke liefdestaal - en jij iets minder? Dan kan het zijn dat hij/zij vaker dan jij behoefte heeft aan seks. Of misschien wel gewoon aan een knuffel of een arm om hem/haar heen. Het kan lastig zijn om deze taal te spreken, als je het niet voelt. Toch leert de praktijk dat oprechte aandacht, luisteren en oefenen veel kan brengen. Dat kan al een simpele ‘ik kruip lekker tegen je aan op de bank’ zijn bijvoorbeeld. Of een kleine aanraking, als jullie aan het koken zijn. Kleine stapjes vormen samen één grote stap.

Ouder-jong kind

De kieteldood geven (wel met respect voor grenzen), knuffelen op de bank of een ouderwets potje stoeien. Kinderen met extra behoefte aan lichamelijk contact, maak je blij met zulke handelingen. Je hoeft écht niet altijd uren te knuffelen (dat mág natuurlijk wel ;-)), soms is een simpele aai over de bol al genoeg. Ken je kind en voel aan wat hij/zij fijn vindt. Forceer lichamelijk contact nooit, zeker niet bij kinderen. Het moet altijd veilig, oprecht en vertrouwd voelen.

Ouder-tiener

Sommige tieners hebben net dat beetje extra fysieke aandacht nodig, om zich emotioneel gesteund te voelen. Dat kan een troostende knuffel zijn als deze verdrietig is, het vasthouden van de hand tijdens die wandeling of een kus op de wang bij een afscheid. Het geeft het gevoel van comfort en zekerheid. Maar… ook hierbij geldt: weet wat je kind prettig vindt. Forceren is nooit een goed idee, invoelen wel.

6. Intellectuele stimulatie (aangevuld door Truity)

Het waarderen van intelligentie, het respecteren van iemands mening en het deelnemen aan discussies die voor hem/haar belangrijk zijn. Iemand die de liefdestaal van intellectuele stimulatie spreekt, heeft extra de behoefte om te verbinden via de geest. Net zoals bij #2 gaat het dus om oprechte aandacht, maar dan wel specifiek op breinniveau.

Partner-partner

Het doen van fijne dingen samen is leuk, maar in dit geval heeft je partner net iets meer nodig dan dat. Deze waardeert het als je luistert naar zijn/haar verhalen over werk en vindt het nóg fijner als je deelneemt aan dit gesprek. Yep, interesse tonen. En ook al liggen jullie misschien niet helemaal op een lijn als het gaat om politieke voorkeuren of maatschappelijke zaken, het oprecht luisteren en respect tonen: daarmee maak je écht een groot verschil.

Ouder-jong kind

Even over dat intellectuele gesprek met je kind van vier hè…. grapje natuurlijk. Je snapt dat we deze lekker skippen. ;-)

Ouder-tiener

Bij tieners hangt het er echt van af hoe ver ze zijn in hun ontwikkeling en waar ze zich mee bezig houden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat jouw veertienjarige zoon of dochter misschien wel heel erg bezig is met een maatschappelijk topic (body shaming, genderdiscriminatie, social media, etc.). Als ouder is het belangrijk dat je hier oor voor hebt en laat zien dat deze manieren van denken welkom zijn. Gevoelens erkennen dus, zodat je kind de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen vanuit zijn/haar eigen waarden. Authentiek kan opgroeien.

7. Emotionele support (aangevuld door Truity)

Contact maken wanneer iemand het moeilijk heeft, ondersteunen in lastige situaties en voor iemand zorgen als die (onuitgesproken) behoefte daar is. Deze laatste liefdestaal focust wederom op het met elkaar doorbrengen van tijd, maar wel op emotioneel vlak. Op momenten dat iemand het écht nodig heeft - en jij dus een verschil kan maken.

Partner-partner

Struggelt je partner met zichzelf, gaat deze door een lastige periode of heeft deze een flinke tegenslag moeten incasseren? In dit geval snakt hij/zij naar emotionele connectie met jou. Dat jij probeert te begrijpen hoe diegene zich voelt - en zo verbinding maakt. Ook help je je partner door in deze periode extra zorg te geven. Daarmee zeg je eigenlijk: “Ik snap dat je het nodig hebt, dus je krijgt het van me”. Ofwel, invoelen zonder per se fysiek te worden.

Ouder-jong kind

Elk kind heeft behoefte aan erkenning, met name op emotioneel niveau. Is je kind verdrietig omdat deze is gevallen? Is ‘ie afgewezen op school? Of misschien wel verward omdat er iets vervelends is gebeurd? Probeer je in te leven in je kind - zonder te oordelen of de aandacht naar jezelf toe te trekken. Laat zien dat deze gevoelens er mogen zijn - en dat erover gepraat mag worden. En wil je kind niet praten? Voel dan vanuit emotionele verbinding aan wat hij/zij wél nodig heeft.

Ouder-tiener

Tieners zitten vol in hun ontwikkeling en daarin zijn wij als ouders belangrijke begeleiders. Is de verkering uit? Zeg niet dat ‘je daar wel overheen komt’, maar laat zien dat je het oprecht vervelend vindt. Zijn/haar verdriet snapt. Heeft hij/zij een vervelende comment onder een foto op social media gekregen? Wuif het niet weg onder de noemer ‘niks van aantrekken joh’, maar ga het gesprek aan en luíster waarom dit hem/haar zo raakt. Wat het échte gevoel eronder is. Op die manier geef je aan dat alle gevoelens er mogen zijn - waardoor je kind de ruimte krijgt om helemaal zichzelf te zijn - en ook zo op te groeien.

GevoelsRijke afsluiter: spreek jij je eigen liefdestaal, maar ook die van je (kleine) geliefde? Dan hoor je niet alleen jezelf, maar ook de ander. Hét recept voor een liefdevolle relatie! Eentje waarin je met elkaar werkt aan het verdiepen van jullie verbinding en oog voor elkaar hebt. Nogmaals: verwacht niet van jezelf dat je altijd maar dezelfde liefdestaal als je partner en/of kind spreekt. Verschillen hierin zijn heel gezond - maar tegelijkertijd ook een teken dat het belangrijk is om elkaar goed te kennen. Zéker als partners onder elkaar. Beweeg een beetje naar elkaar toe - om zo samen in het midden uit te komen. Want onthoud: liefde gaat niet zozeer over hetzelfde zijn, maar meer om de wil om elkaar ook in de verschillen te accepteren. Iets met hier en daar een scheutje water bij de wijn doen.

Omgaan met moeilijke emoties? De frustratierotonde helpt je op weg

Mon, 28 Jul 2025 09:00:00 GMT

‘Op de rotonde, neem de eerste afslag’. Als we het over rotondes hebben, is de kans groot dat je jouw navigatie deze zin hoort optrommelen. Vandaag wil ik het met je hebben over een andere variant, namelijk de frustratierotonde. Een rotonde die iets meer uitleg nodig heeft en focust op - je raadt het al - frustratie. Niét in het verkeer dus, maar voornamelijk in dagelijkse situaties (bij kinderen). Het is een metafoor die ik veel gebruik in mijn werk, om ouders op een simpele en beeldende manier de werking van frustratie uit te leggen. Of het écht werkt? Oordeel zelf…

Wat is frustratie eigenlijk - en wat vertelt het ons?

Frustratie speelt op op het moment dat we het ergens niet mee eens zijn. Denk aan een situatie die anders loopt, iemand die een tegenstrijdige mening geeft of iets wat niet lukt of mag. Frustratie zien we niet als schuld van een ander of onszelf, maar als een signaal dat afstand nemen nodig is. Om de verschillende gevoelens die je tegelijkertijd voelt, te ervaren. Want: frustratie is weer wat anders dan boosheid of verdriet bijvoorbeeld, maar alle emoties kunnen wel tegelijkertijd opspelen. Het mooie aan frustratie? Het geeft ons het vermogen om iets te veranderen. Soms aan de situatie, maar vaak ook iets in onszelf (acceptatie). Je snapt natuurlijk wel dat frustratie meerdere kanten op kan schieten. Want: hoe je reageert op een situatie, en of gevoelens écht aangekeken worden, bepaalt de groei of slinking van die frustratie. Zo zien we vaak dat ouders frustratie bij hun kind proberen te fixen via het uitdelen van straffen en het strooien met dreigementen. Ook is het inzetten van een time-out een hele populaire ‘oplossing’. Allemaal manieren die voorbij de échte oplossing (gevoelens zien en snappen) gaan - en gefocust zijn op het gedrag (de uiting van die gevoelens).

Wanneer frustratie nog ‘klein’ is

Frustratie begint relatief gezien altijd ‘klein’. Dat klinkt misschien gek, maar hoe we ermee omgaan, bepaalt hoe groot deze frustratie wordt. Kijk maar eens naar een eigen situatie, bijvoorbeeld wanneer je kind gefrustreerd raakt omdat dat ene speeluitje eindigt. Grote kans dat het start met het opzetten van een sip gezicht. Vaak komen tranen of moeilijk gedrag pas later. Nadat er een respons is gekomen, bijvoorbeeld in de vorm van een niet-leuke reactie of een antwoord dat de gevoelens van het kind (onbewust) negeert. Ook in ouderlijke situaties start je frustratie vrijwel nooit op het kookpunt. Stel, je hebt een woordenwisseling met je partner. Frustratie groeit wanneer je niet naar elkaar luistert, je het gevoel hebt dat je gevoelens niet gezien worden en stemmen worden verheft. Draai je deze zaken om, dan neemt de frustratie juist áf. Het is maar nét welke afslag je pakt. Iets met een rotonde. ;-)

Gefrustreerd over frustratie zijn zorgt voor nóg meer frustratie

Zoals hierboven al uitgelegd, zorgt frustratie over frustratie voor nog meer frustratie. Daarmee bedoel ik eigenlijk dat het waardevol is als we - kinderen en ouders - onze frustraties leren begrijpen. Grip krijgen op onze emoties en voelen wat we voelen. Willen we dit kunnen, dan is het noodzakelijk dat we de uitzichtloosheid van frustratie ervaren - en er niet aan voorbij gaan. Het verdriet voelen. Want: het maakt niet uit wat je doet, sommige situaties zijn zoals ze zijn. Eigenlijk een soort mini-rouwproces, waarbij je bewust naar binnen keert en een situatie leert accepteren. Een verandering in jezelf activeren, in de vorm van voelen en toelaten. Zoomen we in op kinderen, dan is het essentieel dat de verbinding met de ouders niet verstoord wordt tijdens zo’n proces. Dat betekent dat je een bepaalde mate van inlevingsvermogen moet hebben, de kracht om je eigen frustratie even te parkeren, een luisterend oor en ohja… flink wat geduld.

Hoe frustratie bij kinderen ‘spreekt’

Klopt, er schuilt onwijs veel waarde in frustratie… áls we deze emotie voelen, snappen en de ruimte geven. Door frustratie de ruimte te geven bij je kind, leer je hem/haar omgaan met minder fijne gevoelens in het leven. Denk aan verdriet, boosheid, teleurstelling en onbegrip. Emoties die vaak samenhangen met frustratie. Is een kind gefrustreerd, dan zien we vaak dat deze een andere focus heeft dan de ouder of bijvoorbeeld leraar. Het is dan extra belangrijk dat wij als verzorgers begrijpen waar het kind aan gehecht is, dat laten blijken (begrip), en zo ruimte te kunnen maken voor verbinding. Een gefrustreerd kind kan…

willen vasthouden aan fijne situaties
grijpen naar digitale apparaten
iets willen laten lukken wat niet lukt
iets ongedaan willen maken
groter, slimmer, sterker willen zijn dan deze is
steeds willen winnen (verlies = frustratie)
lekker doen waar deze zelf zin in heeft
altijd zijn zin willen krijgen (nee = no go)

De sleutel naar slinking? Vergeefsheid voelen!

Wil je de frustratie bij je kind laten slinken en is de situatie onveranderbaar? Dan is het nodig dat deze snapt, voelt en begrijpt dat de situatie niet verandert - en tegelijkertijd de connectie met jou als ouder voelt. Vergeefsheid én verbinding ervaart. Zie het als een zandloper waarbij de gevoelens van frustratie langzaam naar beneden sijpelen. Gedoseerd, maar in beweging, totdat er vergeefsheid ontstaat. Vaak met tranen, maar die mogen er zijn. Graag zelfs, want dit is een oprechte uiting van gevoelens en draagt weer bij aan de verwerking van frustratie - en alle andere emoties die daarbij komen kijken. Let wel: het volledig doorvoelen van die vergeefsheid is een zoektocht, die je het beste kan visualiseren als een doolhof. Je kind komt niet meteen bij dat gevoel van acceptatie. Soms stuit deze op doodlopende paden en is het kiezen van nieuwe routes nodig. Oftewel: emoties kunnen minder worden, maar ook daarna weer opspelen. Mocht je als ouder dus denken dat je kind overdreven reageert als deze gefrustreerd is? Het kan zomaar een van de vele doodlopende paden zijn waar deze tegenaan loopt. Een druppel in de overvolle emmer.

Geef (spelenderwijs) woorden aan frustratie

Wil je dat je kind de frustratie die hij voelt begrijpt, dan is het dus belangrijk dat je begrip toont, maar ook dat je de frustratie benoemt. Er woorden aan geeft (“Je vindt dit echt niet fijn hè, dat het spelen stopt? Snap ik helemaal”). Door het begripvol te benoemen, maak je het begrijpelijker en kan je met elkaar een manier vinden om de frustratie te uiten. Een tip: doe dit via een (speelse) activiteit. Een echte game changer! Gooi bijvoorbeeld met een bal over en spreek af dat degene die de bal vangt, probeert te vertellen wat deze voelt. Als je een manier kan vinden die bij jullie past, dan vind je als het ware een natuurlijke uitlaatklep voor die frustratie. Het helpt om je kind uit die hoogste emotie te krijgen, terug naar een staat van kalmte. Het is belangrijk om een manier te vinden om negatieve emoties - zoals woede, schuldgevoelens en verdriet - te kunnen benoemen. Maar wél op een manier die goed voelt voor je kind. Pas dan vind je namelijk de opening naar de oplossing.

‘Bij woede, neem afslag Temperen’

Lukt het je niet om op de bovenstaande manieren de frustratie te laten slinken? Wordt je kind alleen maar meer gefrustreerd? Slaat het zelfs om in woede? Dan kan je ook nog de afslag van ‘temperen’ nemen. Aanvalsimpulsen worden dan beperkt, doordat tegenstrijdige gevoelens, gedachten en impulsen worden ervaren. Voorbeeld: aan de ene kant wil je kind je pijn doen, terwijl deze aan de andere kant juist een gevoel van liefde ervaart. (“Ik zou je wel willen slaan, maar ik vind je ook heel lief”). Probeer hier als ouder begrip voor te tonen en het te benoemen. Gevoelens erkennen dus, niet te verwarren met gedrag accepteren: dat zijn namelijk twee wezenlijke verschillen. Een ding staat voorop: het is heel normaal en gezond om meerdere en tegenstrijdige gevoelens te ervaren. Een vermogen dat zich bij kinderen ontwikkelt tussen de gemiddelde leeftijd van vijf en zeven jaar. Heb je een hooggevoelig kind? Dan is dit vaak wat later. Zie het als een oefening voor het brein om te groeien. Hoe intenser alle gevoelens, hoe moeilijker het is om deze met elkaar te mixen. Maar… je weet het: oefening baart kunst. Iets waar wij ouders in moeten begeleiden.

Voelen + benoemen = mengen

Het voelen van verschillende emoties tegelijkertijd kan je dus begrijpelijk maken, door alle emoties apart te benoemen en de ruimte te geven. Ook is het zo dat emoties zich pas met elkaar kunnen mengen, als ze gevoeld worden. Het is daarmee éxtra belangrijk dat wij als ouders elke emotie bespreekbaar maken - en daarmee begrijpelijk. Is er geen ruimte om een bepaalde emotie te voelen, denk aan verdriet, dan kan emotionele verdoving ontstaan… en erger nog: zich diep gaan wortelen. Dat betekent dat de emotionele volwassenwording geblokkeerd wordt, waar je kind op latere leeftijd ongewild door achtervolgd wordt. Denk aan emotioneel onbereikbaar zijn, niet kunnen huilen en pijnlijke discussies uit de weg gaan. Onthoud: tegenstrijdige emoties hebben elkaar nodig. Wil je agressie bijvoorbeeld temperen, dan zijn kwetsbare gevoelens nodig. En met die wetenschap, wordt de kracht van échte aandacht - elkaar en onze emoties zien - nogmaals benadrukt.

Door naar de simpele en beeldende versie: de frustratierotonde

Je snapt de boodschap: frustratie mag gehoord, gevoeld en geaccepteerd worden. Hoe moeilijk dit ook is, de praktijk leert écht dat inzicht in - en begrip voor - emoties het startpunt is voor positieve verandering. Want als we snappen waarom iets gebeurt en we ons begrepen voelen, is het makkelijker om acceptatie te vinden. Precies het doel van de frustratierotonde. Of ik hem zelf heb opgezet? Nope, het wiel hoeft natuurlijk maar één keer uitgevonden te worden. ;-) Deze tool is ontwikkeld door Gordon Neufeld, een ontwikkelingspsycholoog die je vaker voorbij ziet komen in mijn blogs. Door frustratie op een beeldende manier uit te werken, laat hij heel duidelijk zien wat de waardevolle rol van frustratie is in verandering en aanpassing. Ik heb natuurlijk al een inhoudelijke aftrap gedaan, maar hier ga ik de rotonde afslag voor afslag met je doornemen.

Afslag #1: verandering

‘Verandering brengt weerstand’.

Voor de beeldvorming nemen we het eerder omschreven speeluitje van je kind dat eindigt. Hij/zij is hier gefrustreerd over, want het was net zo leuk. De frustratie zal vrij snel afnemen als jij als ouder zegt dat er doorgespeeld mag worden. Kan dit niet - dus is er geen verandering mogelijk van de situatie? Dan wordt afslag #1 geblokkeerd en ‘rijdt’ kind - samen met zijn/haar frustratie - door naar afslag #2. Dit gaat gepaard met een hobbelige weg, waarin je kind van alles probeert om alsnog te mogen blijven spelen. Óók stuit hij op een enorme drempel die 'onveranderlijkheid' heet. Oftewel: de frustratie neemt toe.

Afslag #2: adaptie/aanpassing

‘Wat we niet kunnen veranderen, moet ons kunnen veranderen’.

Na een hobbelige rit komt je kind aan bij afslag #2. Het is hem/haar inmiddels duidelijk dat de situatie niet gaat veranderen en dat frustreert. De verkeersbegeleider (hoi, ouder!) springt bij en rolt een rode emotieloper uit. Hij creëert een veilige omgeving, waarin het kind bijvoorbeeld kan huilen en de ouder dat snapt, ontvangt en toelaat. Help je kind om de gevoelens van vergeefsheid (het onveranderlijke) te ervaren, door het te benoemen en er begrip voor te hebben (“Je baalt ervan hè, dat het niet mag. Dat is ook heel jammer”). Probeer het gevoel niet weg te nemen/te laten stoppen, maar toe te laten. In verbinding.

Afslag #3: aanval/agressie

‘Agressie ontstaat, waar vergeefsheid niet gevoeld wordt.’

Voelt je kind de vergeefsheid niet? Dan zal de frustratie groeien en uiteindelijk omslaan in woede. Met een inmiddels goed gevulde rugzak vol frustratie ‘rijdt’ je kind volgas naar afslag #3, waar deze met armen zwaait en niet schroomt om een flinke trap uit te delen. Als ouder kan je onmacht voelen en vervallen in zaken als ‘straffen en belonen’. Dan wil ik jou vragen om de afslag te pakken naar het begin van dit artikel. Je snapt vast waarom. ;-) Het doel bij afslag #3 is om frustratie binnen de ouder-kindrelatie zo veel mogelijk te verminderen. Tips:

Bied nabijheid
Als ouder ben je de volwassene en ligt de verantwoordelijkheid bij jou. Ga niet in de aanval of de emotie uit de weg, maar biedt nabijheid. Creëer een veilige omgeving.
Skip vormen van discipline
Blijf zo ver mogelijk weg van iedere vorm van discipline of reacties die de afstand juist vergroten. Yep, het welbekende strafsysteem. Met een boog omheen rijden.
Blijf in verbinding
Als het mogelijk is: verminder ervaringen van fysieke/emotionele afstand. Ervaringen waarbij die nabijheid (veiligheid) geblokkeerd wordt.
Rustig blijven
Is er sprake van agressie? Reageert je kind met fysieke woede-uitbarstingen? Blijf rustig, stop de agressie, maar wijs niet met vingertjes. Wil je hier meer handvatten voor? Volg dan zeker mijn cursus ‘agressie, en nu?’
Time-out nemen en toelichten
Is het nodig om zelf uit de situatie te stappen, omdat je het even niet weet of de emoties hoog oplopen? Doe dit dan én leg uit waarom je dit doet.

Voor de oplettende lezer…

Eerder benoemde ik niet alleen de frustratierotonde in de context van kind-ouder, maar ook in die van partners onder elkaar. Dit artikel draait natuurlijk om onze kinderen, maar ik wil toch van de gelegenheid gebruik maken om mee te geven dat de frustratierotonde ook toepasbaar is op andere type relaties. Is er een bepaalde frustratie die je bij je partner voelt, die terug blijft komen? Bijvoorbeeld dat deze niet genoeg in het huishouden helpt, te weinig aandacht voor je heeft of overal rommel achterlaat? Dan kan de frustratierotonde houvast en richting geven. Het moraal van het verhaal is dat oordeelvrije communicatie, inlevingsvermogen, acceptatie en verbinding kartrekkers zijn. Blijkt dat de situatie echt onveranderlijk is, dan ligt de kracht van verandering in jóuzelf. Dit is natuurlijk een kort-door-de-bocht uitleg, maar weet dat je áltijd terug kan vallen op deze tool. In de relatie met je kind dus, maar ook in de relatie met de volwassene die naast je staat. Behoefte aan professionele hulp op een van deze vlakken? Ik help jullie met liefde!

GevoelsRijke afsluiter: frustratie vertelt een verhaal. Een verhaal van emoties, behoeften en gevoelens. Zeker bij kinderen is frustratie iets dat begeleid moet worden. Een emotie waar wij ouders niet alleen naar moeten luisteren, maar ook richting in moeten aangeven. Door de juiste afslag op de juiste manier te ‘pakken’, leer je jouw kind niet alleen omgaan met de minder fijne emoties in het leven, ook voorkom je dat deze op latere leeftijd emotionele blokkades ervaart. Als wij als ouders laten zien alle emoties welkom zijn, besproken en gevoeld mogen worden, dan leggen we een gevoelsRijke bodem voor de toekomst. Een bodem die ruimte geeft aan alle gevoelens, precies zoals het bij onze kinderen past.

Kletsen over Sinterklaas: eerlijke gesprekken, ongevraagde meningen & tips ter ontspanning

Mon, 21 Jul 2025 09:00:00 GMT

De decembermaand is in aantocht - net zoals Sinterklaas. Althans, als we het sprookje mogen geloven dan. Waar deze vertelt dat deze goedheiligman via de stoomboot uit Spanje komt, kiezen wij - mijn man en ik - er bewust voor om eerlijk te zijn tegen onze drie kinderen. Of we deze periode niet vieren? Zéker wel! Sterker nog, onze eerlijkheid in combinatie met het magische denken van onze kids is - om in sinterklaastermen te blijven - heilig. Het échte verhaal en de fantasieversie bestaan namelijk naast elkaar. Een cadeautje voor ons als ouders én natuurlijk: voor de kids. Die drukke december? Meningen van anderen? Mijn ervaringen? Nuttige tips? Je vindt het in deze blog.

Damn, december = druk

Laten we er niet omheen draaien: december = druk. En dat niet alleen: ook de aanloop daarnaartoe vraagt extra veel van ons als ouders en kinderen. Grote kans dat je kind met behoorlijke spanning uitkijkt naar de komst van Sinterklaas - en hier al weken van tevoren mee bezig is. Ondertussen gaan school, de zwemles, die wekelijkse sportactiviteit en speelafspraakjes gewoon door. Yep, druk dus. Goed is om (in deze context) niet elk kind over een kam te scheren. Zo zal het ene kind vooral heel blij zijn als deze denkt aan onze goedheiligman, terwijl het andere kind - vaak de meer gevoelige - extra veel angst en spanning voelt. Prikkels die een kind niet altijd goed kan verwerken, met bijvoorbeeld nachtmerries, driftbuien en buikpijn als resultaat. Als ouder snap ik dat dit niet altijd even leuk is, maar de verklaring is logisch. Daarvoor neem ik je mee naar het kinderbrein…

Kijkje in het overprikkelde kinderbrein

Bovenstaande activiteit van het (kinder)brein, ook wel zintuiglijke prikkelverwerking genoemd, is het vermogen om informatie uit ons lichaam en de omgeving via de zintuigen op te nemen, te verwerken en daarop te reageren. Dit proces gaat de hele dag door, waarbij het brein zelf filtert hoe belangrijk elke prikkel is. Bij het ene kind zal bijvoorbeeld het Sinterklaasjournaal als zachte en fijne prikkel binnenkomen, terwijl bij het andere kind die prikkel een stuk harder en scherper is. Logisch: het ene kind is gevoeliger dan het ander. Zoals gezegd (en zoals je waarschijnlijk zelf ervaart) zijn er in december dus meer prikkels. Dit zijn er vaak zoveel, dat het kinderbrein dit niet helemaal goed kan verwerken. Een beetje vergelijkbaar met wanneer je kind ziek is, gestrest of moe bijvoorbeeld. Dan heeft het brein ook meer moeite met het verwerken van prikkels. Waarom? Omdat deze nog vol in ontwikkeling is én de energie er simpelweg niet is. Terug naar die decembermaand. Al deze prikkels kunnen dus zorgen voor overprikkeling, zéker bij gevoelige kinderen. Hierdoor kan het kind zich bewust worden van álle prikkels. Want: het brein kan de prikkels niet meer goed filteren. Dus… is jouw kind in deze periode sneller boos, vaker huilerig of regelmatig defensief? Dan kan dit zomaar een verklaring zijn. Zo, is dat ook weer opgehelderd.

Sinterklaas als pressiemiddel? Stop!

Nu we het toch over die overprikkeling hebben, wil ik deze ook met je delen. Wat namelijk ook niet bijdraagt aan het spanningsniveau van je kind, is het welbekende beloningssysteem. Je weet wel, de ‘sinterklaaseditie’, waarbij ouders dingen roepen als “Je krijgt alleen cadeautjes als je lief bent”, “Sinterklaas weet alles, dus gedraag je!” en “Als je stout bent, ga je in de zak mee terug naar Spanje”. Angst zaaien dus, met een leuke verpakking eromheen. Zullen we bij deze afspreken dat we daar acuut mee stoppen? ;-)

Waarom wij eerlijk zijn over het Sinterklaasverhaal

Die gevoelige kinderen die ik hierboven omschrijf? Daar horen die van ons bij. Dat betekent dat ze over het algemeen gevoeliger zijn voor prikkels en sneller angsten ervaren. Iets wat ouders vaak terugzien rond de decemberperiode. Het voelt goed dat mijn kids de scherpste spanning niet voelen, omdat ze van jongs af aan het echte verhaal kennen. Tegelijkertijd vieren we het wél met elkaar, waardoor er vooral veel vreugde en gezelligheid is. Ideaal! Daarnaast vinden mijn man en ik het ook gewoon fijn om eerlijk te zijn, daarin ons gevoel te volgen. En gelukkig: elk jaar voel ik weer de bevestiging dat we als gezin hier de juiste keuze in maken. Dat dit voor óns de juiste manier is. Op een eerlijke en oprechte manier genieten we van het feest, van het verhaal van Sinterklaas/de pieten en het vullen van de schoentjes. Loopt de spanning hoog op of komen er vragen? Dan horen ze hoe het zit. ‘Een beetje dubbel’, hoor ik je denken, maar niets is minder waar. Bij kinderen tot ongeveer zeven jaar lopen fantasie en werkelijkheid namelijk door elkaar. Wat dat brengt? Wonderlijk mooie situaties, voor kids én ouders. Voorbeelden uit ons gezin zie je hieronder…

Waarheid met een vleugje kindermagie

Ze weten dat wij de cadeautjes kopen
én bedanken tegelijkertijd Sinterklaas
Ze herkennen het inpakpapier
én zingen tegelijkertijd liedjes bij het schoen zetten (‘want dat hoort bij Sinterklaas')
Ze weten dat het Sinterklaasjournaal een verzonnen verhaal is
én kijken het tegelijkertijd met grote verwondering
Ze snappen dat Sint en piet verklede mensen zijn
én zijn tegelijkertijd in hun nopjes als ze een high five krijgen van een Sint of Piet in het winkelcentrum

(Ongevraagde) meningen van andere ouders

Al die meningen en oordelen. Als mens, maar zeker ook als ouder, ontkom je er niet aan. Verjaardagspartijtjes, onderwijs, kleding, voeding en omgangsvormen: grote kans dat ook jij ongevraagde meningen voor je kiezen krijgt. En vervelender nog: dat je je dit persoonlijk aantrekt. Voor het Sinterklaasverhaal zal dat niet heel anders zijn. Waar de ene ouder zweert bij het ‘in ere’ houden van het verhaal, kiest de andere ouder ervoor om eerlijk te zijn. En weer een ander gezin weigert mee te doen aan deze ‘hele heisa’. Moraal van het verhaal? Elk gezin doet het op zijn eigen manier - en de kunst is om daar oké mee te zijn. Sommige mensen zullen het bijvoorbeeld overdreven of ongepast vinden dat wij het eerlijke verhaal vertellen. Zijn bang dat wij het feest voor onze én andere kids verpesten. Terwijl er aan de andere kant juist weer ouders staan die respect hebben voor onze keuze. Meningen van anderen kunnen zwaar binnenkomen, maar ze zullen er altijd zijn. De vraag is: wát past er bij jullie als gezin? En wat weegt er zwaarder: je eigen gevoel - of dat van een ander?

Wanneer & hoe vertel je het je eigen kind?

Ben jij ‘team’ het echte verhaal? Dan kan ik me voorstellen dat je het misschien lastig vindt om te bepalen wanneer en hoe je dit vertelt. Over de ‘wanneer’: ik denk niet dat daar een specifiek geschikt moment voor is, alhoewel ik voor het slapengaan afraad. Kijk vooral naar je eigen kind. Is er bijvoorbeeld een moment dat er plots veel vragen komen? Dan zou dit een geschikt moment kunnen zijn om eerlijk te zijn. Ook kan je ervoor kiezen om het zelf te introduceren (“Wat weet jij over Sinterklaas” of “Zal ik het echte verhaal vertellen?”). Zorg in beide gevallen wel dat je voor jezelf duidelijk hebt wat je wilt vertellen, zodat je verhaal helder overkomt. Over de ‘hoe’: een tip is het luisterboek van insta-vriendin én pedagoog Anouk van der Lucht. Dit verhaal, dat de naam ‘ Hoe de Sint, Sinterklaas werd ’ draagt, neemt je kind op magische wijze mee in de ontstaansgeschiedenis van het Sinterklaasfeest. En ohja, ze schreef er ook een blog over , waarin je meer tips vindt. Zeker je aandacht waard!

Persoonlijk inkijkje

“Wij vertellen ieder jaar opnieuw over Sinterklaas die echt bestond. En dat we dit jaarlijks rond 5 december naspelen met elkaar. Komen er vragen? Dan geef ik openheid. Soms blijven ze heilig geloven - daar is dan ook ruimte voor.”

“En al die andere kinderen dan?”

Nieuwsgierig: hoe denk je hier zelf over? Voel jij je verantwoordelijk voor de informatie die andere kinderen krijgen? Is dat een reden om je eigen gevoelens, waarden en opvattingen te parkeren? In mijn ogen is het belangrijk om vooral dicht bij jezelf te blijven, natuurlijk wel met respect voor de ander. Gelijk een mooie les die je je kind meegeeft! Naarmate onze kinderen ouder werden, heb ik uitgelegd dat alle ouders zelf kiezen wat ze vertellen over het Sinterklaasfeest. En dat wij met elkaar hebben afgesproken dat ouders de waarheid vertellen. In alle zeven jaren dat onze kinderen naar school gaan, heb ik er nog nooit ingewikkelde situaties mee gehad. Mijn ervaring is ook dat kinderen hun eigen waarheid hebben. Als een kind gelooft en een klasgenoot zegt dat Sinterklaas niet bestaat, is de kans groot dat deze reageert met ‘Echt niet, Sinterklaas bestaat gewoon’. Eigen beleving dus.

Samengevat: eerlijkheid verpest het niét voor kids

Zeker bij gevoelige kinderen: minder spanning, meer plezier
Bij kinderen tot gem. zeven jaar: waarheid en fictie lopen door elkaar
Dicht bij jezelf blijven = ook een mooie les naar je kind toe
Je bent verantwoordelijk voor je eigen kids, niet voor alle anderen
Kinderen hebben hun eigen waarheid - en ook die kunnen naast elkaar bestaan

7 x tips voor een ontspannen Sinterklaas

Je bent wijzer over het kinderbrein, weet waarom ik eerlijk ben over Sinterklaas, snapt de kracht van kindermagie én hebt tips voor de ‘wanneer’ en ‘hoe’ in het vertellen. Nu is het tijd voor tips ter ontspanning, omdat we allemaal een fijne Sinterklaasviering verdienen. Juist, op onze eigen manier. Kijk daarom vooral welke tips bij je passen. Niks moet, alles mag.

1. Vier Pakjesavond in de ochtend of middag

Kijk ik naar mijn eigen jeugd, dan vierden we pakjesavond altijd in - jawel - de avond. Tuurlijk, het donkere heeft iets magisch. Toch werkt het voor ons gezin niet. Wat we deden? Pakjesavond werd Pakjesochtend of -middag! Het weekend voor 5 december vieren we in de ochtend- of middaguren het Sinterklaasfeest. Groot voordeel? De kinderen kunnen de rest van de dag genieten van hun cadeaus! Ook is er minder ruimte om de spanning op te laten lopen, waardoor naar bed gaan ook weer soepeler verloopt. Aanrader!

2. Beperk het aantal activiteiten (niks moét!)

De zomer is nog maar net voorbij en de pepernoten liggen alweer in de schappen. En wat denk je van de intocht van Sinterklaas, het dagelijkse Sinterklaasjournaal en de hele rits met festiviteiten? Schoentje zetten hier, geknutseld schoentje daar. En ohja: vergeet de vieringen op papa of mama’s werk, bij familie, op school en in het winkelcentrum niet. Error alert? Dan is dit jouw signaal dat kiezen óók kan. Niets moet, alles mag. Sterker nog: door minder te kiezen, kan je meer aandacht per onderdeel schenken. Da’s pas écht leuk!

3. Zet dat schoentje overdag (of buiten)

Veel kinderen vinden het spannend om ‘s avonds voor het slapengaan hun schoentjes te zetten. Ze zijn bijvoorbeeld bang dat Sinterklaas het huis binnenkomt of kunnen door opwinding/spanning niet slapen. Een mooi alternatief? Het schoentje overdag laten zetten. Wanneer je deze dan vult? Voor thuiskomst van school, als je samen weg bent geweest of als je kind even naar boven is bijvoorbeeld. Andere optie om de spanning te verminderen? Het schoentje buiten laten zetten. Dan hoeft die enge goedheiligman niet naar binnen. ;-)

4. Houd het klein en persoonlijk

Cadeaus… ze lijken zo ongeveer mee te groeien met onze kinderen. Ouders lijken steeds groter uit te pakken, maar de vraag is: voor wie doen we dat eigenlijk? Mijn tip: durf het klein te houden, maar stop er wel extra liefde en persoonlijke aandacht in. Een cadeautjesregel kan hierbij helpen. Denk aan: iets wat je kind écht wil, iets wat deze écht nodig heeft, iets wat gedragen kan worden of juist een creatief item. Wat werkt het beste voor jullie?

5. Focus op je kind, niet op wat jij kent/wilt

Yep, weer die persoonlijke aandacht dus. Sommige ouders houden graag vast aan wat ze kennen (uit hun jeugd) of willen, waardoor ze missen wat het kind zélf wil. Bouwt je kind veel spanning op in de aanloop naar 5 december? Dan doe je deze een groot plezier door aanpassingen te doen. Voel aan en durf bij te sturen. Je bepaalt zelf je koers.

6. Plan meer rustmomenten in

In het begin van deze blog las je het al: de laatste weken van het jaar zorgen voor extra prikkels. Bij kinderen, maar ook bij jezelf. Niet alleen de komst van Sinterklaas heeft impact, maar ook de vollopende agenda met borrels, activiteiten en kerstetentjes. Heel logisch dus, dat de lontjes korter worden en emoties oplopen. Probeer hier ruimte aan te geven en regelmatig een rustmomentje in te plannen. Voor je kids, maar dus ook voor jezelf.

7. BLIJF. DICHT. BIJ. JEZELF

In de herhaling, want ik kan het niet vaak genoeg zeggen. Doe wat goed voelt voor jou en je kind. Sinterklaas kan je simpelweg niet ‘goed’ of ‘fout’ vieren, als je doet wat bij jullie past. Meningen van anderen zullen er altijd zijn - en het is aan jou om voor jezelf te blijven staan.

GevoelsRijke afsluiter: eerlijkheid is mooi - net zoals de magische kijk die kids op de wereld hebben. Het eerlijke Sinterklaasverhaal is er eentje dat kinderen door hun eigen, unieke bril bekijken. Een verhaal waarin geen waarheid zit, maar vooral beleving. Een beleving die persoonlijk is en door elk kinderbrein anders wordt gefilterd. Kijk wat voor jou als ouder werkt, maar ook wat prettig is voor je zoon/dochter. Door het diepgewortelde Sinterklaasfeest niet klakkeloos over te nemen, maar om te buigen naar jullie als gezin, maak je deze pas echt geslaagd. En geloof me: da’s het grootste cadeau wat je jezelf én je kind geven kunt. Gezellige (en ontspannen) decembermaand!

Van time-out naar time-in: een gegarandeerde win

Mon, 14 Jul 2025 09:00:00 GMT

Daar staan jullie weer, recht tegenover elkaar. Je kind stampvoetend en gillend in protest, jij met je handen in het haar en zoekende naar de snelste oplossing. Hup, voor je het weet gooi je die time-out in de strijd. Een lekker pauzemomentje waarbij je jouw kind naar zijn/haar kamer sleept, zodat deze eens goed kan nadenken over dat ‘slechte’ gedrag. Na een fysieke worsteling trek je de deur van de slaapkamer dicht - in de hoop dat je kind over een kwartiertje gekalmeerd én een stuk wijzer de trap afloopt. Oké, spiegel erbij: wie houd je hier nu voor de gek? Niet alleen je kind, maar ook jezelf. Want: in plaats van de échte emoties te ‘zien’, duik je er voor onder. Klinkt verdacht veel als een afwijzing, niet? Ik zeg: time- en tune in, want dat kan beter…

Lekker op adem komen, toch?

Tuurlijk, time-outs lijken een logische oplossing. Ze zijn (hopelijk) niet gewelddadig, maar trekken toch de aandacht van je kind. Het geeft een rustpauze als de emoties hoog oplopen, waarin beide partijen op adem kunnen komen. Maar… zo’n time-out richt zich totaal niet op die dieper liggende gevoelens en emoties. Je weet wel, alles wat er borrelt ónder dat hinderlijke gedrag. Je focust puur op het veranderen van gedrag, terwijl de duurzame en liefdevolle oplossing zit in het ‘horen’ en ‘zien’ van de emoties en gevoelens eronder. Als je die weet te bereiken en daar - keer op keer - oprechte aandacht voor hebt, dan zal dat hinderlijke gedrag sneller afnemen - of zelfs minder vaak voorkomen. Met een time-out ga je tegen de haren van zo’n begripvolle ouder-kindrelatie in. Zo’n pauze is eigenlijk een hele duidelijke vorm van straffen, waarbij je indirect zegt dat minder fijne emoties niet welkom zijn. En je weet hoe ik tegenover het concept ‘straffen en belonen’ sta, samen met héél veel ervaren onderzoekers….

Een time-out van verbinding. Oeps…

Nu we het toch over die onderzoekers hebben: onder andere Alfie Kohn bewijst dat belonen en straffen het gedrag van kinderen niet verbetert. Een studie van het National Institute of Mental Health bevestigt dit nog eens dubbel. Deze laat zien dat kinderen die met time-outs worden gestraft, zich daarna juist sléchter gaan gedragen dan kids die géén time-outs krijgen. Precies: het tegenovergestelde effect dus. Wat mij betreft totaal geen verrassing, want uiteindelijk hebben alle kinderen - alle mensen - behoefte aan het gevoel van verbondenheid. En laat zo’n time-out nou letterlijk een time-out zijn van die verbinding. Een overschot aan scheurtjes (= time-outs) in die verbinding, veroorzaakt uiteindelijk een groot gat. Een mooie reden om die verkapte negeerknop de deur te wijzen en de gevoelens van je kind juist binnen te laten.

Lichaam en geest communiceren met elkaar

Wanneer we uitdagend gedrag, om het zo maar even te noemen, gaan behandelen met vluchtgedrag (time-out dus), verstoor je de balans tussen lichaam en geest. De kunst is juist om te voelen wat er aan de hand is. Er naar te luisteren, het te bespreken. Om lichaam (gedrag) en geest (gevoelens) aan elkaar te koppelen. Beide staan namelijk nauw in verbinding met elkaar - en kan je simpelweg niet lostrekken. Onze obsessie met time-outs is volgens Mona Delahooke, gerenommeerd kinderpsycholoog, een weerspiegeling van verouderde opvattingen dat al het gedrag gemotiveerd is. Tuurlijk, time-outs zijn beter dan het gebruik van geweld, laten we daar duidelijk over zijn. Op de lange termijn zien we echter wel dat time-outs hinderlijk gedrag juist verergeren. Dat wat we willen bereiken (beter gedrag) juist niet wordt bereikt. En dat brengt me bij het onderstaande lijstje…

6 x redenen om die time-out de deur te wijzen

Je plant een giftig zaadje: ‘Ik voel me een slecht mens’
Ja, dat is wat een kind voelt, als jij time-outs inzet. Je bevestigt het vermoeden dat deze slecht bezig is, waardoor niet alleen het zelfbeeld verslechtert, maar ook het hinderlijke gedrag toeneemt. Want: mensen die zich slecht over zichzelf voelen, gedragen zich ook slecht. Ik zeg: doorbreken die cirkel.
Je gaat emoties uit de weg, in plaats van deze te ‘zien’
Stuur je een kind alleen naar de slaapkamer of strafhoek, dan trek je deze letterlijk uit de situatie én ontneem je hem/haar de kans om met de emoties om te gaan. Ja, hij/zij zal vast tot rust komen in die time-out, maar emoties herkennen en begrijpen? Daar is geen ruimte voor. Helpend en ondersteunend? Vul maar in.
Je triggert de angst voor verlatenheid
Ai, die doet pijn om te lezen, hè? Time-outs worden aangedreven door angst. Je verbant een kind, terwijl deze eigenlijk signalen geeft je juist nodig te hebben. Met een pauze-moment trigger je de angst om verlaten te worden, waardoor het kind zich gedwongen voelt om te gehoorzamen. Niet omdat deze de situatie begrijpt, maar puur omdat deze bang is om jou kwijt te raken. Oneerlijk én schadelijk dus.
Je moedigt het onderdrukken van emoties aan
Nope, niet letterlijk, maar het is in feite wel wat er gebeurt. Wat je eigenlijk zegt? Dat enkel ‘positieve’ emoties welkom zijn - en dat ‘negatieve’ emoties worden bestraft. Emoties die elk kind - elk mens - heeft en heel normaal zijn. Strooi je te vaak met time-outs, dan kan je kind deze ‘negatieve’ emoties onbewust gaan onderdrukken. En we weten allemaal wat er gebeurt met de deksel op een pan die overkookt…
Time-outs zijn ‘voer’ voor machtsstrijd
Een time-out is hét ingrediënt voor een gezellig machtsspelletje. Van een woordenwisseling tot een fysieke worsteling: met alle macht probeer je jouw kind naar die time-out te slepen. Deze voelt zich ongezien en krijgt in zijn/haar pauze-moment alle tijd om wraakfantasieën te creëren. Niet gek, want voor zijn/haar gevoel begin jij met wraken. En jij… jij geeft het goede voorbeeld, toch? ;-)
Je legt het probleem bij je kind = blind voor oplossing
Met een time-out zeg je eigenlijk dat je kind fout bezig is - en dat hij/zij het probleem is. Maar wist je dat je hierdoor ook blind wordt voor de échte oplossing? De key is namelijk dat jij je kan inleven in je kind - en zo snapt waar de gevoelens, emoties en gedragingen vandaan komen. Een time-out creëert letterlijk en figuurlijk afstand en helpt daarmee escalaties juist in de hand. Willen we niet!

Kleine uitzondering op het skippen van de time-out…

Voordat we doorgaan naar een effectieve tegenhanger, wil ik benadrukken dat een time-out voor ons als ouders wél helpend kan zijn. Wanneer een situatie je te veel wordt bijvoorbeeld. Of als je voelt dat je de controle dreigt te verliezen. Zo stap ik zelf soms ook uit een situatie en benoem ik dit naar de kinderen. Nu zij ouder worden, zie ik dat ze dit zelf soms ook doen als die behoefte daar is. Ja, een time-out uit eigen ouderlijke beweging nemen is dus zeker een goed idee, maar enkel als de intentie is om zélf tot rust te komen/na te denken/afstand te nemen. Niet om jonge kinderen uit een situatie te trekken, terwijl ze een chaos van gevoelens ervaren. Oftewel: kinderen kunnen het nemen van een time-out leren, maar wel met behulp van een ervaren ouder. Neem je afstand? Geef dan duidelijk aan waarom. Wil je grenzen aangeven? Dan kan je er voor kiezen om sámen uit een situatie te stappen. Het gaat allemaal om de intentie, waarin er altijd ruimte is voor gevoelens en emoties.

Bye, time-out! Time-in is taking over

Genoeg over die time-out, want de oplossing is vele malen leuker. Althans…. áls je wilt afrekenen met bovenstaande effecten, maar die leg ik even bij jou. ;-) Ik presenteer: de time-in. Het tegenovergestelde van een time-out en daarmee precies wat een kind nodig heeft. Door (met elkaar) in het moment te zijn, werk je juist aan het ‘zien’ en ‘horen’ van die emoties. Niet alleen kan jij je kind zo beter begrijpen, ook leert je kind zichzelf en zijn gevoelens beter te begrijpen. Door gevoelens op te merken en er woorden aan te geven, werken kids aan het vergroten van hun emotionele competentie. Belangrijk is wel dat je dit in een veilige omgeving doet, zodat je kind de (mentale) ruimte voelt om zichzelf stapje voor stapje bloot te geven. Lukt het je om dit samenzijn regelmatig in te lassen en die afstandelijke time-out de deur te wijzen? Dan creëer je voor je kind een ruimte waarin álle emoties welkom zijn. Een plek waar deze zich geliefd en gesteund voelt, terwijl deze tegelijkertijd leert om effectief met gevoelens om te gaan. En dat allemaal met jou als supporter aan zijn/haar zijde. Hoe waardevol en warm is dat?

Inlevingsvermogen, geduld en begrip

Wie zoekt naar een specifieke handleiding voor een time-in, moet ik helaas teleurstellen. Het hele ding met een time-in is dat je als ouder aanvoelt wat je kind nodig heeft. Dat vergt inlevingsvermogen, geduld en begrip. Je kind kan bijvoorbeeld eerst op afstand met zijn knuffel willen spelen, misschien wel een knuffel van jou willen of juist iets willen zeggen. Het gaat erom dat je jouw zoon of dochter probeert te snappen - bij die onderliggende emoties kan komen - en de belevingswereld leert te begrijpen. Vanuit daar kan je vanuit verbinding die time-in succesvol invullen. Maar succesvol, da’s dus altijd persoonlijk.

En je weet ‘t: het goede voorbeeld wordt gegeven door…

JOU! Ik kan het niet vaak genoeg zeggen, maar jij als ouder hebt invloed op hoe je kind zich gedraagt. Je kan nog zoveel roepen en aanleren, maar kinderen kopiëren uiteindelijk toch het gedrag van hun ouders. Dit is een natuurlijk instinct - en daarmee een zegen of juist een vloek. Of het een zegen of een vloek is, heb je dus zelf in de hand. Ben jij geneigd om in lastige situaties te gaan gillen, met je vinger te wijzen en boos te worden? Dan is de kans groot dat je zoon of dochter dit gedrag imiteert. Blijf je rustig, ga je het gesprek aan en laat je zien dat emoties er mogen zijn? Dan is de kans groot dat je kind dit overneemt. Dat deze voelt dat zijn/haar gevoelens oké zijn en erover durft te spreken, in plaats van te vluchten.

De voordelen van een time-in

Ik zeg: pak het lijstje met de nadelen van de time-out erbij, want precies het tegenovergestelde is wat je krijgt als je kiest voor een time-in. Zoals omschreven helpt het bij het vergroten van de emotionele competentie van je kind, maar ook zaken als zelfbewustzijn, empathie en probleemoplossend vermogen krijgen de kans om te groeien. Lukt het je om tijdens uitdagende situaties met elkaar in verbinding te komen, op een manier die passend is voor jullie, dan ervaren jullie het volgende:

Het werkt verbindend
De relatie tussen jou en je kind krijgt een krachtigere basis.
Je kind voelt zich goed over zichzelf
En ook opgelucht trouwens, want deze kan zijn eerlijke ei kwijt bij jou.
Je kind leert dat álle gevoelens er mogen zijn
Van leuk tot minder leuk: voelen is menselijk - en die boodschap geef jij mee.
Je kind leert dat ‘ie op hulp mag rekenen, als deze dit nodig heeft
Want afzondering? Dat is niet jullie manier. Luisteren en invoelen? Dat wel.
Je kind voelt zich begrepen, gezien en gehoord
En dat allemaal omdat jij een veilige omgeving creëert. Schouderklopje!
Veiligheid van ouders = altijd dichtbij
De basisbehoefte waar elk kind behoefte aan en recht op heeft.
Een time-in brengt ons dichter bij onszelf… en elkaar
Terwijl een time-out juist boze gevoelens en afstand triggert. De boodschap lijkt me duidelijk. Time-in = in!

Van tegenstander naar medestander

De belangrijkste behoefte van een kind is hechting. Hechting aan een ouder die een veilige omgeving creëert. Hechting aan een volwassene die de leiding neemt in de ‘reis’ om zo authentiek mogelijk volwassen te worden. Een time-out ‘straft’ een kind door die hechting tijdelijk af te nemen, omdat hij/zij ongewenst gedrag vertoont. Het brengt kinderen in staat van stress, met de boodschap dat dit hen zal leren om zich beter te gedragen. We gaan voorbij aan de emoties en gevoelens onder het gedrag, terwijl dat juist is waar de oplossing (=verbinding) ligt. Wil je hechting creëren, dan is het belangrijk dat je kind jou als medestander (time-in) ziet - en niet als tegenstander (time-out). Een héle belangrijke, want als team sta je áltijd sterker.

Conclusie? Hechting = heilig

De boodschap is helder. Verruil je de time-out voor de time-in en weet je dit structureel door te voeren? Dan zul je merken dat situaties minder snel escaleren en emoties beter begrepen worden. Zie een time-in als een uitnodiging aan je kind om zichzelf te zijn. Om alle emoties ‘mee te nemen’ - hoe mooi of moeilijk deze ook zijn. Een onvoorwaardelijke schouder waarop je kind kan leunen - en waarvan ‘ie weet dat deze er altijd is als hij/zij deze nodig heeft. Een verbinding die niet alleen zorgt voor een betere onderlinge relatie, maar ook voor een emotioneel sterkere ontwikkeling van je kind. Eentje waarmee deze doorgroeit tot een volwassene die op zichzelf én zijn emoties vertrouwt. Yep, hechting dus. Een basis die je op jonge leeftijd legt, maar waarvan je kind zijn leven lang de waardevolle vruchten plukt.

GevoelsRijke afsluiter: weer even terug naar het intro, waarin je kind stampvoetend protesteert en jij met je handen in het haar staat. Wát nou… als je verder kijkt dan die stampende voetjes? Wat nou… als jij je handen uit je haren haalt? Verruil het idee van die time-out eens voor het plan van die time-in en laat je leiden door verbinding. Kom dichterbij elkaar, voel aan wat nodig is en geef je kind tijd en ruimte om gevoelens op te merken. Ben tegelijkertijd niet te streng voor jezelf, want verandering kost tijd. Dat betekent dat het niet meteen hoeft te gaan zoals je wilt, maar je wél onderweg bent. Deze uitdaging is voor jou, ouder die gaat voor onvoorwaardelijke liefde. Are you in or are you out? Het stuur is van jou.

De 6 stadia van gehechtheid: de waarde en waarom van diepe wortels schieten

Mon, 07 Jul 2025 09:00:00 GMT

Wist je dat hechting de meest fundamentele behoefte van de mens is? En dat deze behoefte al gevoeld wordt vanaf dat je een baby bent? Deze emotionele verbinding tussen kind en ouder is dus onmisbaar bij het creëren en onderhouden van een liefdevolle en diepgaande relatie. Het draagt sterk bij aan overleven, ontwikkelen en je veilig voelen. Toch vind ik de term ‘hechting’ een beetje beladen. Daarom lees je in deze blog ook over ‘band’ of ‘relatie’. Hoe dan ook: het schieten van diepe wortels werpt zijn vruchten af. Wel vergt dat flink wat inlevingsvermogen van de ouders. Want: jouw belevingswereld is niet die van je kind…

Jouw belevingswereld is niet die van je kind

Voor je gevoel zeg je de juiste dingen tegen je kind, doen jullie fijne dingen samen en sta je voor hem/haar klaar als deze je nodig heeft. Ja, jij ervaart jullie emotionele band als veilig, maar hoe weet je of je kind dit ook zo ervaart? Jouw belevingswereld is anders dan die van je zoon of dochter. Dat betekent dat je als ouder goed moet kunnen in- en aanvoelen wat je kind voelt, wat deze nodig heeft - en wat juist niet. Kinderen hebben het nodig dat ouders sensitief, warm en responsief zijn. Dat betekent dat je gevoelig bent voor de signalen van je kind, snapt wat deze bedoelt én op de juiste manier reageert. Afgestemd op die specifieke signalen dus.

‘You are invited… to be you!’

Bezoek je regelmatig mijn blog-pagina, dan weet je dat Gordon Neufeld mij inspireert. Je las eerder al over zijn visie op verlegenheid, waarin hij stelt (en mij bevestigt) dat verlegenheid bij een kind een kracht is. Een manier om zichzelf af te schermen voor ‘vreemdengevaar’ en zichzelf open te stellen voor belangrijke personen, zoals ouders. Een paar jaar geleden volgde ik een interessante cursus over de gedachtegoed van deze Canadese ontwikkelingspsycholoog. Zo leerde ik dat hij gehechtheid ziet als een uitnodiging om te bestaan in de aanwezigheid van een ander. Maar… dus wel vanuit de beleving van het kind. Voelt het kind zich veilig, geliefd, gezien en gehoord in die uitnodiging? Voelt deze dat ‘ie volledig zichzelf kan en mag zijn - inclusief alle mooie én minder mooie dingen? Oftewel: voelt het kind zich verbonden met zijn ouders? Een mooie manier om als ouders ook eens uit je eigen hoofd te kruipen en je te verplaatsen in dat van je kind. Want: een relatie komt van twee kanten. En waar wij als volwassenen goed met woorden kunnen communiceren, kunnen (jonge) kinderen dat nog niet (zo goed). Voelsprieten uit dus!

Diepe wortels = sterke blauwdruk

In Human Design, een systeem dat inzicht geeft in je krachten en kwaliteiten, spreken we over het hebben van een blauwdruk. Eigenlijk een soort basissamenvatting van wie jij bent als persoon, wat je voorkeuren zijn en hoe je beslissingen maakt. Een heel belangrijk onderdeel van je ‘zijn’ dus - en nog mooier als je deze kent en juist inzet. De mate van gehechtheid speelt, los van je Human Design, een hele belangrijke rol in het vormen van zo’n blauwdruk. Zo bepaalt het hoe een kind is en handelt in toekomstige relaties, legt het de basis voor zijn/haar eigenwaarde en bepaalt het hoe veilig deze zich in zichzelf voelt - en in de wereld waarin ‘ie leeft. En zeg nu zelf: hoe fijn is het als je kind straks volwassen is en deze gezonde relaties opbouwt, veerkrachtig in het leven staat en authentiek voor de dag durft te komen? Yep: duidelijk een retorische vraag.

Kort en krachtig: dit voelt je kind door een veilige hechting

‘Ik heb vertrouwen in relaties’
‘Ik ben onvoorwaardelijk geliefd’
‘Mijn behoeften doen ertoe - en ze worden gezien en gehoord’
‘Ik kan op mezelf rekenen - én op anderen’
‘Ik doe ertoe’
‘Ik ben goed zoals ik ben’

Nabijheid, verbondenheid en emotionele steun

Baby’s en jonge kinderen horen afhankelijk te zijn van ons als ouders. Dat is namelijk hoe Moeder Natuur het geregeld heeft. Door te voorzien in de behoefte aan nabijheid, verbondenheid en emotionele steun, wordt een sterke hechtingsrelatie opgebouwd en leg je de basis voor toekomstige onafhankelijkheid. Juist, die krachtige gedachten hierboven dus. ;-) Dus ja: een kind hoort op een gegeven moment onafhankelijk te zijn, maar in de ‘reis’ daarnaartoe zal deze dus eerst die afhankelijkheid moeten kunnen ervaren bij zijn/haar ouders. Ik spreek uit ervaring dat dit soms kan voelen als een enorme druk. Je streven is om het ‘perfect’ te doen en vooral te zorgen dat je kind zich niet onveilig hecht. Zal ik je eens wat verklappen? Perfectie bestaat niet. Sterker nog: je zal vaker ervaren dat je niet naadloos aansluit op de behoeften van je kind. Iets wat logisch is, want perfectie is onrealistisch en onhaalbaar. Lees: haal die druk bij jezelf weg, want deze is onnodig zwaar en belastend.

Mentaal verbonden zijn in fysieke afwezigheid

Nu je hier aangekomen bent, heb je al mogen lezen en leren dat gehechtheid de meest fundamentele menselijke behoefte is. Voelt jouw kind zich verbonden met je, dan leg je de basis voor een onafhankelijke toekomst. De andere kant van de medaille is de grootste bedreiging: gescheiden worden van de ouders. De uitdaging is om te begrijpen hoe je kind het gevoel van verbondenheid kan behouden, terwijl je fysiek wel uit elkaar bent. Én om vervolgens weer te snappen hoe je contact maakt als je daarna weer samenkomt. Want: verbinding gaat veel verder dan in het echt met elkaar samen zijn. Het gaat dus om die diep geschoten wortels, die ook voelbaar zijn in fysieke afwezigheid.

De diepte in met Gordon Neufeld: de 6 stadia van gehechtheid

Terug naar Gordon Neufeld. In de context van gehechtheid spreekt hij over zes opeenvolgende stadia. Bij gunstige omstandigheden doorloopt een kind die zes stadia in de eerste zes jaren van zijn/haar leven. Elke fase is een bouwsteen voor de volgende, om zo tot een sterke fundering te komen. Maar… let op. Het is géén strak schema wat binnen die zes jaar afgerond moet zijn (je moet namelijk niks). Ook in een latere levensfase kan gehechtheid zich namelijk nog verdiepen. Niet elke situatie is ideaal - en niet elke opvoeding loopt zoals we dat het liefste zien. Er zijn immers eindeloos veel factoren die zorgen voor een andere afslag in ontwikkeling. Denk aan zaken als trauma, neurodiversiteit, gezinsfactoren en ziekte. Hieronder lees je over de wat, wanneer en waarom van de zes stadia.

1. Fysieke nabijheid | 0-12 maanden

Baby's hechten zich via de zintuigen. Door te vertrouwen op dat wat ze voelen, zien, proeven, horen en ruiken, maken ze verbinding met hun ouders. Door deze zintuiglijke nabijheid kan een baby zich oriënteren en zoekt deze regulatie. Hun temperatuur, hartslag, ademhaling en stressniveaus worden allemaal gereguleerd door fysiek dichtbij hun ouders te zijn. Yep: dé reden dat huid-op-huidcontact zo onwijs belangrijk is. Hup, lekker knuffelen, samen slapen of gezellig wandelen met de draagzak dus! En ohja: ook oudere kinderen en volwassenen blijven met regelmaat hunkeren naar fysieke nabijheid. Denk aan het geven van een knuffel of het vasthouden van een hand.

2. Gelijkenis | 12-24 maanden

Worden jonge peuters onafhankelijker in hun bewegen, dan zullen ze minder tijd doorbrengen in fysiek contact met hun ouders. Plots lopen of rennen ze de andere kant op, om juist fysieke áfstand te creëren. En ja… dat is soms best even slikken. ;-) Om zich toch verbonden te voelen met hun ouders, maken ze een andere move. Ze willen hetzelfde zijn als jou als ouder en gaan je imiteren. Ze observeren je nauwlettend en doen letterlijk na wat jij als ouder ook doet. In dit stadium kan het dus voelen alsof je kind meer afstand zoekt, terwijl het tegendeel waar is. Juist omdat er meer fysieke afstand komt, creëren ze een andere manier om verbinding te maken. Leuk weetje: die gelijkenis opzoeken zie je ook vaak op latere leeftijd terug. In het willen dragen van dezelfde kleding bijvoorbeeld, het overnemen van taal of het uitoefenen van dezelfde hobby’s.

3. Erbij horen | 2-3 jaar

Hoe meer je peuter groeit en zich ontwikkelt, hoe groter de bewustwording in verschillen tussen mensen. Langzaam gaan ze ervaren dat ze een eigen individu zijn - een eigen ‘ik’ - en voelen ze meer en meer de behoefte om erbij te willen horen. Dit merk je aan uitspraken als ‘mijn moeder’ of ‘mijn speelgoed’. Ze ervaren een bepaalde loyaliteit aan hun familie en belangrijke verzorgers (hun vertrouwde village dus). Een natuurlijke drang om zich verbonden te voelen, die zich uit in het kiezen van de kant van wie belangrijk voor hen is. Van wie ze graag zorg ontvangen, maar voor wie zij dus ook graag willen zorgen. Iets wat je overigens ook blijft terugzien bij oudere kinderen en volwassenen.

4. Betekenis | 3-4 jaar

Dé fase waarin kinderen écht ervaren dat ze speciaal zijn voor hun ouders (ik hoor je denken: ‘eindelijk!’). Ze zijn steeds meer in staat om fysieke afstand te nemen van hun ouders, wat het belang van die sterke hechtingsbasis extra groot maakt. Het is belangrijk dat ze zich, ondanks de grotere fysieke afstand, nog steeds belangrijk voelen. Geliefd en gehoord. Sterker nog: ze willen in deze fase juist dat de ouder hen het meest speciaal vindt van allemaal. Opnieuw verbinden na scheiding/afstand helpt hierbij om dat gevoel van ‘speciaal zijn’ over te dragen. Iets wat we als volwassenen stiekem hartstikke sterk herkennen, niet? Ook wij willen voelen dat we ertoe doen, dat we geliefd zijn en dat we na een fysieke scheiding gemist zijn. Heerlijk om heel even die onverdeelde aandacht te krijgen - en zo je hechtingsbatterij weer even lekker op te laden.

5. Liefde | 4-5 jaar

In deze fase komen diepere liefde en emotionele intimiteit samen. Na alle doorlopen hechtingsfasen voelt het kind zich veilig om zijn hart aan jou te geven. Hij voelt dat de liefde van zijn ouders onvoorwaardelijk is en vertrouwt erop dat dit vanzelf komt. Dit niet verdiend hoeft te worden (bye, belonen en straffen!). Je kind kan hartjes tekenen, zich richten op kusjes en zelfs zeggen dat ‘ie met je wil trouwen. Stuk voor stuk handelingen die dat diepere gevoel van liefde dragen. Het is onwijs belangrijk dat onze acties - hoe we omgaan met (de gevoelens van) onze kinderen - de liefde voor onze kids weerspiegelen. Ze hunkeren ernaar onze liefde te voelen in onze manier van opvoeden. Ja, dit is dus ook een hele kwetsbare fase. Want we weten allemaal: wanneer je je hart aan iemand toevertrouwt, open je ook de mogelijkheid naar hartzeer. Vertrouwen = key.

6. Gekend worden | 5-6 jaar

Elk kind moet zich gehoord, gezien en gekend voelen. Deze laatste fase focust op psychologische intimiteit. Niet alleen dat ze geliefd zijn, maar ook dat ze oprecht begrepen worden. Kinderen willen dat hun ouders - en anderen die voor hen belangrijk zijn - onthouden wat ze wel en niet leuk vinden. Waar krijgen ze een glimlach van? Wat zorgt juist voor tranen? Wat zorgt voor blijdschap en euforie - en wat juist voor angst en verdriet? Ze waarderen het dat de ouder interesse toont in hun interesses. Oftewel: ze willen wat elke volwassene - elk mens - wil: acceptatie, liefde, erkenning en begrip. Het zijn net mensen…

In welke fase zit jouw kind?

Zoals eerder gezegd is het ‘t ideaalscenario als je kind deze zes stadia precies op leeftijd doorloopt. Zijn de omstandigheden anders en loopt de leeftijd niet gelijk met het omschreven stadium zoals hierboven? Geen zorgen, dit heeft niks met ‘vertraging’ of ‘falen’ te maken, maar alles met het feit dat elk gezin en elk mens anders is. Laten we leeftijd dus even loslaten en vanuit de omschrijving kijken in welke hechtingsfase jouw kind nu zit. De fase gevonden? Dan kan dit je helpen om je kind zich nog meer verbonden met je te laten voelen. Op de manier die hij/zij het meeste nodig heeft. Ook kan het je context geven bij zijn/haar gedrag én helpt het jou in het begeleiden en selecteren van strategieën die aansluiten op de dieperliggende emoties van je kind. Win, win, win!

Voordat je gaat: 4 x boosters voor je hechtingsinstinct

Leuk, al die kennis en inzichten, maar toepassen is toch wat anders. Dat begint allemaal bij bewustzijn (en die heb je nu!), maar ook bij het vinden en ontwikkelen van je hechtingsinstinct. Voordat je deze blog wegklikt, trakteer ik je daarom op vier tips om je hechtingsinstinct aan te wakkeren. ‘Kleine’ dingen die een groot verschil kunnen maken. Oftewel: diepe wortels schieten in 3, 2, 1…

Een houding die de liefdestaal spreekt
Maak oogcontact, noem zijn/haar naam, spreek positieve en fijne woorden uit of geef een spontane knuffel of kus. Iedereen wordt blij van liefde!
Verras met iets om aan ‘vast te houden’
En nee, dat hoeft niet fysiek te zijn. Mentaal of emotioneel is zelfs stérker. Dat wat je geeft, is het meest waardevol als dit ongevraagd is/als een verrassing komt. Toon initiatief en laat ‘voelen’ dat het oprecht is. Door het achterlaten van een briefje bijvoorbeeld. Of het bewust koken van die lievelingsmaaltijd.
Nodig afhankelijkheid uit
Ook al roept je kind dat ‘ie het allemaal zo graag zelf en alleen doet: élk kind heeft het nodig om een bepaalde mate van afhankelijkheid te ervaren. Pas dan kunnen we doorgroeien naar onafhankelijkheid. Blijf betrokken dus, het legt de basis voor nu én de toekomst.
Ben een betrouwbare gids
Als ouder moet je je niet alleen als oriëntatiepunt ontwikkelen, maar deze rol van ‘gids’ ook vast blijven houden. Maak je kind bekend met zijn omgeving en laat voelen dat jij er bent om op terug te vallen als dat nodig is.

GevoelsRijke afsluiter: zodra we als baby’tjes deze wereld bereiken, voelen we de behoefte om te hechten met onze ouders. Te verbinden met hen die ertoe doen. Een basisbehoefte die zich jarenlang blijft doorontwikkelen - en die we ons héle leven met ons meedragen. Wat mij betreft is die kennis genoeg reden om als ouder bewuste aandacht te geven aan het creëren van verbinding. Vanaf de geboorte - en met eeuwige doorlooptijd. Ken jezelf en heb jezelf lief (je kan pas echt liefde schenken als je van jezelf houdt), maar ken vooral ook de binnenwereld van je kind. Zet je voelsprieten uit, vang signalen op en communiceer met sensitiviteit, warmte en responsiviteit. En nee: dat hoeft dus niet ‘perfect’ te zijn. Vooral passend voor jullie, wat komt met vallen en opstaan. Want: geen enkele wortel is hetzelfde - en elke wortel vertelt zijn eigen, unieke verhaal.

Connectiecommunicatie: zo blijf je (zélfs in lastige situaties) in verbinding met je kind

Mon, 30 Jun 2025 09:00:00 GMT

Herkenbaar? Jij roept dat het bedtijd is, maar je kind weigert mee te gaan. Of nog zo’n leuke: het is tijd om naar school te gaan, maar je zoon/dochter schiet in een gillend protest. En ach, nu we toch bezig zijn: je krijgt een klaagzang te horen over dat ene vriendje, terwijl jij stiekem weet dat het iets genuanceerder ligt. Oké, mijn punt is duidelijk: élke ouder (ja, echt waar) komt in aanraking met overweldigende situaties. Momenten die ons uitdagen om in verbinding te blijven met onze kinderen. Yep, best een klus, maar… ook heel belangrijk. Want: verbinding = de basis voor alles. Daarom ga ik het vandaag hebben over connectiecommunicatie. Waarschuwing vooraf: het is geen quick fix - wel onwijs waardevol om mee te oefenen. Lees je mee?

Word je soms INSANE van dat lastige gedrag van je kind?

Gevoelens van onmacht, frustratiebuien en boze, stampvoetende kinderen: als ouder is het zonder twijfel bekend voor je. En tsja… het zal vast óók bekend voor je zijn dat je je geduld dreigt te verliezen. Of dat je zélf boos wordt. Heel erg begrijpelijk, maar wel iets minder fijn voor de onderlinge verbinding. Als je kind zich namelijk verbonden en begrepen voelt, is de kans groter dat jullie samen door de lastige momenten kunnen bewegen. Hoe precies? Dát is natuurlijk voor elke ouder een apart antwoord. Wél ontwikkelde Dan Hughes, klinisch psycholoog, een fantastische en waardevolle tool om hier richting in aan te geven. Eentje waar wij als gezin zelf veel aan hebben en die ik daarom heel graag met je deel.

Ik zeg: go SANE (yep, dit gaat écht verbinding brengen)!

Maak kennis met SANE. Een samenkomst van Speelsheid, Acceptatie, Nieuwsgierigheid en Empathie die ouder en kind helpt te verbinden. Het is een manier van denken, voelen, communiceren en gedragen die erop gericht is om kinderen zich veilig te laten voelen. Juist: de basisbehoefte van élk kind (en elke volwassene trouwens). Kleine disclaimer: het is niet de bedoeling om dit principe heel strak en stapsgewijs te volgen. Trek de principes naar jullie als gezin toe, maak ze ‘eigen’ en ga vooral lekker veel met elkaar oefenen. Extra mooi: zijn jullie er op een gegeven moment ‘ervaren’ in, dan zullen jullie gaan voelen dat SANE verder gaat dan puur verbinden. Het is een manier van ZIJN. Een way of life die jullie samen, met elkaar, verder brengt in het leven. Hoog tijd om er dieper op in te gaan dus. Laten we gaan!

SPEELSHEID | de magie van humor en luchtigheid

Speelsheid gaat over het uiten van vreugde, plezier, hoop en luchtigheid. Het is echter ook een van de eerste dingen die verdwijnt als we als ouder het gedrag van ons kind als lastig ervaren. Jammer, want juist die humor en luchtigheid kunnen onwijs helpend zijn in zulke situaties. Bij deze daag ik je uit om die speelsheid eens wat vaker te gebruiken. Vervang je strenge stem voor een speelse toon en ervaar hoe emotie en sfeer positief kunnen omslaan. Een menselijk vleugje magie dus, dat je altijd binnen handbereik hebt. Een ding is zeker: als je je geïrriteerd, gefrustreerd of ongeduldig voelt, dan kan speelsheid heel veel brengen. Maar… eigenlijk is deze ‘S’ gewoon (bijna) áltijd een goed idee. ;-)

Verwar speels zijn niet met het uithangen van de lolbroek

Voordat je die lolbroek of grapjas aantrekt: nope, dat is niet wat speelsheid inhoudt. Speelsheid gaat niet over grapjes maken en moppen tappen - en ook niet over het opfleuren van je kind als deze verdrietig is. Waar het dan wel over gaat? Samen plezier maken, niets meer, niets minder. Gebruik speelsheid wanneer het passend voelt om de relatie te versterken en samenwerking te vergroten. Het helpt om het lichaam te reguleren, om terug in balans te komen en om problemen op te lossen… met elkáár - in verbinding dus. Wát je zegt is hierin minder belangrijk dan hoé je het zegt. Die speelse en lichte toon dus.

Voorbeelden van speelsheid

Je van de domme houden
Grappige geluiden maken
Samen iets leuks doen / erover praten
Gekke bekken trekken / vreemde taal spreken
Samen lachen
Het gebruik van een ‘voorleesstem’
Ongegeneerd dansen

Speelsheid in de praktijk

Niet

Met boze stem: “Houd eens op en doe gewoon wat ik van je vraag!”
Wijzend en afkeurend: “Waarom moet je nou altijd zo lastig doen?”

Wel

Terwijl je danst en schudt: “Ojee, mijn lichaam gaat bewegen. Ik kan niet meer stoppen… HELP!”
Terwijl je een paard imiteert: “Spring op mijn rug, dan brengt dit paard je even naar boven!”

ACCEPTATIE | je kind erkennen én begrenzen

Acceptatie gaat over het ‘horen’ en ‘zien’ van de belevingswereld van je kind. Word je als ouder geconfronteerd met lastig gedrag, dan kan het zijn dat je geneigd bent om te proberen de gedachten en/of gevoelens van je kind te veranderen. Helaas werkt dit juist averechts. Lees: het wordt érger. Zo’n situatie vraagt dus eigenlijk van je om de neiging van overtuigen, uitleggen of oplossen te onderdrukken. Het is de kunst om de beleving van je kind te accepteren. Lukt het je om deze beleving (gedachten, gevoelens, wensen en behoeften) te ‘zien’? Dan help je jouw kind om meer inzicht te krijgen in zijn eigen binnenwereld (wat voelt deze? En waarom?). Alle kinderen hebben erkenning nodig voor de dingen waarmee ze worstelen. Maar… verwar erkenning van alle gevoelens niét met het accepteren van al het gedrag. Oftewel: accepteer de binnenwereld, maar begrens schadelijk gedrag.

De ‘wat’ kan niet zonder de ‘hoe’

Wist je dat onze ouderlijke reacties vaak minder accepterend zijn dan we zelf denken en zouden willen? Wat je zegt is één, maar hoe je het zegt is een tweede - en minstens zo belangrijk. Een fijne reactie is dus een samenkomst van beide punten. Als jouw reactie niet-helpend voelt, kan je kind zomaar besluiten om te stoppen met delen. Want: deze voelt zich misschien wel veroordeeld. Of niet serieus genomen. En laat dat nu net een mega communicatiestopper zijn. Gelukkig heb je net zo goed ook communicatieboosters. Acties die helemaal niet zo lastig hoeven te zijn. Denk aan het tonen van interesse, begrip hebben en het aannemen van een accepterende toon.

Acceptatie in de praktijk

Kind: “Ik haat school. Ik ga echt niet!”

Geen handige reactie

Relativering: “Maar je vond het zo leuk gisteren!”
Want: je kind voelt zich niet serieus genomen. Je zegt indirect te twijfelen aan zijn/haar uitspraak, omdat het gisteren anders was. Je kind vraagt niet om relativering, maar wil zich gehoord en geaccepteerd voelen.

Wel een fijne reactie

Acceptatie: “Je baalt ervan dat je vandaag naar school moet, dat is ook echt stom. Je zou natuurlijk liever thuis blijven, dat moet frustrerend zijn voor je.”
Want: tsja… voel maar. ;-)

IJsbergpraat: gedrag (topje) vs. gevoelens (onder het wateroppervlakte)

Ja ja, de welbekende metafoor van de ijsberg. Het is namelijk superbelangrijk en -helpend om verder te kijken dan het gedrag. Want: wat we zien is het gedrag (het topje van de ijsberg), maar de gevoelens die daaronder schuilgaan (onder het wateroppervlakte) is wat de échte inhoud is (wat tot die zichtbare top leidt). Denk hierbij aan gedachten, gevoelens, wensen en behoeften bijvoorbeeld. Klopt: zaken die lekker goed verstopt zitten en zich niet een, twee, drie laten zien. Je zult dus iets dieper moeten duiken - mét een langere adem.

Vergeet die grenzen niet!

De grootste opvatting binnen stromingen die aandacht hebben voor emoties, gevoelens en behoeften van kinderen, is dat alles kan en mag. Ouders zijn volgers - en grenzen? Die zijn er niet. Ho, stop. Dat is natuurlijk niet zo. Gelukkig maar trouwens, anders zou het een behoorlijk zooitje ongeregeld worden. Grijp ik toch weer even terug naar het verschil tussen gevoelens erkennen en gedrag accepteren. Want: alle gevoelens mogen er zijn, maar schadelijk gedrag is niet acceptabel. Wordt er bijvoorbeeld met spullen gegooid? Dan mag je daar een grens trekken. Geef op een erkennende manier je grenzen aan (“Je bent echt boos zie ik. Spullen kapot maken vind ik alleen niet oké.”) - en pak het speelgoed af. Interessant onderwerp voor je? Dan raad ik je zeker aan dat artikel met bewuste aandacht te lezen.

NIEUWSGIERIGHEID | de sleutel tot dieper begrip

Nieuwsgierigheid gaat over de controle durven loslaten en situaties met een open houding te willen onderzoeken. Net zoals Hughes zweer ik bij deze eigenschap. Lukt het je namelijk om nieuwsgierig te blijven naar je kind, dan ga je beter begrijpen wat je kind bezighoudt. Wat deze voelt en waarom. En yep: dat zorgt dus weer voor een betere verbinding, maar ook voor een sterkere samenwerking én het geven van een fijn voorbeeld (lerende houding). Het uitgangspunt van nieuwsgierigheid is dus om je kind beter te willen begrijpen. Merk op wanneer je voelt dat je jouw kind niet zo goed snapt of wanneer je geneigd bent om de controle te willen houden. Controle staat namelijk haaks op nieuwsgierigheid. Bij controle heb je namelijk een gesloten houding - en bij nieuwsgierigheid een open mind. En geloof me: die nieuwsgierigheid doet wonderen als je écht wilt verbinden.

Ben niet even nieuwsgierig, maar blijf het

Door niet aan te nemen dat jij weet wat er aan de hand is, creëer je ruimte voor nieuwsgierigheid. Dit helpt je om een situatie met een open houding te onderzoeken. Wat zit er onder het gedrag van je kind (iets met een ijsberg en wateroppervlakte)? Wat is er mogelijk aan de hand (niet invullen)? En welke gedachten en gevoelens spelen er (oprecht luisteren)? Je leest ‘t: wil je nieuwsgierig zijn, maar vooral blijven, dan is het nodig om jezelf vragen te blijven stellen. Ga er niet vanuit dat jij alles al weet, maar ontdek de situatie en ga er open en oordeelvrij in. Onthoud: gedrag is communicatie. Het kan bijvoorbeeld helpen om jezelf af te vragen wat je kind je duidelijk wil maken. Ik zeg: oefenen maar!

Nieuwsgierigheid in de praktijk

Doe maar even niet: oordelen en invullen

“Waarom deed je dat?!”
“Natuurlijk, het ligt altijd aan de ander.”
“Ik weet wel wat jij van plan bent, hoor…”
“Je bent lui/moeilijk/egoïstisch.”

Ga ervoor: begripvol en open minded reageren

“Wil je me uitleggen hoe dat voor je is?”
“Wat maakt je zo boos als ik … zeg/doe?”
“Voel je je al langer zo?”
“Kun je me helpen te begrijpen wat je toen voelde?”
“Ik ben benieuwd waarom je het gevoel had dat…”

EMPATHIE | het hart van begrip en verbinding

Empathie gaat over het kunnen inleven in het perspectief van je kind. Meevoelen dus - en gevoelens en ervaringen serieus nemen. De laatste eigenschap in SANE, maar dus zeker niet de minste. Toon jij empathie, dan voelt je kind zich geliefd en begrepen. Deze wordt niet gestraft als ‘ie iets ‘verkeerds’ doet. Of aan zijn lot overgelaten met zijn gevoelens als jij het niet begrijpt. Voelt jouw zoon/dochter zich beter begrepen, dan zullen emoties sneller door het lichaam gaan en dus óók sneller losgelaten worden. Dus nee: je hoeft de gevoelens niet te stoppen - en zeker ook niet prettig te vinden. Het gaat erom dat je begrip toont. Erkent dat deze gevoelens er zijn en daar de ruimte aan geeft. Lukt je dit? Dan leer je jouw kind dat geen enkel(e) emotie of gevoel verkeerd is. Dat alles er mag zijn. En dat ze zich nooit voor hun binnenwereld hoeven te schamen. Nou, dat klinkt makkelijk hè? Je voelt ‘m vast aankomen: in de praktijk is dat toch echt anders. Want: ons brein is bedraad om ongemak weg te nemen en problemen op te lossen. Neem het jezelf dus niet kwalijk, als het tijdens het oefenen een keertje niet lukt. Dat is namelijk waar oefenen ook voor bedoeld is.

Van ‘wegpoetsen’ naar ‘omarmen’

In de herhaling: je hoeft gevoelens dus niet weg te nemen, je hoeft ze ook niet fijn te vinden en je hoeft ook geen medelijden te hebben. Ontkennen, goedpraten, straffen en overtuigen maken de kans zelfs kleíner dat je kind zich gehoord en begrepen voelt. Precies wat we niet willen bereiken. Wat er ook gebeurt - en hoe groot of klein dit ook voor jou voelt - onthoud dat het áltijd gaat om erkenning. Probeer je te verplaatsen in je kind en probeer woorden te geven aan wat er aan de hand is. Erkenning zorgt voor de verbinding waar elk kind naar op zoek is. Vaak gaat dit hand in hand met gedrag wat ouders als vervelend ervaren. Een mooie uitdaging dus, om niet je eigen gevoelens de overhand te laten nemen, maar jouw kind te laten voelen dat zijn behoeften en emoties gezien worden. Niet de emoties zo snel mogelijk laten zakken dus, maar de ruimte geven.

De empathie toolbox

Een luisterend oor met échte aandacht
Dat betekent: je volle aandacht erbij en die telefoon, laptop of dat boek echt even aan de kant leggen.
Reacties zonder taal
Skip geluiden zoals ‘oh’, ‘hmmm’ of ‘ah, ja’. Je reactie is sterker en voelt oprechter zonder deze ‘ruisgeluiden’.
Behoeften, maar dan in woorden
Kinderen voelen veel, maar kunnen er lastiger woorden aan geven. Extra fijn als jij dit als ouder wel doet (“Ik denk dat je nu even met rust gelaten wilt worden, klopt dat?”).
Gevoelens, maar dan in woorden
Hetzelfde verhaal als hierboven dus (“Dat moet zo frustrerend zijn geweest voor je”).
Fantasiesferen
Ga mee in de fantasie van je kind en stap heel even samen in zijn/haar wereld (“Oh, dat zou leuk zijn, hè? De hele dag en nacht alleen maar gamen!”).

GevoelsRijke afsluiter: heb je het gevoel insane te worden, als de zoveelste frustratie- of woede-uitbarsting van je kind opspeelt? Go SANE! Ik kan je uit ervaring vertellen dat deze vorm van connectiecommunicatie jullie heel veel kan brengen, waar verbinding dus een centraal onderdeel van is. En eerlijk: hoe fijn is het als je lol hebt met elkaar (speelsheid), je kind zich gehoord voelt (acceptatie), jouw open mind je nieuwe inzichten geeft (nieuwsgierigheid) en je kind elke emotie in zichzelf de ruimte durft te geven (empathie)? Ik zeg: alleen maar ‘wins’ in dit verhaal. Maar… het vergt wel inzet en oefening. Wij zijn al even bezig hier - en blijven zeker oefenen. Nu is de vraag: doe jij met ons mee? Ik nodig je bij deze uit!

Frustratie ‘fixen’ bij je kind? 8 x handelingen die je beter achterwege kan laten…

Mon, 23 Jun 2025 09:00:00 GMT

Kinderen die om zich heen slaan, een rake schop uitdelen, hard beginnen te schreeuwen, stampvoetend door de winkel lopen of plots hun kleine zusje knijpen. Als er ook maar één ouder is die deze scenario’s niét herkent, dan wil ik deze graag ontmoeten. Want: ik ken er geen. Hele grote kans dus, dat jij deze situaties wel herkent. Deze gedragsvoorbeelden van emotionele uitbarsting komen binnen elk gezin met jonge kinderen voor. Toch is ermee omgaan voor vele ouders een grote uitdaging. Iets wat ik herken, en waar ik je met liefde bij help. Want ja: we struggelen allemaal weleens. En nee: je hoeft het niet altijd alleen te doen.

Niet leuk, wel normaal

Even terug naar de opsomming aan het begin van deze blog. Nee, het is niet leuk als je kind dergelijk gedrag vertoont, maar het wel volkomen normaal. Vaak komt dit soort gedrag voort uit frustratie. Een bepaalde emotie die al van jongs af aan in het lichaam van kinderen geworteld zit. Dus ook al geneer je je als ouder wanneer dit wéér in die winkel, supermarkt of stad gebeurt: er is geen reden om je te schamen. Sterker nog: alle andere ouders zullen het herkennen. Maar oké: hoe ga je met deze uitdagende emoties om? Goed om te weten is dat frustratie jou/je kind in beweging brengt om iets te veranderen. Iets wat niet werkt. Soms kan dat een situatie (extern) zijn, maar soms is het nodig om zelf/iets in jezelf te veranderen (intern). Een emotie die sluimerend - en met flinke kracht - aanwezig is, die wordt geactiveerd als dat nodig is. Het is dus niet altijd nodig om de trigger (extern) aan te pakken. Soms ligt de kunst juist in het kunnen dealen met de frustratie (intern). Accepteren dat frustratie onderdeel is van het leven dus, en daar oké mee zijn.

Emoties beheren kun je leren… maar gaat ook natuurlijk

Bij een gemiddelde ontwikkeling leren kinderen om zichzelf te beheersen tussen de leeftijd van vijf en zeven jaar. Is je kind van zichzelf net even wat gevoeliger? Dan is dat vaak iets later, namelijk tussen de zeven en negen jaar. Gaan we kijken naar de hersenontwikkeling, dan is het dus - zoals hierboven ook al benoemd - volkomen normaal dat die zelfbeheersing nog niet ‘in eigen beheer’ is. Op het moment dat deze eigenschap zich gaat ontwikkelen, zullen kinderen impulsen stapje-voor-stapje beter onder controle hebben. Het resultaat is dat ze beter in staat zijn om keuzes te maken wanneer ze zich gefrustreerd voelen. Hun keuzes zullen minder geleid worden door emoties, en meer door rationeel denken.

Frustratie is oké, agressie niet

Over uitdagingen gesproken: wat doe jij eigenlijk, als de frustratie van je kind omslaat naar agressie? Het punt dat zo’n onschuldige driftbui ombuigt naar een schadelijke situatie voor zichzelf - en anderen? Vaak zien we dat ouders de neiging hebben om het kind heel actief te leren om anders te reageren. Maar… wist je dat dit zo’n situatie vaak alleen maar erger maakt? Als jij zo’n ontkennende reactie geeft, is de kans groot dat de frustratie bij je kind toeneemt (want: deze voelt zich niet begrepen). Kijken we naar de lange termijn, dan kan het zelfs zo zijn dat het kind geen of te weinig zelfbeheersing ontwikkelt rond deze emotie. Een klein tipje van de sluier dus - wat betreft de dingen die je beter niet kan doen. Je bent vást nieuwsgierig naar de complete reeks met better dont’s. Jij vraagt, ik lever. Komen ze!

8 x doe maar even lekker niet…

1. Strooien met dreigementen en straf

Als kinderen frustratie ervaren, loopt de emotiethermometer op. Met dreigementen en straf voeg je een extra dosis frustratie toe, waardoor de kans groot is dat je kind je gaat aanvallen (fysiek en/of mentaal). Kort gezegd: de escalatie wordt groter in plaats van kleiner. Ons grootste doel zou moeten zijn om de situatie te de-escaleren, waarmee we de frustratie en agressie laten afnemen. Het is belangrijk om te begrenzen én te zoeken naar een manier om de energie schadevrij de ruimte te geven. Voorbeelden:

Liever niet

Straffen: ”Jij gaat vanavond eerder naar bed”
Dreigen: “Als je zo doorgaat mag je niet meer gamen”
Time-out: “Ga maar even afkoelen op je kamer”

Ja, graag!

Zeggen wat niet oké is: “Benen zijn niet om te schoppen”
Zeggen wat wél kan: “Je kan stampen of springen om het eruit te gooien”

Behaviorisme vs. hechtingstheorie

Waar veel ouders bang voor zijn is dat het kind op deze manier beloond wordt voor onacceptabel gedrag. Of dat ze er makkelijk mee weg komen. Heel logisch als je het bekijkt vanuit het behaviorisme (gedragsbenadering), waarop veel opvoedkundige adviezen gebaseerd zijn. Als we het benaderen vanuit een ontwikkelings- en hechtingsperspectief kijken we juist verder dan gedrag. We hechten meer waarde aan het helpen bij het ontwikkelen van zelfbeheersing en het leren uiten van gevoelens op een fatsoenlijke manier.

Waardevol om te onthouden

Straffen en dreigen verhoogt de frustratie bij een kind. Lees: deze gaat ons niet zien als vriend, maar als tegenstander. De relatie komt daarmee onder druk te staan, terwijl juist die relatie nodig is om kinderen te helpen ontwikkelen. Yep, dat straffen zal jouw invloed op je kind juist doen laten afnemen. Precies wat we niét willen.

Aandachtspunt

Ook ná de driftbui kan je beter wegblijven van straffen. Hoewel er nog steeds gedacht wordt dat kinderen leren van straf - blijkt het tegenovergestelde waar. Wat kinderen wél nodig hebben na een driftbui? Hulp om te begrijpen wat ze voel(d)en, begrip over hun eigen handelen, dat je er bent om te helpen en dat je richting geeft over wat ze in zo’n situatie anders zouden kunnen doen. Als je toegang hebt tot het hart van je kind (deze heeft zijn/haar hart ‘gegeven’) zal ‘ie sneller geneigd zijn om jouw voorbeeld te volgen. Straffen? Helemaal niet nodig joh!

2. Jouw onmacht voelbaar maken voor je kind

Stel je voor, hè: je zit in een vliegtuig en er zijn problemen met de motor. Je merkt dat de spanning oploopt en hoort de gezagvoerder in paniek zeggen “Er zijn problemen met de motor van het vliegtuig, ik weet niet wat ik moet doen!”. Wat zou dat doen met je? Juist, je wordt onzeker en grote kans dat er een lading paniek bovenop komt (onveilig gevoel!). Je wil kunnen bouwen op iemand die weet wat er moet gebeuren. Iemand die zegt: “Er zijn problemen met de motor van het vliegtuig. We gaan doen wat nodig is en nemen jullie mee in elke stap. Heb vertrouwen, het komt goed!” Dus… welke gezagvoerder wil jij zijn? ;-)

Jouw uitstraling = alles

Als een kind gefrustreerd is helpt het niet om te zeggen “Ik heb geen idee wat ik met je aan moet”. Door dat te zeggen, geef je het kind de boodschap dat je zijn/haar gevoelens en emoties niet snapt. Dat voelt onveilig en maakt onzeker. Een kind zoekt naar iets om zich aan vast te houden. Probeer uit te stralen dat het goed komt. Misschien weet je nog niet hoe, maar je vindt een manier. En dát is jouw boodschap naar je kind. Jij kan dit!

3. Die frustratie (/andere emotie) stoïcijns de kop indrukken

Zoals eerder omschreven, zet frustratie aan om iets te veranderen - intern of extern. Is het onmogelijk om iets te veranderen aan de situatie? Dan vraagt dit om iets te veranderen in jezelf of je kind. Snappen dat de situatie onveranderlijk is dus - en je erbij neer te leggen dat het is zoals ’t is. Voor een kind kan dit betekenen dat deze accepteert dat ‘ie geen snoepje krijgt bijvoorbeeld. Voor de tiener dat die onvoldoende voor die toets van zoon/dochter toch echt géén voldoende wordt. En voor een volwassene dat zijn/haar kind nog een paar jaar langer nodig heeft om zijn emoties te kunnen reguleren. Als wij als ouders zeggen of laten merken dat de frustratie onzin is en niet gevoeld mag worden, zal het voor het kind veel moeilijker zijn om met de frustratie om te gaan. De frustratie op zichzelf is niet het probleem, wat het ingewikkeld maakt is wanneer een kind die frustratie nog niet beheerst en dus afreageert op anderen. Kinderen moeten frustratie kunnen ervaren en hulp krijgen om deze emotie te kanaliseren. Samen en stapje-voor-stapje dus.

Blik op de praktijk

Klinkt logisch, niet? Toch blijkt dit in de praktijk vaak een stuk lastiger. Het betekent namelijk dat je kind de ruimte nodig heeft, juíst op de momenten dat zijn/haar gedrag jou triggert. Denk aan een schreeuwende peuter, een stampende kleuter, een scheldend schoolkind of een tiener die zuchtend met z’n ogen rolt. Lukt het je om voorbij dit gedrag te kijken? Schouderklopje voor jou, want dan kijk je verder enkel de actie (= begrip)! Verwacht trouwens niet dat je dan helemaal geen frustratie meer ervaart. Die zal er vast zijn. Het is de kunst om naast je eigen frustratie ook een zorgende houding aan te nemen. Als je kind de zorg en empathie ervaart, is de kans groter dat aanvallende energie afneemt. Voelt je kind die empathie en zorg niet? Dan kan je rekenen op een frustratiebui die stúkken langer aanhoudt…. aan beide kanten dus.

Goed om te onthouden

Zoals aangegeven: kinderen tot vijf à zeven jaar (en gevoelige kinderen tot zeven à negen jaar) zijn nog niet in staat om zorgzaamheid en frustratie tegelijkertijd te ervaren. We kunnen tot die tijd nog geen (of zeer beperkte) impulscontrole verwachten. Waar het dan vooral op aankomt is onze eigen impulscontrole. Om kinderen te steunen tijdens de grote gevoelens waar ze doorheen gaan. Ondertussen geven we de hersenen de tijd en ruimte om zich verder te ontwikkelen. Helaas, dit kunnen we dus niet versnellen. Iets met ‘laat Moeder Natuur haar werk doen’. ;-)

4. “Hup, gooi al die frustratie er maar lekker onbegrensd uit”

Ja, de frustratie mag eruit gegooid worden. Nee, dat mag niet op zo’n onbegrensde manier dat het leidt tot onveilige situaties. Als volwassene ben je verantwoordelijk om het veilig te houden. Daarbij zul je rekening moeten houden met de omgeving. Soms vraagt de situatie om het kind mee te nemen naar een andere plek. Om ruimte te bieden aan alle emoties die eruit moeten. En hoe graag we ook zouden willen, vaak volgen kinderen niet uit zichzelf als je met hen de andere kant op wilt wandelen. Oppakken en meenemen dus. Niet heel vredig misschien, wel wat nodig is op zo’n moment. Het kan ook zo zijn dat je jouw kind vasthoudt, om te voorkomen dat de armen alle kanten op gaan zwaaien. Of je pakt speelgoed af, om te voorkomen dat het door de kamer vliegt. De intentie is om te voorkomen dat je kind of de omgeving gewond raakt - en is dus een verstandige. Pak de rol van leider. Bij veel frustratie heeft het kind iemand nodig die leidt, zorgt en begrenst. Yep, jij dus.

5. Gevoelens ‘bestrijden’ met rationele oplossingen

Als een kind veel frustratie voelt of een driftbui heeft, dan hebben rationele oplossingen weinig zin. Sterker nog, je kan lullen als Brugman, maar wat je dan ook uitlegt/leert/analyseert, het komt alles behalve aan. Waarom niet? Het deel van het brein dat daar verantwoordelijk is, staat op standje ‘offline’.

Wat geen zin heeft

Vragen: “Waarom doe je nou zo?”
Reminders geven: “We hebben dit al honderdduizend keer besproken!”

Maar wat dan wel?

Onthoud: we hoeven kinderen niet uit hun driftbui te praten. Wat we te doen hebben is hen contact te laten maken met de gevoelens die ze op dat moment ervaren. Hun verdriet, teleurstelling en andere emoties die ze hebben over de dingen die ze op dat moment niet veranderd krijgen. Even wegblijven van dat hoofd dus (logische oplossingen bedenken), dat komt later wel weer. Richt je op het raken van het hart. Daar ligt het antwoord.

6. Labels plakken en schaamte creëren

Uitspraken als ‘lieve kinderen slaan niet’, ‘waarom ben je altijd zo fel?’ of ‘doe niet zo moeilijk, wat ben je toch een aansteller’ zul je vast weleens gehoord (of gezegd) hebben. Pijnlijk, maar ik wil je toch meegeven dat dit soort taal de boodschap overbrengt dat er iets mis is met je kind. Wat kan helpen, is om de situatie om te draaien. Stel je bijvoorbeeld eens voor dat zoiets tegen jou gezegd wordt. Wat doet dat met je? Hoe zou jij je voelen? Je raadt al wat ik wil gaan zeggen. Blijf lekker weg van die labels, ze doen meer kwaad dan goed.

Tip: gedrag loskoppelen

Wat ook kan helpen is om het gedrag los te koppelen van het kind zelf. Hoe dat klinkt? “Oeh, je hebt zoveel frustratie in je lijf. Je voeten willen heel hard stampen op de grond”. Of “Aan je geschreeuw hoor ik dat je erg van streek bent”. Als je dit zegt, leer je je kind een koppeling te maken tussen het gevoel en de lichamelijke reactie. Bij herhaling zal deze leren aanvoelen wanneer de frustratie oploopt - voordat het de kans krijgt om te ontploffen. En het allermooiste? Je kind zal ervaren dat je ‘m met dit soort uitspraken wil helpen. Win-win!

7. “Niet huilen jij, da’s nergens voor nodig”

Deze uitspraak hierboven? Lekker voor je houden. Door te zeggen dat een kind niet mag huilen, zal de frustratie alleen maar toenemen en loop je het risico dat het doorslaat in agressie. Ook zeg je indirect dat tranen niet welkom zijn. Een kind krijgt dan niet de ruimte om kwetsbaar te zijn. Mooi voorbeeld: ken je de frustratierotonde toevallig al? Hierin wordt gevisualiseerd dat tranen vaak gepaard gaan met gevoelens van acceptatie en vergevingsgezindheid. Nee, dat wil niet zeggen dat je een kind moet dwingen tot huilen. Dit oprechte proces kan je namelijk onmogelijk forceren. Wat je wel kan doen? De weg voor tranen vrijmaken. Laten zien dat teleurstelling gevoeld mag worden, net zoals dat er gehuild mag worden.

8. De frustraties van je kind overschaduwen met jóuw frustraties

Ja, ik ben een groot voorstander van voorleven en het delen van je eigen gevoelens. Het authentiek kunnen zijn - en dat voorbeeld overdragen op je kind. Maar… timing is hierin wel key. Ervaart je kind veel frustratie? Dan wil je juist dat deze zo dicht mogelijk bij zijn/haar eigen gevoelens blijft. Ga je op dat moment jouw frustraties delen, dan haal je ze weg bij hun eigen emoties. Ze hebben het zelf nog niet op een rijtje en moeten dan plots met hun volledige aandacht naar jóuw frustratie. Lees: verwarring en overweldiging. Het is mooi als je jouw eigen gevoelens nog even voor je houdt, wetende dat hun eigen binnenwereld al ingewikkeld genoeg is. Praten over frustratie kan heel helpend zijn, maar wel op een gepast(e) manier en moment. Want wat we niet willen, is dat de rol tussen ouder en kind omdraait. Wij moeten onze kinderen verzorgen en leiden - niet andersom.

Conclusie? Laten we niet ‘strijden’, maar ‘dansen’!

Zo, dat was een flinke waslijst met ‘nee’ en ‘niet’. Gelukkig ben ik de beroerdste niet en sluit ik met liefde met een ‘ja’ en ‘wel’ af. Da’s immers toch een stuk gezelliger. ;-) Natuurlijk heb je er stiekem al een hele hoop lessen uit kunnen halen, maar overkoepelend komt het eigenlijk op één ding neer: ruimte geven aan emotionele expressie. Laten we kinderen helpen om woorden te vinden die passen bij de gevoelens die ze ervaren. Daarnaast moge het duidelijk zijn dat we vaak geen controle hebben over kinderen. We kunnen hen niet beheersen (gelukkig maar! Eigenheid!). Wat we wél kunnen veranderen is de omstandigheden. Bijvoorbeeld door samen uit de situatie te stappen. Als we het hebben over frustratie, dan is het belangrijk dat we onze kinderen de ruimte geven om de onderliggende emoties te voelen, maar vooral te snappen. Het belangrijkste is dat we ervoor waken dat we het niet erger maken. Ook als een kind de aanval in wil zetten is het zaak om eerder met het kind te ‘dansen’ dan ‘strijden’. Want in het strijden staan we tegenover elkaar en is het ‘jij’ tegen ‘ik’. Gaan we dansen? Dan mogen wij leiden, zijn we er voor onze ‘danspartner’ en kunnen we deze opvangen als de pasjes even wat minder goed gaan (lees: verwarrend gevoelens). Wat zeg je ervan: ben je klaar om jullie ‘hechtingsdans’ te leiden? Beste beentje voor en voelen maar!

GevoelsRijke afsluiter: van alle emoties die er zijn blijkt frustratie voor velen erg ingewikkeld. Vaak omdat we het onvoldoende begrijpen - en simpelweg niet in het hoofd van de ander kunnen kijken. Eén ding is zeker: frustratie zet aan tot verandering. Of dat nu in jezelf is - of juist in de ander. Je kind (met frustratie) is tegelijkertijd ook weer een spiegel voor jezelf. Kinderen grootbrengen gaat nu eenmaal hand-in-hand met frustratie bij ouder en kind. Houd in gedachten dat wanneer je je kind en de uitdagende situatie niet kan veranderen, jij de verandering bent. Pas als leider jouw danspasjes aan, om zo samen een nieuwe flow met elkaar te vinden. Wedden dat het dansen vanuit daar opeens een stuk soepeler gaat?

Hardnekkig timmeren of liefdevol tuinieren: in welk opvoedteam zit jij?

Mon, 16 Jun 2025 09:00:00 GMT

Ben jij als ouder timmerman - of toch tuinman? Ho stop, niet wegklikken, deze blog! Want ook al ben jij juf, coach, bankier of winkelmedewerker: we hebben als ouder allemaal een timmerman of tuinman in ons. Als je het aan ontwikkelingspsycholoog en filosoof Alison Gopnik vraagt dan. Iets met bouwtekeningen, planningen en ontwerpen aan de ene kant - en groene vingers, vruchtbare grond en ruimte aan de andere kant. Klinkt allemaal heel filosofisch, maar écht: na het lezen van mijn verdieping en uitleg, weet ik zeker dat jij je thuis voelt in een van deze teams. Toch is de échte vraag niet waar je je nu thuis voelt, maar waar je je thuis wílt voelen…

De wereld in beweging: van intuïtie naar ‘perfectie’

Stel je voor, hè: je krijgt een (nieuwe) baby. Je bent dolblij en je hoofd vult zich met mooie plannen en doelen. Hartstikke logisch, want je wilt immers het beste voor je kind. En natuurlijk ook voor jezelf als ouder. Toch leggen we hier vaak - soms bewust, maar vaak onbewust - de basis voor (te hoge) verwachtingen voor onze kinderen. Onze toekomstige generatie. We willen het als ouders vaak goed doen, soms zelfs perfect. Vroeger, in de oertijd (kom ik later op terug), lag de focus veel meer op intuïtief en gezamenlijk opvoeden. Vandaag de dag lijkt de druk van onze veeleisende maatschappij steeds meer toe te nemen - en worden we tegelijkertijd individualistischer. Er worden regeltjes de wereld in geslingerd, er wordt gestrooid met ‘goed’ en ‘fout’ en er zijn maatstaven om binnen de (sociaal) maatschappelijke kaders te passen. Voel je wat er gebeurt? De interne focus (intuïtief) verschuift naar de externe kant (maatschappij). Dat betekent dat ouders steeds vaker geneigd zijn hun kinderen aan te passen aan de normen van buitenaf, in plaats van aan de kwaliteiten en krachten die van binnen zitten. Zonde, want dat is precies waar de potentie van onze kinderen ligt. Als je het mij vraagt dan - en Alison dus.

Opvoedgoeroes, ‘momfluencers’ en Misses know-it-all

Voel je ergens herkenning? Geen zorgen, dit schrijven is niet bedoeld om je een gevoel van schaamte te geven. Integendeel zelfs. Het is mijn streven om bewustwording te creëren in een wereld waarin we minder leven - en meer geleefd worden. Het is namelijk helemaal niet gek als jij je (deels) laat leiden door wat je ziet en hoort. Beïnvloeding waar je bijna niet omheen kan. Zal ik je eens wat verklappen? Dat heb ik mezelf ook aangedaan - en het sluipt er nog steeds geregeld in. De wereld waarin we leven is vandaag de dag een ‘kenniswereld’. Google vertelt ons alles wat we willen weten én horen (zoekt en gij zult vinden), socialmediakanalen staan vol met tips & tricks en ‘wielen’ worden voor de zoveelste keer uitgevonden. Yep, de wereld zit vol met opvoedgoeroes, ‘momfluencers’ en Misses know-it-all. Enerzijds een zegen, want je hebt kennis en tips binnen handbereik, maar anderzijds ook gevaarlijk, omdat álles gedeeld en beweerd kan worden. Natuurlijk ben ik me ervan bewust dat ik hier zelf aan mee doe (hoi, spiegel), maar wel op een realistische en eerlijke manier. Zo ben ik een grote tegenstander van ‘gouden formules’, ‘quick fixes’ en snelle cursussen, waar het internet dus wel vol mee staat. Opvoeden is geen one-size-fits-all aanpak. Je moet tijd, liefde, respect, aandacht en heel veel tijd investeren. Zelfhulpboeken die anders vertellen - of mensen die beweren dat hun opvoed-e-book wonderen verricht? Dat vind ik niet oké. Sterker nog: is het juist niet heel tegenstrijdig als je je bedenkt dat elk kind uniek is? Elke ouder ook? En daarmee de behoeften en aanpak dus ook? Nou, zeg jij ‘t maar… ;-)

Leren door af te kijken te doen

‘Parenting’, de Amerikaanse term die ook hier vaak gebruikt wordt, is volgens Gopnik niet iets wat je leert door alleen maar boeken te lezen, cursussen te volgen en tricks toe te passen. Vergelijk het eens met ‘in de leer gaan’, tipt ze. Je leert het door gewoon ouderwets te doen. Op je eigen manier - en met een uniek (en potentierijk!) kind aan je zijde. Je doet dit in het bijzijn van experts, waarbij ze dus niet per se hint naar ‘momfluencers’ en opvoedgoeroes. In deze context zijn de ‘ideale’ experts mensen uit je eigen village, maar omdat we zo afgedreven zijn van onze natuur (= intuïtie), hebben we steeds meer anderen nodig. Die eigen ouders, ooms en tantes zijn zeker belangrijk. Ik ben namelijk een grote voorstander van samenwerken, mét elkaar. Toch is het mij ook niet gelukt om niét te spieken in de ene bestseller - of die tips & tricks op internet te negeren. Vind ik trouwens ook niet erg, ik ben namelijk van mening dat lezen heel waardevol kan zijn, net als afkijken bij mensen buiten je eigen village. Maar… de kunst is dan wel om trouw te blijven aan jezelf. Zaken niet klakkeloos over te nemen, omdat wordt geroepen dat het werkt. Voelen wat bij jou en je gezin past dus - en die kennis meenemen. Ga je er vervolgens mee oefenen op een eigen manier waarin je jouw kind niet te veel stuurt, maar de vrijheid geeft om authentiek te floreren (hierover later meer), dan leg je écht een voedzame basis voor de toekomst. Want: bevestigt ook Gopnik, algemene opvoedmethoden en -formules zorgen bij ouders vaak voor schuldgevoelens, frustratie en schaamte - en dat zorgt bij kinderen weer voor het gevoel aan allerlei verwachtingen te moeten voldoen. Met als resultaat: onzekerheid, prestatiedrang en het gevoel nooit genoeg te zijn. Een lose-lose situatie dus, die we - hoe gek eigenlijk - zélf creëren. De andere kant van de medaille is wél dat we het dus ook zelf kunnen ombuigen. Kansen, kansen, kansen!

Evolutiepraat: even terug naar vroeger…

De pijnlijke realiteit? Opvoeden is verschoven naar ‘werken’. We maken een uitgedachte planning, werken aan een strakke bouwtekening en hebben een ‘ideaal ontwerp’ voor ogen (leg je het linkje al met die timmerman? ;-)). Een kind moet sociaal zijn, presteren op school, weten wat ‘goed’ en ‘fout’ is én het liefst ook nog een wekelijkse hobby uitoefenen. Sportief en presterend, als het even kan. En ohja: laten we ook niet vergeten dat deze als volwassene ‘goed’ terecht moet komen. Hoe fijn zou het zijn als jouw kind het hoger onderwijs haalt? Zie je wat er gebeurt? Verwachtingen, verwachtingen, verwachtingen. Yep, best pijnlijk dus. Kijken we naar vroeger, dan ging het opvoeden veel natuurlijker. Vanuit intuïtie dus, zoals omschreven, maar ook veel meer mét elkaar. De uitspraak ‘It takes a village to raise a child’ is niet voor niets een geprezen slogan. Waar we vandaag vooral leven in een kerngezin, leefden we van oudsher in stammen met meerdere gezinnen. Een gedeelde ‘broedzorg’ waarin soms wel twintig mensen voor elkaars kinderen zorgden. Deze manier van opvoeden heeft een hele belangrijke rol in onze evolutie vervuld. Sociale eigenschappen, zoals het kunnen ‘lezen’ van anderen en het communiceren met verschillende mensen, werden hier gecreëerd. Zonder dwang dus - en op natuurlijke wijze. De wetenschap laat zien dat we - in de ideale situatie - voor opvoeding niet alleen meerdere mensen nodig hebben, maar eigenlijk ook meerdere mensen die het allemaal ánders doen. Op deze manier krijgen kinderen verschillende rolmodellen - en ‘proeven’ ze van diversiteit in mens en wereld. Dit geeft onder andere ruimte aan een open mind, mentale flexibiliteit en meer zelfbewustzijn.

Voedzame ingrediënten: liefde, vrijheid en aandacht

Hoe meer zielen, hoe meer vreugd dus. Ook als je het mij vraagt! Waar meer mensen zijn, is ook meer liefde, vrijheid en aandacht te geven. Hierin ben ik het wel eens met Gopnik, dat deze mensen vooral in je eigen, betrouwbare ‘village’ horen te zitten, niet zozeer in externe en onpersoonlijke professionals. Gopnik benadrukt dat het vooral liefde, vrijheid en aandacht is wat kinderen nodig hebben. Al die sturing? Die verwachtingen? En die regels? Dat is helemaal niet nodig in die controlerende mate. Een kind is namelijk slim genoeg om zijn eigen passies, talenten, krachten en voorkeuren zelf te ontdekken, ervaren en voelen. Als ouder is het je rol om hierin aan te moedigen en ondersteunen. Op deze manier kan je kind namelijk écht floreren. Uitgroeien tot zijn eigen, unieke ‘ik’. Belangrijke aanvulling: dat betekent niet dat je álle regels maar overboord moet gooien. Gezonde bijsturing is namelijk wél waardevol. Een voorbeeld van een verschil tussen een dwangmatige regel - en een ondersteunende:

Dwangmatige regel
Je kind wilt vooral dansen, maar jij stuurt ‘m naar pianoles (want: familietraditie).

Ondersteunende regel
Je kind zit op dansles (want: passie), maar je verlangt wel dat deze naar de lessen gaat.

De timmerman: focus op het ‘ideale’ ontwerp

Daar ‘is ie dan, de timmerman-metafoor. Heb je met bewuste aandacht gelezen, dan is de kans groot dat je het linkje al gelegd hebt. De timmerman heeft namelijk een plan. Een duidelijk doel voor ogen. Deze zorgt voor een heldere aanpak die weinig aan het toeval overlaat. Want: zijn eindproject (= het ‘ideale’ kind) voldoet aan bepaalde eisen - en hij weet precies hoe hij deze kan gaan kweken. Vergezeld door een goede dosis focus (= tunnelvisie) laat hij zich niet afleiden van zijn doel. Hij verzamelt zo veel mogelijk informatie, kwaliteiten en tools om dat doel te realiseren - en timmert dit proces het liefst zo dicht mogelijk. Externe kennis = key.

De tools in de gereedschapskist van de timmerman

Een uitgedachte bouwtekening (= het ‘ideale’ kind)
En stap-voor-stap planning (zo gaan we het doen)
Een dichtgetimmerde handleiding (dit hoort er allemaal bij)
Een schets van het ideale kind (we willen natuurlijk wel weten hoe ‘ie wordt…)
Tunnelvisie (geen ruimte voor afleiding. Doel = doel)

Dit levert ‘t hem op…

Blind voor de kwaliteiten en krachten van het kind
Kind sturen in een richting die niet bij ‘m past
Kind wordt gevormd naar ‘idealen’, niet naar authenticiteit
Grotere kans op ontwikkeling van onzekerheid, depressies en zelfsabotage

De tuinman: focus op groeien, bloeien & floreren

En dan nu door naar mijn grote vriend: de tuinman. Deze liefdevolle kweker heeft twee rechterhanden - en ze zijn ook nog eens heerlijk groen. Zonder duidelijke planning of een beeld van het eindresultaat, schept hij een ideale en vruchtbare omgeving. Een voedzame bodem dus, waar hij - op gevoel - warmte, ruimte, water en licht aan schenkt. Wat er uit die grond ontstaat? Dat zal hem een worst wezen. Hij laat zijn wildbloemen groeien en bloeien op hun eigen manier, zodat ze daarna maximaal kunnen floreren. Zijn doel is namelijk niet het in beeld hebben van het eindresultaat, maar het zorgen voor een voedzame en rijke ‘reis’ daar naartoe. Want: dan komt ‘t wel goed met die geuren en kleuren van ‘m.

De tools in de gereedschapskist van de tuinman

Groene vingers (samenwerken met de natuur)
Een voedzame bodem (liefde, vrijheid en aandacht)
Flexibiliteit en ruimte (gewoon laten zijn. Verwonderen over wat er ontstaat)
Géén verwachtingen (erop vertrouwen dat ‘t precies groeit zoals ‘t hoort te doen)
Hier en daar extra ondersteuning (elke ‘klimop’ heeft soms wat extra grip nodig)

Dit levert ‘t hem op…

Kind ontwikkelt zich vanuit kwaliteiten en krachten
Kind ontwikkelt zich in een veilige omgeving waarin deze zich geaccepteerd voelt
Het ‘omarmen’ van een eigen persoonlijkheid - en het leven daarnaar kunnen en durven inrichten. Denk aan carrière, persoonlijke ontwikkeling en sociale kringen.
Grotere kans op ontwikkeling van zelfliefde, zelfacceptatie, succes en geluk.

Weg met die bouwtekening - op naar die wilde bloementuin!

Zie je hoe vaak het woordje ‘ontwikkeling’ voorkomt bij de tuinman? Dat zegt genoeg, dacht ik zo. Deze gevoelsman trekt zich niet zoveel aan van hoe het ‘hoort’, maar handelt vooral vanuit liefde, vrijheid en aandacht. Hij heeft vertrouwen in het proces van groeien en bloeien, omdat hij altijd het ‘floreren’ als doel heeft. Geen uitgedachte bouwtekeningen, zoals bij de timmerman dus, maar zich laten verrassen en verwonderen over al het moois dat ontstaat. De wildbloemen (= kinderen) gewoon laten zijn dus. Natuurlijk: wel met een beetje ondersteuning hier en daar, maar wel als aanvulling op de kwaliteiten die er al zijn. Het moge duidelijk zijn: ik ben team ‘tuinman’. Wat mij betreft mag die timmerman lekker zijn koffer pakken en zijn bouwtekening in stukken verscheuren. Het zou ‘m sieren als ‘ie eens in gesprek gaat met zijn tuinman. Gewoon eens luistert. Hoe mooi zou het zijn als hij zijn boor en hamer eens inwisselt voor een schep en gieter? Wie weet blijkt er dan wel meer ‘tuinman’ in hem verstopt te zitten, dan hij bij voorbaat dacht. Iets met groeien en bloeien…

Kies de klus: ‘ideale’ creatie vs. uniek individu

Zo, van de tuinman terug naar jou. Als je kijkt naar je eigen manier van opvoeden: in welk team zit jij dan nu? En als je kijkt naar je ideaalbeeld van opvoeden: in welk team zou je dan zitten? Het is waardevol om je bewust te zijn van eventuele valkuilen en mogelijke groeikansen. Als timmerman vorm je jouw kind tot een persoon die jij wilt dat hij/zij is. Je stuurt of pusht je kind om bepaalde dingen te denken of doen, zodat deze voldoet aan jouw verwachtingen. Het resultaat kan zijn dat deze (later) dingen gaat doen die hij/zij eigenlijk niet wilt doen. Als kind, maar dus ook als volwassene. Kruip je in de rol van tuinman, dan houd je alle opties open. Je zorgt voor de juiste omstandigheden. Biedt liefde, toont begrip, geeft aandacht én genoeg ruimte. Je bent niet zo van de regeltjes, maar stelt hier en daar wel ondersteunende grenzen. Jij neemt hém/háár niet aan de hand naar de toekomst, maar deze neemt jóu juist mee. Jij bent er om te verwonderen en bij te sturen waar nodig. Fouten mogen gemaakt worden - en pakken jullie samen aan om te groeien. Dus: klushanden of groene vingers: jij kiest. Sterker nog: je kan deze keuze nú maken. Hoe mooi is dat?

GevoelsRijke afsluiter: let it grow, let it flow. Ik wil je - samen met mijn inner tuinman - uitdagen om je kind te zien als een mooie, ongerepte en wilde bloem. Eentje die zijn eigen unieke kleuren, geuren en groeikansen heeft. Een bloem die jij, als trotse en trouwe kweker, alle ruimte mag geven om te groeien en bloeien. Eentje waarover jij je mag verwonderen - en die jou vanuit kwaliteiten en krachten laat zien wie ‘ie is, wat ‘ie kan en wat ‘ie in zijn mars heeft. Met een flinke scheut liefde, aandacht en ruimte werk je daarmee niet alleen aan een stralende bloem in wording, maar ook aan een bloementuin die in harmonie is. Inclusief alle wilde bloemen (= jullie village) die daarbij passen. Timmeren of tuinieren: you choose.

Kan ik moeder zijn - en ook nog ‘gewoon’ Kimberley?

Mon, 09 Jun 2025 09:00:00 GMT

Herken je dat? Dat de ‘jij’ van vóór de zwangerschap soms zo ver weg lijkt? Dat je helemaal opgaat in het moeder zijn - maar je je soms ook afvraagt waar je oude zelf is? Begrijp me niet verkeerd: ik ben onwijs trots op mijn drie kinderen en de liefde die ik voel, is onbeschrijfelijk sterk. Toch mogen we ook eerlijk zijn over de struggles die we ervaren. En hoe we onszelf soms een beetje kwijtraken - of juist heel erg tegenkomen. Vandaag daarom een persoonlijk kijkje in mijn hoofd. Een verhaal waarin mijn overleden moeder, partner, kids en ik elk hun eigen rol vervullen. En ‘reis’ waarin ik val, maar ook weer opsta. Misschien vind je er wel herkenning in. Lees je mee?

De blanke pagina van ouderschap

De trouwe meelezer hier, weet dat mijn man en ik drie kinderen hebben. Toen ik zwanger was van ons eerste kind, was ouderschap voor mij een ongeschreven pagina. Blank dus. Géén idee had ik, wat het me zou brengen. Ik weet nog dat ik dacht dat ik het eerste jaar prima fulltime kon gaan werken. Je weet wel, ‘omdat die kleine baby'tjes je dan toch niet zo nodig hebben’. Je voelt ‘m vast aankomen: daar ben ik flink op teruggekomen. Sterker nog: ik moet eigenlijk heel hard lachen als ik terugdenk aan de oude, ambitieuze Kimberley die dit wel effe dacht te doen zo. Het moge duidelijk zijn: de betekenis van ouderschap was toen slechts een invulling voor mij. De praktijk leert je pas écht wat het inhoudt. Een wijze les die me veel leerde. En me nog steeds veel leert, trouwens.

Verlies, geboorte, samenzijn

Terug naar de geboorte van onze eerste zoon. Zodra hij op de wereld was, voelde ik heel duidelijk dat ik zo veel mogelijk bij hem wilde zijn. Wat nou ‘fulltime werken’? Dat is totaal niet waar voor mij de prioriteit lag (bye, oude Kimberley ;-)). Ben jij een van die trouwe meelezers, dan heb je vast het blog gelezen waarin ik vertel over het overlijden van mijn moeder. Zij die door ziekte stierf, terwijl enkele maanden later onze eerste zoon geboren werd. Ontzettend heftig, confronterend en pijnlijk. Een proces waarin verlies en geboorte elkaar kruisten - en het rouwproces hand-in-hand ging met het vieren van een nieuw leven. Inmiddels begrijp ik heel goed dat het zoveel mogelijk samen willen zijn met mijn eerste kind, versterkt werd door het overlijden van mijn moeder. Logisch, want de band tussen moeder en kind is onvoorwaardelijk sterk. Iets wat ik in omgekeerde variant ervaarde bij de geboorte van onze eerste dus. Het enige wat telde, was sámen zijn - en dat is wat we deden. Liefde geven, delen en vermenigvuldigen. Warm en veilig in het kersverse gezinnetje.

De wedergeboorte van mijn perfectionisme

Wat de Kimberley uit het verleden en het heden met elkaar gemeen hebben? Dat ze beiden onwijs perfectionistisch zijn. Een persoonlijkheidsstrekje dat in het moederschap een totaal nieuwe betekenis kreeg. Een soort wedergeboorte van perfectionisme dus. Want: voor een individu kan deze eigenschap al behoorlijk hinderlijk zijn. Laat staan wanneer je de verantwoordelijkheid krijgt en voelt over een éxtra individu - je kind dus. Gedreven door onvoorwaardelijke liefde wilde ik alles goed doen. Wat zeg ik? Maak daar maar gerust ‘perfect’ van. Een paar van die persoonlijke statements:

Ik moest en zou altijd bij mijn kind zijn
Borstvoeding moést slagen
Werk was de énige reden om niet thuis te zijn

Waarom gaat hij door - en sta ik stil?

Met al die persoonlijke regels maakte ik het onwijs moeilijk voor mezelf. Alles draaide om het moederschap. Wie ik was? Dat maakte op dat moment even niet uit. Het was mijn kind en ik - en ik en mijn kind. Extra pijnlijk en confronterend was het, dat ik mijn man totaal andere keuzes zag maken. Waar mijn moeder is overleden, kon hij goed overweg met zijn moeder (+ tevens vaste oppas). Waar zijn gezellige afspraken gewoon door gingen, stond ik vooral aan de wieg of met een baby in mijn handen. En waar hij heel makkelijk de oppas in kon schakelen, vond ik dat echt not done. Yep, onwijze verschillen in ouders zijn, waar ik nu trouwens wel heel dankbaar voor kan zijn. Door deze ‘eigen’ aanpak van mijn man, hebben we - en kunnen we nog altijd - rekenen op onze lieve schoonmoeder. Ze stond en staat áltijd met liefde voor ons klaar. Had ik dat toén maar wat meer toegelaten in mijn gevoel - in plaats van altijd maar te vechten en zo belachelijk streng voor mezelf te zijn. Iets met een leerproces hè, zullen we maar zeggen.

De schreeuwende saboteur in mij

Je begrijpt vast dat het eerste jaar ouderschap voor mij heel zwaar viel. Een periode van omgaan met verlies en het vieren van een nieuw leven. Rouwen en verwelkomen. Stilstaan en doorgaan. Terwijl alle seizoenen passeerden, voelde ik beetje bij beetje meer ruimte ontstaan om naar mijn eigen behoeften te luisteren.

‘Wat fijn, Kimberley. Het pad naar verlichting!’

Ik hoor het je denken, maar helaas… al snel wist ik deze behoeften namelijk vakkundig weg te stoppen. Ja, de omstandigheden om mijn eigen ding te doen waren daar. Maar al gaf mijn man me een spreekwoordelijke duw richting buiten - dan wist mijn innerlijke saboteur de deur alsnog dicht te knallen. Wat deze precies deed? Continu redenen bedenken om mijn eigen ruimte niét te hoeven pakken. Om het huis niét te hoeven verlaten. En om niét weg te hoeven gaan bij onze zoon. Een hele rits met ‘niet’ dus, vol tegen mijn eigen ruimte in.

Tekortschieten naar mezelf

Soms lukte het me wel om mijn persoonlijke regeltjes en redenen los te laten, maar veel vaker niet dan wel. Gelukkig weet ik inmiddels beter wie ik ben. Wat mijn patronen zijn. En wat dus extra aandacht verdient. Bewuste aandacht, want dat is waar verandering begint. Wel werd het me steeds duidelijker dat de persoon ‘Kimberley’ steeds meer naar de achtergrond geduwd werd. Dat betekent niet dat ik mezelf niet was, maar daar bedoel ik mee dat mijn eigen behoeften en verlangens geen ruimte kregen. Mijn liefde en aandacht naar mijn zoon was dus altijd oprecht en gemeend - maar de aandacht voor mezelf, dat is waar ik - als ik er nu op terugkijk - echt tekort schoot. Die spiegel, dat naar binnen kunnen keren, maakt dat ik hierin stappen kon en kan zetten. Steeds een beetje liever word voor mezelf. Maar: nog steeds met vallen en opstaan, daar ben ik ook eerlijk in.

Het is veel, maar ook tijdelijk

Het eerste jaar met een baby, ik heb het drie keer mogen meemaken. En Wauw, wat ben ik dankbaar voor het moederschap, maar Wow, wat vraagt het veel. De kraamtijd, de ontwikkeling van je kind, je eígen groei als ouder, de start van werk, het einde van goede nachtrust - en dat alles in combinatie met borstvoeding. Want: dat laatste gaat voor de een makkelijker dan de ander. Het is niet vanzelfsprekend dat het soepel gaat. Of dat het überhaupt lukt. Hoe dan ook, ik wist en weet nu nog beter: het proces van moeder zijn gaat niet vanzelf. Het is véél. Maar ook: het gaat weer voorbij. Na een dal, komt ook weer een piek. Iets met contrasten die elkaar versterken, en ergens dus ook weer waardevol zijn.

‘Wie ben ik dan?’

Terug in het nu, dit moment. Steeds meer komt het besef dat ik meer ben dan alleen moeder. Maar… wié dan? Is dit die persoon uit de pre-kids periode? Is dit een totaal ‘nieuwe’ Kimberley? Of is het een beetje van ‘toen’ en een beetje van ‘nu’? Mijn hoofd maakt overuren, want het is iets waar ik de laatste tijd best wel mee bezig ben. De stap van nul naar één kind vond ik zelf het grootste. Ik zie dat namelijk als twee levens naast elkaar. Het leven vóór kind - en het leven daarna. Ja, in fysieke vorm ben ik nog steeds de Kimberley die ik altijd was (oké, misschien iéts minder sportief ;-)), maar mentaal is er te veel gebeurd en gaande om die twee levens op een stapel te gooien. Een mooi groeiproces, maar ook pittig en vol met vragen.

‘Maar hij pakt wél ruimte voor zichzelf…’

Even terugkomend op die eigen behoeften. Toen deze op een bepaald moment weer naar boven kwamen drijven, voelde ik dat ik er niks mee kon. Het gaf een enorm innerlijk conflict. Wat vooral duidelijk werd, was dat ik heel veel frustratie ervaarde naar mijn man toe. Omdat hij het wél in zich had om ruimte voor zichzelf te pakken - en ik mezelf vooral de spreekwoordelijke coulissen induwde. Hij kon wél goed voor zichzelf zorgen. Hij kon wél ontspannen. En hij kon wél met een glimlach die deur uitstappen. Iets wat hij toen deed - en gelukkig nog steeds doet. Maar oh, wat kon ik daar toen boos over worden. Gedachten als ‘hij is er niet voor ons’ of ‘daar gaat ‘ie weer, lekker zijn eigen ding doen’ raasden door mijn hoofd. En dan te bedenken dat hij er dus zéker wel voor ons was - maar dus ook voor zichzelf. Een samenspel wat, achteraf gezien, dus prima samen kan gaan. Graag zelfs.

Jaloezie, schuldgevoelens, frustratie

Nu ik reflecteer op deze periode, weet ik dat er eigenlijk maar één groot probleem was. Jaloezie. Niets meer, niets minder. Jaloezie dat hij zijn eigen behoeften kon vervullen, zonder schuldgevoel. Iets wat ik diep van binnen ook wilde, maar wat me simpelweg niet lukte. Nu weet ik: elke keer als ik jaloezie of frustratie voel richting mijn man, dan wil mijn geest me iets vertellen. Het is een signaal dat ik te weinig luister naar mijn eigen behoeften. Dat ik hem iets verwijt, wat ik diep van binnen zelf graag zou willen. Yep, daar heb je er weer eentje. Zo’n heldere les, geleerd in de praktijk. De échte wereld.

Mooi: meer kids = meer persoonlijke groei

Wat ik overigens heel mooi vind om te ervaren, is dat ik er met elke nieuwe gezinsuitbreiding beter in werd. In het aanvoelen van en gehoor geven aan mijn verlangens dus. Mezelf de ruimte gunnen en geven om iets voor mezelf te doen. Om ook eens zonder kinderen de deur uit te stappen. Die oppas in te durven schakelen, zodat ik mijn eigen batterij weer even lekker kan opladen. Maar, zoals gezegd, nog steeds vind ik dit soms lastig. Nog steeds moet ik er bewust voor kiezen en is het niet iets wat in mijn natuurlijke aard ligt. Zo merk ik nog steeds dat ik geneigd ben om mezelf weg te cijferen. Als de kinderen op school zijn, valt het mee. Dan zijn zij in goede handen - en voel ik de ruimte om iets voor mezelf te doen. Zijn de kids bij mij, dan shift deze houding. Dan wordt het lastiger en is het aan mij om niet alleen de behoeften van mijn kids, maar ook die van mezelf te zien. En daarnaar te handelen dus.

‘Perfectie’, daar is de deur!

In mijn persoonlijke ‘moederreis’ begon ik me op een bepaald moment gelukkig te realiseren dat het niet perfect hoeft. Dat ik niet perfect ben. En dat streven naar perfectie ongezond is. ‘Goed genoeg’ is ook prima. Soms mag je best een keer gaan voor een 6, zodat je de andere keer weer eens een 9 kunt halen. Of een 8. Of een 7. Lees: ik heb mezelf ontslagen van de drang er áltijd maar te moeten zijn. Een proces wat me heel wat jaren gekost heeft, maar wél onwijs veel inzichten geeft voor het heden en de toekomst. En weet je wat er gebeurde vanaf dat ontslagmoment? Ik voel zóveel meer ruimte en lichtheid! Ik ruilde mijn persoonlijke statements van verder hierboven in voor nieuwe en hélpende gedachten:

Ik mag fouten maken (en - extra mooi - van fouten leer je)
Mijn keuzes kunnen iets oproepen bij mijn kinderen (en dat is oké)
De behoeften van m’n kids zijn belangrijk, maar mogen niet ten koste van die van mezelf gaan (ja, het kan prima samengaan)

Vallen, opstaan, voelen

Hoe deze shift heeft kunnen plaatsvinden? Nou, door vallen en opstaan dus, maar ook omdat ik ben gaan toestaan wat ik voel. Ja, ik mág dingen lastig vinden in contact met kinderen. En ja, sommige dingen mág ik stom vinden. En ohja: als ik het even niet weet, dan is dat helemaal oké. Ik ben mens, geen superwoman. Sterker nog: zij is per definitie fictief - en enkel te vinden in films en sprookjes… mét een reden. ;-) De Kimberley van vroeger veroordeelde zichzelf, als ze deze dingen dacht (hallo, schreeuwende saboteur!). Inmiddels lukt het me steeds beter om die saboteur gerust te stellen. Iets wat voor mij een eeuwige oefening zal zijn, maar waar ik dus wel kleine stapjes in zet. En ja: ook da’s vooruitgang. En ook daar mag ik trots op zijn.

Herkenbaar? Maak een shift in denken en doen

Herken jij jezelf in mijn verhaal? Voel je je soms overweldigd door het moederschap en vind je het lastig om jezelf af en toe die plek op de voorgrond te geven? I feel you, je bent niet alleen. Dat is ook precies waarom ik dit persoonlijke verhaal deel. De wereld mag meer echtheid tonen - en zeker in het ouderschap. Een vaak eenzijdig belicht wereldje waarin we toch wel veel ‘perfecte’ plaatjes voorbij zien komen (= socialmediavloek). Wat mij heeft geholpen is om mijn gedachten bewust aan te pakken. Liever voor mezelf te zijn. Struggle jij met dezelfde zaken? Dit is wat ik denk/doe - en wat ik jou wil meegeven:

Geef je brein wat extra liefde, in de vorm van helpende gedachten

“Ik ben een goede moeder en ik mag dingen moeilijk vinden”
“Dit vraagt veel van me. Even pauze nemen en ademhalen. Rust is oké”
“Ik hoef het niet nú op te lossen” / “Het hoeft niet nu te lukken”
“Ik leer, probeer en neem mijn verantwoordelijkheid = meer dan genoeg”
“Oh, dit raakt mij. Dit is een signaal. Wat heb ik nodig?”
“Hulp vragen is sterk, daarmee zorg ik voor mezelf en de kinderen”

Geef je brein wat extra liefde, in de vorm van helpende activiteiten

Er vaker op uit gaan met bijv. je partner
Lunchen buiten de deur
Een rustgevende wandeling maken
Op date met jezelf, bijvoorbeeld een nachtje weg
Jezelf trakteren, door geld aan jezelf uit te geven
Sporten, binnen of buiten
En natuurlijk: durven vertrouwen op (en genieten van) een oppas

Een eeuwige zoektocht, maar we zijn onderweg

We eindigen bij het begin: kan ik moeder zijn - en ook nog ‘gewoon’ Kimberley? Da’s een complexe vraag. Je moet antwoord kunnen geven op wie je bent als moeder - en wie je bent als persoon los daarvan. Ik vind het lastig om te zeggen wie ik ben. Dat voelt toch een beetje als een zoektocht waar ik middenin zit. Wat ik wél weet? Dat ik moeder kan zijn en tegelijkertijd mag luisteren naar mijn eigen behoeften. Dat dit stukje van mij ruimte verdient. En dat die twee hand-in-hand kunnen gaan. In die zin durf ik dus wel te zeggen dat moeder + Kimberley naast elkaar kunnen bestaan. Maar de complete omschrijving en gebruiksaanwijzing van Kimberley als persoon? Die ben ik nog lekker aan het uitpluizen. Op mijn eigen tempo - en met een goede scheut zelfliefde. Steeds een beetje meer.

GevoelsRijke afsluiter: van moeder tot moeder: we zijn goed zoals we zijn - en éxtra leuk als we gelukkig zijn. Een groot deel van je geluk zit in je kinderen, maar vergeet ook niet dat een ander groot deel van je geluk van binnen zit. In jóuw behoeften, jóuw verlangens en jóuw gevoelens. Verdien jij wat extra zelfliefde? Dan wil ik je bij deze uitdagen elke dag ten minste één behoefte van jezelf te vervullen. Of dat nu het bewust genieten van een kop thee is, het extra lang douchen of het maken van een wandeling. En áls die saboteur dan begint te schreeuwen, onthoud dan: je bent meer dan alleen moeder. Je bent ook nog jezelf - en die mag gezien worden. You’ve got this, moeder én mens. Samen staan we sterker!

Je kind emotioneel leren én helpen groeien: de why, how + handig hulpmiddel

Mon, 02 Jun 2025 09:00:00 GMT

In deze veeleisende en snel draaiende wereld wordt er vaak over IQ gesproken (Intelligence Quotiënt). Je weet wel: de algemene maatstaf voor ‘intelligentie’ en cognitieve vaardigheden zoals spreken, rekenen en verbanden leggen. Maar… wist je dat FQ (fysieke focus), SQ (spirituele focus) en EQ (emotionele focus) ook bestaan? Over die laatste, Emotionele Intelligentie dus, ga ik het vandaag hebben. Wat mij betreft mogen we hier namelijk meer en éérder aandacht aan schenken. Tijdens de vroege opvoeding dus! Want: een kind dat in staat is om met zijn binnenwereld om te gaan, kan de buitenwereld een stuk beter aan. Een echte superpower in ontwikkeling dus!

Nog even over IQ vs. EQ hè…

Begrijp me niet verkeerd. IQ, dus het memoriseren, begrijpen en toepassen van niet-emotionele informatie is een mooi en waardevol iets. Toch vind ik het niét slim (há, woordgrapje) als we hier in opvoeding de focus op leggen. Zo ligt het gemiddelde IQ in Nederland op 100. Dat betekent niet dat als jouw kind in zijn/haar leeftijdsgroep een lager IQ heeft, deze ‘dom’ is. Zoiets meten blijft toch een momentopname en daarnaast zegt het niets over zijn of haar EQ. De mate waarin hij/zij emoties kan aanvoelen, verwerken en reguleren dus. Niet alleen van zichzelf, maar ook die van anderen. Het kan zelfs zo zijn dat je kind een lager dan gemiddeld IQ heeft, maar EQ wise juist weer vaardiger is dan leeftijdsgenootjes. En laat die emotionele intelligentie nou nét nodig zijn om grenzen aan te geven, je hart te volgen en een écht inlevend gesprek te voeren. In mijn ogen zijn dit eigenschappen die belangrijker zijn dan goed kunnen rekenen, snel kunnen leren of vliegensvlug verbanden kunnen leggen. Het kind begrijpt namelijk niet alleen zijn omgeving beter, maar vooral zichzelf. En eerlijk: de belangrijkste en meest onvoorwaardelijke relatie in het leven, is die met jezelf. En dat brengt me weer bij de waarde van EQ.

Oké, tijd om die EQ EC uit te diepen!

In het kader van ‘de kracht van herhaling’: EQ is dus het vermogen om emoties en gevoelens te herkennen, begrijpen en reguleren. Deze te begrijpen en er vanuit daar op je eigen manier mee om te kunnen gaan. Intelligentie suggereert dat het iets is wat je hebt of niet hebt. Daarom buig ik het vanaf dit leesmoment om naar EC: Emotionele Competentie. Meer ladingdekkend - en in mijn ogen meer passend bij wat het echt inhoudt. Over die inhoud gesproken: EC gaat over de volgende vaardigheden:

Het kunnen benoemen & begrijpen van gevoelens
Wil je emoties begrijpen, dan zul je ze eerst moeten voelen en erkennen. Kan je kind zijn/haar gevoelens toestaan, benoemen en accepteren? Dan kan deze zich makkelijker kalmeren en de gevoelens laten stromen. Het resultaat? Hij/zij wordt minder in beslag genomen door emoties en heeft meer ruimte voor rust.
Emotionele zelfkennis & -acceptatie
Stel je als ouder grenzen aan gedrag en sta je tegelijkertijd álle gevoelens toe, dan geef je je kind mee dat er geen ‘verkeerde’ emoties bestaan. Lees: het kind leert zichzelf én z’n gevoelens te accepteren = meer grip op emoties.
Het vermogen om emoties te reguleren & impulsief gedrag te beheersen
Hoe hoger je emotionele competentie is, hoe beter je emotionele impulsen kan weerstaan. Denk bijvoorbeeld aan een frustrerende situatie, waarin je rustig weet te blijven én het geduld kan bewaren om te wachten om te krijgen wat je wilt.
Empathie/inlevingsvermogen
Kan je je goed in een ander verplaatsen, dan kun je zaken als meningsverschillen en triggers beter begrijpen. Het lukt je om hier constructief mee aan de slag te gaan. Ook ben je extra goed in staat om sterke relaties met anderen op te bouwen.

Bewezen: emotioneel bewustzijn draagt bij aan geluk en succes

Yep, daar ben ik weer met een van mijn geliefde onderzoeken, dit keer uitgevoerd door Dr. John Gottman. Deze Amerikaans psycholoog-onderzoeker is voor mij een belangrijke inspirator als we het hebben over emotiecoaching. Zijn onderzoek legt bloot dat emotioneel bewustzijn en het vermogen om met gevoelens om te gaan bepalend zijn in hoe succesvol en gelukkig we zijn in het leven. Sterker nog: emotionele competentie weegt hierin zwáárder dan IQ. Want: we staan flexibeler en meer gegrond in het leven, waardoor we zelfverzekerder, intelligenter (ja, echt) en veelzijdiger op- en doorgroeien. Zoveel win’s!

Goed nieuws: trainen = groeien!

Emotionele competentie is niet iets waarmee je geboren wordt. Het is iets wat je kan aanleren en ontwikkelen. Net zoals lezen, zwemmen en samenwerken dus. Klopt, da’s goed nieuws. Dat betekent namelijk dat je als ouder een grote rol kan én mag vervullen in het emotionele groeiproces van je zoon of dochter. En eerlijk: we zouden wel gek zijn als we dat spreekwoordelijke diploma voor ‘GevoelsVerrijker’ niét binnenslepen. Zeker als je snapt dat wij als ouders eigenlijk onmisbaar zijn in dit groeiproces. Kinderen zijn namelijk niet alleen geholpen met hulp en oefening, ze hebben het ook echt nódig.

En dat begint bij? Jawel… de ouders ;-)

Inkoppertje natuurlijk, want het ‘goede voorbeeld’ geven is altijd waar het mee begint in opvoeding. Of het nu gaat over het dealen met lastige situaties, sociale vaardigheden ‘eigen’ maken of het omgaan met structuur en ritme. Kinderen hebben de fantastische superpower om informatie als een spons op te zuigen en over te nemen. Neem bijvoorbeeld jouw eigen reacties. Op je partner, je kind, vrienden of andere omstanders. De manier waarop jij met mensen omgaat, je emoties uit, is ‘brandstof’ voor jouw eigen kind. Dat betekent óók dat als je dit op een manier doet die niét helpend is (van onderdrukkend tot ontploffend), je kind het net zo goed opzuigt en ‘eigen’ maakt. Ik zeg altijd: het begint bij bewustzijn en échte aandacht. Reflecteer op je eigen handelen, voer inhoudelijke gesprekken met je kind en sta open voor feedback. Van binnenuit, maar ook van buitenaf. Een goede manier om hieraan te werken? Door jezelf af te vragen of je reageert of antwoordt op je kind bijvoorbeeld. Of door het verschil te kennen en snappen tussen ‘gedrag accepteren’ en ‘gevoelens erkennen’.

Emotionele competentie trainen? This is why

Je gaat écht van jezelf houden - inclusief ál je emoties
Ik kan het niet vaak genoeg zeggen, maar álles begint bij zelfkennis en -acceptatie. Dit zorgt ervoor dat je van jezelf kan gaan houden - met álle emoties die daarbij komen kijken. Mensen die emotioneel sterk ontwikkeld zijn, hebben dus vaak ook een groter (emotioneel) zelfbewustzijn. Ze reflecteren, leren, ondernemen actie en staan open voor groei. Denk aan het stellen van doelen, het bewaken van grenzen en het ontwikkelen van hun eigen talenten.
Je leert je eigen geluk bepalen en maken
Is echt zo. Wanneer je emotioneel competent bent, voel je beter aan waar jij (niet) gelukkig van wordt. Je staat sneller optimistisch in het leven en bent minder geneigd om je geluk van externe factoren of anderen af te laten hangen. Je staat dichterbij je gevoel en zal daardoor sneller actief aan de slag gaan met dat wat je drijft. Je piekert wel (hoi ‘menselijkheid’), maar zal dit sneller omzetten naar actie. Focussen op de mogelijkheden die bij jou passen dus. Die jou blij maken. Waar jij gelukkig van wordt.
Je wordt een fijner mens (om bij te zijn)
Dat brengt ons terug naar het stukje ‘empathie/inlevingsvermogen’. Niet alleen is je zelfbewustzijn hoger, ook is je sociale bewustzijn sterker. Je voelt beter aan wie en wat bij jou past, maar kan je ook beter verplaatsen in de persoon tegenover je. Dat betekent dat je jezelf sneller loskoppelt van (voor)oordelen en mensen zich prettig voelen bij je. Je staat open voor goede gesprekken, weet wat nodig is en stemt je interacties hierop af. Soms een stapje vooruit, soms een stapje naar achteren.
Je leert jezelf beter uit te drukken
Sta je dichtbij jezelf en weet je wat je persoonlijke voorkeuren, waarden en overtuigingen zijn, dan is het makkelijk om jezelf uit te drukken. Je kan jezelf sneller aanpassen aan een (sociale) context - maar doet dit altijd vanuit een bewust ingenomen kader. Eentje die aansluit op wie je bent en waar je voor staat. Ja, dat betekent ook dat je een duidelijke mening hebt… zónder dat je deze opdringt aan anderen. Want: dat is dan weer waar jouw inlevingsvermogen voor zorgt. :-)

Emotionele competentie trainen? This is how

Gezonde copingstrategieën ontwikkelen
Copingstrategieën zijn manieren om met stress, lastige situaties, tegenslagen en overweldigende gevoelens om te gaan. Ongezonde voorbeelden zijn vermijden, passiviteit en onderdrukking. Gezonde voorbeelden zijn bewegen, praten en rust nemen. Iets met het goede voorbeeld geven en bewuste aandacht. Ja, ben ik weer…
Spelletjes spelen!
Wist je dat spelen voor kinderen dé manier is om te verbinden? Het draagt bij aan hun ontwikkeling en is daarmee the way to go om nieuwe dingen te leren. Zaken als wachten op je beurt, samenwerken, jezelf uiten en oplossingen bedenken komen spelenderwijs aan bod, zonder dat het ‘zwaar’ voelt. En, goed nieuws, ik heb hiervoor dé tool ontwikkeld. Vertel ik je zo meer over!
Mindfulness = In het ‘nu’ leren zijn
Ho, stop! Daarmee bedoel ik dus geen zweverige bedoelingen (hoewel zo nu en dan zweven best fijn kan zijn). Mindfulness is namelijk niets meer dan in het ‘hier en nu’ zijn. Je aandacht er vol bij hebben, écht voelen wat je voelt en écht zien wat je ziet. Vertragen dus, en af en toe die telefoon even wegleggen bijvoorbeeld. Multitasken wordt vaak als talent gezien, maar in mijn ogen zit het échte talent in het ‘nu’ zijn, zonder afleiding. En ja, ook hierbij gaat mijn tool, waarover ik zo meer vertel, helpen.
Verbindend Ouderschap
Mag natuurlijk niet ontbreken in dit lijstje. Waar veel opvoedmethoden zijn gericht op gedragscontrole (straffen en belonen), focust verbindend ouderschap op verbinding, afstemming en emotieregulatie. Geen methode, wel een langetermijndoel dat kinderen laat opgroeien tot authentieke en veerkrachtige wezentjes die dichtbij zichzelf staan. Iets waar ik me dagelijks hard voor maak, en waar ik jou met liefde in meeneem. Op m’n website, via LinkedIn en natuurlijk: in het echte offline leven.

Nu we toch bezig zijn: deze zaken mag je skippen…

Waar een ‘wel’ is, is ook een ‘niet’. Zoals hierboven al een beetje verklapt wordt, staan straffen en belonen haaks op het stimuleren van emotionele competentie. Je leert je kind hier namelijk mee dat bepaalde (en oprechte) emoties ‘fout’ zijn. Straf je je kind, verhef je je stem of negeer je hem/haar juist? Dan oordeel je over zijn/haar emoties en zie je zijn/haar gevoelens dus niet. Dit kan je kind niet alleen onnodig onzeker maken, ook gaat het ten koste van jullie onderlinge verbinding. Daarnaast leert deze dat het uiten van ‘negatieve’ emoties vervelende gevolgen heeft, waardoor de kans groot is dat deze bijvoorbeeld onderdrukt worden. Oftewel: de EC krijgt niet de ruimte om zich volledig te laten zien - laat staan zich te ontwikkelen. Tip: draai de situatie eens om en zie deze ‘negatieve’ situaties als kans om met elkaar te genezen, groeien en verbinden. Dit zijn namelijk met uitstek dé momenten om dichterbij elkaar te komen. En als je dan toch bezig bent, GevoelsRijke ouder, pak dan ook gelijk de kans aan om jezelf te verwonderen over het vermogen van je kind om te leren. Niet te veel afdwingen dus, maar meer vertrouwen op zijn/haar acties. Kids hebben namelijk een aangeboren kracht om zich te ontwikkelen tot goed functionerende volwassenen. Geef je zoon/dochter de ruimte om op zijn/haar ‘eigen’ manier te reageren en spring bij waar nodig. Met een luisterend oor bijvoorbeeld - of een hand om aan vast te houden. Zo leren zij zichzelf kennen - en staan wij aan de zijlijn als trouwe supporters.

Tijd voor de helpende tool: het GevoelsRijk Doeboek

Toegegeven: ik kan nog úren (en bladzijden) doorgaan over het ontwikkelen van dat emotionele talent. Sterker nog: dat heb ik al gedaan. ;-) In mijn GevoelsRijk Doeboek vind je namelijk heel veel tools waarmee je, samen met je kind, op praktische én leuke wijze aan de slag gaat met emotionele groei en ontwikkeling.

Spelen + visualisatie + mindfulness = groeien maar!

Waar emoties voor kinderen vaak lastig(er) te uiten zijn, werken visualisaties heel erg prettig. Daarom ligt de focus bij deze oefenset op mooie en treffende illustraties. Ook zitten er oefeningen in om emoties te reguleren en in het moment te leven. De combinatie van spelen, visueel materiaal en mindfulness maken deze oefenset dé tool voor GevoelsRijke ouders en kids. Dat vind ik niet alleen zelf trouwens, maar dat koppelen ook de ouders, verzorgers, scholen en zorgprofessionals terug die er al mee werken. En ja, daar ben ik heel erg trots op. Dat is namelijk precies waarom ik doe wat ik doe.

GevoelsRijke afsluiter: om kunnen gaan met emoties = een superpower! Het brengt je dichterbij jezelf, maakt je een fijner mens om bij te zijn en creëert meer ruimte voor oprechte verbindingen. Hoe fantastisch is het dat je als ouder dit cadeau aan je kinderen kan schenken? In de vorm van het geven van het goede voorbeeld dus - en door samen, met elkaar, te oefenen. Onthoud: je bent geen magiër en mág hulp accepteren. Als ouders hoeven we niet alles te kunnen - en is hulp inschakelen juist iets heel krachtigs. Of dit nu in de vorm van een helpende tool, goed gesprek of professionele hulp is. Want, ik blijf het zeggen: samen staan we sterker. Succes!

De GevoelsRijke schijf van vijf voor opvoeden: van Vertragen tot Verlangen

Mon, 26 May 2025 09:00:00 GMT

Er was eens, er was eens….

een gouden formule voor opvoeden. Een succesgarantie voor ouders, waarmee ze hun kids zorgeloos groot kunnen brengen. Een one-size-fits-all aanpak, die succes belooft aan élk gezin. Zonder falen, met glimlach. Elke. Dag. Opnieuw.

Há, grapje natuurlijk. ;-) Als er iets niét standaard is, dan is het namelijk de mens wel. Kinderen. Wijzelf als ouders. De opvoeding die wij hen geven - en die kids ons brengen. Die gouden formule? Die heb ik dus niet voor je. Wat ik wél voor je heb is de GevoelsRijke schijf van vijf voor opvoeden. Gevuld met onmisbare skills die élk gezin verder brengen, maar die je als ouder natuurlijk wel weer op je eigen, unieke manier oppakt. Een klein beetje van ‘mijn’ schijf van vijf dus - en vooral heel veel van jezelf.

5 V-skills die elkaar aanvullen en versterken

De GevoelsRijke schijf van vijf voor opvoeden bestaat uit vijf V’s: Vertragen, Verwonderen, Verdragen, Verbinden en Verlangen. Stuk voor stuk skills die met elkaar samenhangen én elkaar versterken. Want: vertraag je, dan zie(t) jij/je kind meer om je/zich over te verwonderen. Is er verwondering, dan is er meer inleving = meer verdraagzaamheid. Dit draagt weer bij aan wederzijdse verbinding en dát geeft weer (mentale) ruimte aan verlangens (= je eigen behoeften). Klinkt best behapbaar, niet? Toch leert de praktijk dat het niet altijd zo makkelijk is als het lijkt. Kinderen kunnen eigenwijs zijn - en ouders net zo. Maar… onderschat de kracht van bewuste aandacht niet. Door er op je eigen tempo en manier mee te oefenen, zul je merken dat je deze skills steeds meer ‘eigen’ maakt. En nóg mooier: overdraagt op je kids.

1. Vertragen | creëer ruimte om te voelen, genieten & verbinden

In een wereld waarin we vaak in de zesde versnelling door het leven racen, lijkt ‘vertragen’ steeds zeldzamer. Hartstikke zonde als je het mij vraagt, want dat ‘stilstaan’ geeft juist ruimte om te voelen, genieten en verbinden. Om iets te ervaren met aandacht - en niet blind te worden voor al het moois om ons heen. Leven in het hier en nu dus, zonder alweer bezig te zijn met wat er (misschien wel) komen gaat. Is een situatie uitdagend, dan zijn we vaak geneigd om kinderen snel te willen laten luisteren (iets met ‘belonen en straffen’). Maar, zoals ik in dat artikel ook al omschrijf, dit werkt vaak juist de verkeerde kant op. Lees: meer weerstand, minder begrip. En tuurlijk: er zijn deadlines in het leven. Je kind ‘moet’ op tijd op school, bij die sportclub of bij de tandarts zijn. Wie heeft er dan tijd om te vertragen? Zal ik je eens wat verklappen? Als je vertraagt (= stapje naar verbinding), voelt het verloop in een situatie misschien langzamer, maar onderaan de streep ben je vaak net zo snel. Want: je neemt weerstand weg en toont begrip. Dit levert op de korte én lange termijn weer meer verbinding op - en dus soepel lopende situaties. Snap je m’n punt?

2. Verwonderen | zet die bril van ‘verwachtingen’ af

Wanneer je vertraagt, is er dus meer ruimte om te voelen en genieten - en dus ook voor ‘verwondering’. Hoe meer je vertraagt, hoe meer je ziet en hoe meer er is om blij mee te zijn. Maar… dan is het wel nodig om eerst die bril van ‘verwachtingen’ af te zetten. Of beter nog: uit het raam te gooien. ;-) Als je als ouder bepaalde verwachtingen hebt bij je kind, beperk je eigenlijk zijn/haar input, eigenheid, speelsheid, creativiteit. Of zoals kinder- en jeugdpsychiater Binu Singh treffend omschrijft in haar boek ‘Van hart tot hart’:

“Verwachting vernauwt je blik naar wat je kent en wenst. Het leidt tot tevredenheid of teleurstelling. Omarming of afwijzing. Verwondering opent je blik nieuwsgierig naar wat er is. Het leidt tot écht zien en gezien worden, ontdekken.”

Kinderen hebben de gave om zich te verwonderen over van alles en nog wat. Niet per se de grote dingen, maar juist die ‘kleine’. Denk aan het intens en oprecht knuffelen van een (huis)dier, lol hebben om die gekke bek van papa/mama of het enthousiast springen in een regenplas. En eerlijk: als je kind zich verwondert, dan is dat als ouder heel hard genieten. Lees: je verwondert je over het verwonderen van je kind - en zo is de cirkel weer rond. Leuke voorbeelden: laatst verwonderde ik me over de interessante vragen en ideeën die mijn eigen kids bedachten. Van de vraag of plas uit de voor- of achterkant komt tot de situatie waarin een lekkende dakgoot als buitendouche werd beschouwd. Prachtig!

3. Verdragen | ‘omarm’ je ongemakken

Geen makkelijke, wel een belangrijke: verdragen. Dit geldt trouwens voor ouders, maar ook voor kinderen. Hoe kun je als ouder bijvoorbeeld oké zijn met bepaalde emoties die je overvallen, een baby die blijft huilen of een kind dat je geduld gigantisch aan het testen is? En hoe kun je als kind omgaan met verveling, een ‘nee’ of een situatie die anders loopt dan gedacht? Lukt het om niet te vechten, maar te accepteren, dan zul je merken dat een situatie minder snel escaleert. Sneller tot rust komt. En je weet het: jij geeft het juiste voorbeeld aan je kind. Als jij rustig blijft (= verdragen), dan zal je kind ook leren om verdraagzamer om te gaan met situaties. Maar: dit gaat niet over één nacht ijs. Oefenen, oefenen, oefenen dus. Zélfs wanneer het bloed onder je nagels vandaan wordt gehaald. Wat zeg ik? Juíst op die momenten. Denk aan situaties met vieze kleding, bijzondere kledingcombi’s, huilmomenten, stopwoordjes, ongeduldigheid, verwachtingen…

4. Verbinden | leg de basis voor een duurzame relatie

Verbinden is de basis van élke relatie. Maar zoals de Gevoelsrijke schijf van vijf voor opvoeden laat zien, kom je daar niet zomaar. Toch beloof ik je: het is het allemaal waard. Niets is namelijk mooier dan een relatie met je kind opbouwen die ruimte geeft aan goede gesprekken, luisteren, echte aandacht, begrip, liefde en respect. Hoe eerder je hiermee begint, hoe sterker de basis voor de toekomst. En het mooie? Als ouder krijg je genoeg momenten voor je kiezen om aan die verbinding te werken! Met name in lastige momenten liggen er kansen om een stapje naar (extra) verbinding te zetten. Als er een woordenwisseling is bijvoorbeeld, je kind verdrietig of boos van school komt of er iets heftigs in de familie gebeurt (denk aan een overlijden of scheiding). Vertraag in dit soort situaties, zet die bril van ‘verwachtingen’ af en geef ruimte aan dat wat er komt. Niets is ‘goed’ of ‘fout’, omdat je de situatie laat lopen zoals het loopt. Je bent er bewust bij met je aandacht én je oordeelt niet. Dingen die je zoon of dochter voelt. Deze zal zich daardoor sneller openstellen, waardoor jij dichterbij zijn/haar gevoel en emoties komt. Weet wat er diep van binnen speelt - en vervolgens écht van waarde kan zijn.

5. Verlangen | geef gehoor aan je eigen behoeften

Vertraag, verwonder, verdraag en verbind je, dan zal je ook meer ruimte voelen voor je eigen behoeften. Verlangen dus, de laatste ‘V’ in dit rijtje. Voorbeeld: je hebt een drukke week, voelt je gespannen en dendert maar door. Je hoort jezelf feller reageren dan je zou willen. Vertragen is dan stap #1 (pauzeknop indrukken), verwonderen stap #2 (‘wat gebeurt er/doe ik?’), je spanning verdragen stap #3 (gevoelens accepteren) en verbinden met je gevoel stap #4 (wat vertelt je lijf? Wat ervaar/voel je? Welke verlangens zijn er?). Op het moment dat jij jezelf beter begrijpt, kan je sneller aanvoelen waar behoefte aan is. Bij jezelf, maar dus ook bij de ander. En waar minder weerstand is (= verbinding), kan jij als ouder sneller je ruimte pakken om ook je eigen behoeften te vervullen. Dat is namelijk de basis die verbinding legt. Dus: voel je dat je een warm bad wilt nemen, een wandeling in de natuur wilt maken of dat goed boek wilt gaan lezen? Zorg ervoor dat je deze ruimte kan pakken en schakel desnoods hulp van partner, familie of vrienden in. Hoe lekkerder jij als ouder in je vel zit, hoe leuker je als ouder voor je kind kan zijn. Win-win dus.

Put it to the test! Waar plaats jij ‘Vertragen’, ‘Verdragen’ en ‘Verbinden’?

Tijd voor een testje. Willen we iets kunnen toepassen, dan is het namelijk een must om te begrijpen hoe zo'n situatie eruit kan zien. Voor mij een mooi moment om een persoonlijke situatie met je te delen. Eentje waarin ‘Vertragen’, ‘Verdragen’, ‘Verbinden’ verstopt zitten - en die jij zélf mag gaan plaatsen in het verhaal. Ga je de uitdaging aan? Lezen maar!

“NEE, NIET KIJKEN MAMA!!!”

Mijn gehoorgang wordt opgeschud door de vurigheid van mijn dochter.

Nadat ik een vriendin en haar kids gedag zeg, loop ik richting de auto. We hebben een heerlijke dag in de speeltuin gehad en deze is zojuist tot zijn einde gekomen. Het vertrekken uit de speeltuin? Dat ging prima. Het inladen van de auto? Dat vraagt iets meer. Mijn dochter ziet me aan komen lopen, maar heeft duidelijk een eigen plan. En jawel: dat laat ze duidelijk merken.

(Deze overgangsmomenten blijven een uitdaging. Dat zullen andere ouders van kleinere kinderen vast herkennen…. Hoop ik. Toch?)

Met alle kracht probeert ze de verhoger van de passagiersstoel naar de achterbank te trekken. Ondanks (of dankzij?) veel frustratie, lukt het haar om dat ding tussen de stoelen door te wurmen. Op naar uitdaging #2: zichzelf vastmaken met de gordel. Helaas, ook dat gaat niet direct zoals ze wilt.

Mijn aanbod om haar te helpen wordt standvastig beantwoord met een luide ‘NEEEE!’ - en ik besluit buiten de auto te wachten. Haar ruimte te geven, zodat ze het zelf kan fixen. Voor mezelf maak ik de afweging: ga ik me ermee bemoeien om sneller te vertrekken (strijd met kind en gordel) of kies ik voor iets later vertrekken (meer rust en ruimte)?

Terwijl ik in stilte de afweging maak, heeft mijn dochter het idee dat ik haar kant op kijk. Een luide “IK ZEG TOCH NIET KIJKEN?!” volgt.

Een paar auto’s verder staat een andere vrouw in een soortgelijke situatie. Auto, spullen en kids. “Ik ben heel blij dat ik niet de enige ben waarbij dit kan gebeuren”, roept ze, terwijl onze blikken elkaar vinden. Totaal niet sarcastisch of naar trouwens, maar juist bemoedigend en begripvol.

En raad eens? Haar reactie helpt haar én mij. Zij vindt herkenning in mijn situatie en tegelijkertijd voel ik door haar opmerking dat ik niet de enige ben met schreeuwende kinderen. “Ja joh, dit kennen we allemaal wel, hè. Komt goed!”, roep ik haar bemoedigend toe. En zo staan we samen een stukje sterker.

Ondertussen is dochterlief in de auto nog steeds druk aan de haal met de gordel. Ik besluit mijn tijd buiten de auto te besteden met mijn andere dochter, door gewoon even lekker gek te doen. Mijn zoon zit ondertussen stoïcijns in de auto alsof hij niets van de hele situatie meekrijgt. Vraag me niet hoe, want ik zou zelf helemaal gek worden. Hoe dan ook: een mooi talent van hem. ;-)

Plots, na een paar minuten, hoor ik een opgewekt stemmetje zeggen “Zo, ik zit!”.

Yep, we hebben het allemaal weer overleefd. Wat een doorzetter, die dochter van mij. Heerlijk, dat ze zo lekker volhoudt - en lachend plof ik naast haar neer.

GevoelsRijke afsluiter: vertel! Heb jij de drie V’s in mijn persoonlijke verhaal kunnen plaatsen? Dan is de volgende uitdaging om de Gevoelsrijke schijf van vijf voor opvoeden in je eigen leven te integreren. Niet gehaast, maar bewust en op eigen tempo. Verwacht nog geen diepe verbindingen, als er nog geen ruimte is geweest voor vertragen en verwonderen. En snap dat er meer ruimte komt voor je eigen verlangens, als de andere vier V’s ook in balans zijn. Klopt: geduld is een schone zaak, maar weet dat je investeert in jezelf als ouder, in je kind én in jullie relatie. Wat mij betreft het mooiste cadeau wat je jezelf en je gezin kan geven. Wat vind jij?

Minder belonen & straffen = meer bewustzijn, zelfliefde & verbinding

Mon, 19 May 2025 09:00:00 GMT

Je kind een (spreekwoordelijke) sticker geven omdat ‘ie zich zo ‘goed’ gedroeg tijdens het bedtijdmoment? Of ‘m juist in de ‘strafhoek’ zetten omdat ‘ie ‘fout’ omging met zijn zusje? Wij doen er niet aan mee. Het afstraffen van negatief gedrag en het belonen van positief gedrag is een manier van conditioneren waarbij je focust op de actie - niet de oorzaak. Want stel: een kind snapt dat deze een sticker krijgt als ‘ie dat ene doet. Is de motivatie dan de sticker of die handeling? Je snapt m’n punt: ik ben team ‘intrinsieke motivatie’. Dé manier om als kind dichterbij jezelf te komen - én te groeien in bewustzijn en zelfstandigheid. En zeg nou zelf, ouder: hoe mooi klinkt dat?

Terug de tijd in: waar komen straffen & belonen vandaan?

Wist je dat het principe van straffen en belonen ontdekt werd via dieren? Ja, echt! Psycholoog B.F. Skinner (1904-1990) had een grote interesse in gedragsbeïnvloeding en ontdekte met simpele proefjes dat hij gedrag van dieren kon ‘sturen’. Wilden de dieren iets te snoepen krijgen? Dan moesten ze eerst op een knop drukken. Je raadt het al: de dieren snapten al snel dat zij via deze truc bij die lekkere snack kwamen. Het indrukken van de knop werd zo verbonden aan het krijgen van een beloning. De keerzijde was wel dat als de omstandigheden niét leuk waren, het gewenste gedrag ook afnam. Via die weg werd dus ook duidelijk dat straffen niet per se handig is - en dat belonen je sneller brengt bij het gewenste effect. Maar vergeet niet: belonen zit aan de voorkant van de medaille - en straffen aan de achterkant van diezelfde medialle. Het is met elkaar verbonden en kan dus niet los van elkaar gezien worden.

Van dieren naar mensen

Of je er fan van bent of niet: het onderzoek van Skinner is een grote inspiratie (geweest) voor verschillende opvoedmethoden. Want: een kind moet grenzen kennen, toch? Weten wie de baas is? En snappen wat ‘goed’ en ‘fout’ is? Laat ik ‘m voor de duidelijkheid eens naar de praktijk trekken. Kijk bijvoorbeeld eens om je heen. Op school, in de supermarkt, in de speeltuin of speelgoedwinkel. Grote kans dat je een enthousiaste moeder hoort roepen: “Goedzo, [naam kind], heel knap van je!”. Of een trotse vader zijn zoon ziet trakteren op een nieuwe speelgoedauto, omdat deze zijn schoolopdracht goed gemaakt heeft. Zoals je weet wil ikzelf wegblijven van termen als ‘goed’ en ‘fout’. Wél heb ik een persoonlijke mening over dit beloningssysteem. Niet alleen maak je een kind afhankelijk van jouw oordeel, ook gaat deze leren dat bepaald gedrag leidt tot een ‘cadeautje’. Of dat verbaal of materialistisch is, dat maakt niet uit. Het principe van straffen en belonen blijft hetzelfde. ‘Goed’ wordt beloond, ‘fout’ krijgt straf. En eerlijk: dat dit principe werkt bij dieren is heel fijn (en handig) - maar gaan we onze kinderen echt vergelijken met de hond van de buren?

Ga je voor gedrag of voor commitment?

Waar belonen op de korte termijn heel goed werkt, lijkt het op de lange termijn juist het tegenovergestelde te doen. Zie het zo: als je iemand beloont, dan zal deze persoon snel(ler) een handeling verrichten. Maar wat nou als er een keer geen beloning is? Is de motivatie er dan nog om die handeling te doen? Hoe zit het met de commitment aan die handeling? Juist: de intrinsieke motivatie om het te willen doen? Onderzoek van Alfie Kohn (auteur van ‘Onvoorwaardelijk Ouderschap’) legt bloot dat beloningen contraproductief zijn. Daarmee bedoelen we dat kinderen die een beloning krijgen als ze iets aardigs doen, zichzelf minder aardig gaan vinden. Waarom? Ze verbinden hun gedrag aan de beloning en niet aan de innerlijke motivatie. Is er geen beloning, dan is de kans groter dat je kan fluiten naar de gewenste actie. Ook bewijst dit onderzoek dat kinderen die gewend zijn aan het krijgen van beloningen, minder snel geneigd zijn om te helpen dan kinderen die nooit beloningen kregen. Precies wat we niét willen bereiken, toch?

Verbale beloning is net zo schadelijk als materiële beloning

Als we het hebben over straffen en belonen, leggen we vaak de link met spullen. Denk aan het geven van een sticker, snoepje of speelgoed dus - of juist het afpakken/niet geven daarvan. Toch hebben verbale beloningen (“Goed zo!”, “Knap hoor!”, “Jij snapt het!”) een soortgelijk effect. De motivatie van de ontvanger verschuift van intern naar extern en komt dus niet meer van binnenuit. Kohn legt uit dat als een kind tijdens een creatieve taak te horen krijgt dat ‘ie het goed gedaan heeft, deze vaak struikelt bij de volgende taak. Psychologen geven hiervoor drie verklaringen:

Een verbale beloning geeft druk om het de volgende keer net zo goed te doen
Het hoofddoel verdwijnt naar de achtergrond, de verbale beloning naar de voorgrond
Een verbale beloning zorgt ervoor dat er minder risico’s worden genomen (‘Want hallo, dat schouderklopje wil ik niet mislopen’)

Kohn vergelijkt het ook wel met iemand die iets aardigs doet, omdat ‘ie weet dat hij er een beloning voor krijgt (‘vissen naar complimentjes’) - of iemand die iets liefs doet, omdat hij een ander oprecht een goed gevoel wil geven. Externe versus interne motivatie dus. En zeg nou zelf: als het om jou kind zou gaan, wat zou je dan prettiger vinden? Ik gok dat ik het antwoord wel weet.

Onderzoek bewijst: meer belonen = minder interesse

We pakken nog even door op onderzoeksresultaten. Niet per se omdat ik mijn punt wil maken (wel fijn natuurlijk ;-)), maar vooral omdat het aan jóu bewijst dat externe beïnvloeding echt schade kan aanrichten. Zo laat een ander onderzoek, benoemd in Kohn’s naslagwerk, zien dat hoe meer mensen beloond worden voor wat ze doen, hoe minder geïnteresseerd ze raken in de handeling die daartoe leidt. Oftewel: beloning van buitenaf gaat ten koste van beloning van binnenuit. Zeker op de lange termijn kan die externe motivatie schadelijk zijn. Want: iemand kan dan continu spullen, schouderklopjes of complimentjes nodig hebben om 1) actie te ondernemen, 2) zich gewaardeerd te voelen of 3) anderen te helpen.

Leggen we die interne motivatie daar tegenover, dan zal iemand… 1) actie ondernemen omdat ‘ie voelt dat te willen doen, 2) zich gewaardeerd voelen vanuit zélfliefde (niet vanuit externe bevestiging) en 3) anderen helpen omdat ‘ie het fijn vindt om een ander een goed gevoel te geven.

Voorwaardelijk opvoeden kan leiden tot voorwaardelijke zelfliefde

Voorwaardelijk opvoeden, waar belonen en straffen dus onderdeel van is, zorgt ervoor dat je als ouder enthousiasme en liefde toont onder bepaalde voorwaarden. De dingen die jij dus als ‘goed’ labelt - en die door zoon of dochter nageleefd moeten worden. Gaat hij/zij (ongewild) tegen deze stroming in, dan straf je het gedrag af met het achterhouden van waardering. In feite zeg je dus dat dit gedrag ‘fout’ is. Omdat je kind op dat moment even niet gehoorzaamt - of misschien wel gewoon kritisch is (wat in mijn ogen juist mooi is). Kohn schrijft trouwens dat woorden als ‘goed zo’ niet per se slecht zijn, maar dat te veel/onnodig belonen wel slecht kan uitpakken. Die voorwaardelijke goedkeuring kan namelijk leiden tot voorwaardelijke zelfliefde. Denk aan gedachten als:

‘Ik ben alleen een leuk kind als…’
‘Als ik X doe, dan hoor ik erbij’
‘Ik ben alleen de moeite waard als…’
‘Als ik me X gedraag, faal ik’

Gedachten die een kind ongewild meeneemt in zijn ‘koffer’ naar volwassenheid, waardoor er diepgewortelde issues kunnen ontstaan. Denk aan een hoge(re) mate van onzekerheid, afhankelijkheid van anderen en het continu zoeken naar bevestiging. Hoe mooi is het dat je dit als ouder kunt tackelen, door die voorwaarden te skippen - en je liefde, enthousiasme en waardering onvoorwaardelijk te schenken?

Ho, stop: blijf overwinningen zeker vieren!

Mocht je nu denken: ‘het kan toch niet zo zijn dat ik mooie prestaties van mijn kind niet meer mag belonen?’ Nee, tuurlijk niet! Sterker nog, ik ben een groot voorstander van het vieren van zaken als overwinningen, inspanningen en doorzettingsvermogen. Ik maak dan ook een duidelijk verschil tussen ‘belonen’ en ‘vieren’. Belonen legt de focus op beïnvloeding van gedrag, prestatie en belangstelling. Vieren stelt scherp op verbinden, genieten en het ontwikkelen van positieve waarden. Heeft je kind bijvoorbeeld de Vierdaagse gelopen? Wat een topper! Hup: feestje organiseren! Die inspanning en prestatie verdienen het om ~~beloond~~ gevierd te worden. Je bent in dit geval niet bezig met beïnvloeding, maar met verbinden.

Even terug naar die andere kant van de medaille: straffen dus

Zoals ik eerder omschreef zijn ‘belonen’ en ‘straffen’ met elkaar verbonden. Als je iemand voor iets ‘goeds’ beloont, dan zal een ‘foute’ actie bestraft worden. Je kan dus niet zeggen dat de focus op het een of het ander ligt. Je conditioneert - of je doet het niet. Waar goed is - is fout. In deze blog heb ik het veel over belonen, omdat ik merk dat deze term vaak wordt gebruikt. Gezien de samenhang wil ik echter ook de kanttekeningen van straffen benoemen. En ja: dat zijn indirect dus ook weer kanttekeningen van belonen. Iets met samenhang…

Je kind leert er niet van
Stel, je zet jouw kind tien minuten in een strafhoekje, wat leert deze daar dan van? Je trekt ‘m uit de situatie en isoleert ‘m. Je ontneemt de kans om met de situatie om te gaan, terwijl dat juist precies de manier is om te voelen, snappen en leren. Het gesprek aangaan, zien wat consequenties zijn en stimuleren het op te lossen zijn in mijn ogen een stuk effectiever.
Straffen kan je kind onnodig pijn doen
Straffen doe je aan de buitenkant, maar maakt het meeste impact aan de binnenkant. Het kan je kind angstig, onzeker of verdrietig maken. Sommigen zullen zeggen dat dit juist het doel is van straffen, maar ik zeg dat het overkoepelende doel is dat het kind er iets van leert - en niet bang gemaakt wordt. En jawel, dit doe je door begrip te tonen en met áándacht met elkaar in gesprek te gaan. Luísteren dus.
Het is machtsmisbruik (ai, die doet pijn, hè?)
De relatie ouder-kind komt met een natuurlijke machtspositie. Dat betekent alleen niet dat je deze altijd maar moet inzetten om je gelijk te halen. Sterker nog: straf je jouw kind, dan geef je deze de boodschap mee dat degene met de meeste macht de baas is. Ook staat het haaks op samenwerken en zelf nadenken - én blokkeer je de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Zonde, zonde, zonde!
De impact is van korte duur
Weer even terug naar dat strafhoekje. Ja, het voelt op dat moment alsof je het als ouder onder controle hebt, maar weet dat dit voor korte duur is. Hoe ouder je kind wordt, hoe minder macht jij over ‘m hebt. Deze zal minder geven om straf - en extra veel waarde gaan hechten aan beloningen. Mijn advies? Investeer wat minder in straffen en wat meer in het bouwen van een sterke vertrouwensband. Dat is namelijk óók een manier om keuzes te sturen, maar dan een stuk respectvoller en duurzamer.

Stel jezelf de vraag: hoe wil jij dat jouw kind opgroeit?

Wat ik zelf wens voor kinderen? Dat ze in een bepaalde situatie snappen wat er gebeurt (= bewustzijn). Dat ze van binnenuit gemotiveerd zijn om actie te ondernemen (= voelen). Dat ze dichtbij zichzelf staan en leren te vertrouwen op hun eigen gevoel en intuïtie (= zelfstandigheid). En niét dat ze door externe schouderklopjes, cadeautjes of mooie woorden aangestuurd worden om iets op te pakken. Iets wat mijn man en ik onze kinderen proberen mee te geven, zodat zij bijdragen aan die GevoelsRijke generatie waar ik me - elke dag weer - hard voor maak. Als ik de vraag omdraai, hoe zou jij dan antwoord geven op deze kwestie? Wat wens jij voor jouw kinderen? Wat kan jij daarin voor ze betekenen? En waar is winst te behalen? Mooi om over na te denken - en da’s meteen mijn uitdaging aan jou.

Een grote ode aan onvoorwaardelijk ouderschap!

Eigenlijk is deze blog een hele grote ode aan onvoorwaardelijk ouderschap. Een manier van opvoeden waarin ‘straffen en belonen’ vervangen wordt door ‘voelen en leren’. Een proces waarin geen ruimte is voor ‘goed’ of ‘fout’ - maar juist eindeloos veel ruimte om te groeien. Een manier van duurzaam verbinden, waarin het kind leert te vertrouwen op zichzelf en bouwt aan zijn/haar zelfvertrouwen en bewustzijn. Daarin wil ik wél adviseren om niet krampachtig te worden in alles wat je niét meer zou mogen zeggen. Probeer je alleen wel bewust te zijn van wat je zegt - en het effect daarvan. Niet alleen op de korte termijn, maar dus ook op de lange termijn. Eigenlijk voorál de lange termijn.

Samen sterker: 10 alternatieven voor straffen en belonen

Geef jij - samen met mij - een ode aan onvoorwaardelijk ouderschap? Tof, want samen staan we sterker! Een relatief laagdrempelige manier om daarmee te starten, is om uitspraken als ‘Goed zo!’ en ‘Knap van je!’ eens te vervangen door reacties als ‘Daar ben je vast trots op!’ of ‘Hoe voelde dit voor je?’. Zo leg je de verantwoordelijkheid en het gevoel bij je kind - en niet bij jezelf. Toe aan meer uitdaging? Heb ik voor je! In mijn blog ‘10 alternatieven voor straffen en belonen’ verklap ik meer tips & tricks. Mijn favoriet? ‘Eerst connectie, dan correctie’. Ik zeg: lees, leer en inspireer. Op naar meer verbinding!

GevoelsRijke afsluiter: laten we de wereld eens wat vaker door de bril van onze kids bekijken - en wat minder door onze eigen lens. Wat meer te handelen vanuit oprechte aandacht en eerlijke gesprekken, en wat minder vanuit oordelen en conditionering. Op het moment dat je jouw kind beter leert begrijpen, zul je ook minder de behoefte voelen om te straffen en te belonen. Sterker nog: door deze zaken te skippen, bouw je sterker aan een diepere verbinding, geef je je kind ‘brandstof’ voor zelfliefde én krijgt het Vieren van overwinningen meer waarde. Alleen maar ‘wins’ dus - en daarmee zéker geen straf. ;-)

Verlegenheid? Geen asociale zwakte, maar een intuïtieve (hechtings)kracht!

Mon, 12 May 2025 09:00:00 GMT

“Ze is wel verlegen, hè?” . Terwijl mijn dochter zich verstopt achter mijn been, werpt een gesprekspartner mij deze woorden toe. Ik ‘proef’ een negatieve ondertoon. Alsof het iets slechts is. Klopt: jaren is mijn dochter voorzichtig geweest in contact leggen met anderen. Kids en volwassenen buiten haar inner circle. Zo was de start op school een grootse bedoeling, speelden speelafspraakjes zich alleen in mijn bijzijn af en waren kinderfeestjes tot en met groep twee überhaupt een no-go. Verlegen? Ja. Fout? Allesbehalve. Als je het mij vraagt tenminste. Én de natuur trouwens…

Waar het ene deurtje dicht gaat…

Bekijken we verlegenheid door de bril van hechting, dan vervult het een belangrijke rol. Het sluit de deur naar ‘gevaar’ - en houdt de deur naar ‘veiligheid’ open. Denk aan verbinding met zorgdragers zoals ouders, familieleden en leraren. Als ouder ben ik groot fan van het gedachtegoed van Gordon Neufeld. Als ontwikkelingspsycholoog (met specialisme in hechting tussen ouders en kinderen) stelt hij dat verlegenheid geen zwakte is, maar juist een (hechtings)kracht. Hij bevestigt dat een verlegen kind de tijd en ruimte neemt om zich te hechten aan de personen die voor hem/haar belangrijk zijn. En inderdaad: op die manier zichzelf af te schermen voor ‘vreemdengevaar’. Ze kunnen het vaak niet (goed) verwoorden, dus zijn handelingen als ‘verstoppen’, ‘gekke bekken trekken’ of ‘wegkijken’ hun maniertjes om te vertellen dat ze zich niet veilig voelen. Wat mij betreft een fantastische intuïtieve oerkracht. Van mijn dochter dus, maar ook van alle andere kinderen die verlegen zijn. Maar toch: waarom wordt deze kracht dan zo vaak bestempeld als probleem?

“Hallo, een kind hoort toch gewoon gedag te kunnen zeggen?”

In een maatschappij waarin sociaal ‘aan’ staan de norm lijkt te zijn, wordt verlegenheid vaak gelabeld als ‘asociaal’ of ‘onbeleefd’. Want hallo: een kind hoort toch gewoon gedag terug te zeggen tegen die schoolpleinmoeder? En kom op zeg: deze kan toch prima antwoord geven op die vraag van die voorbijganger in de supermarkt? Je weet wel: zodat zoon- of dochterlief straks de juiste vriendjes maakt? Niet buiten de boot valt? En (later) vooral heel sociaal en benaderbaar is? Spoiler alert: wist je dat verlegenheid juist zórgt voor deze zaken? En dat gebrék aan verlegenheid juist kan leiden tot het tegenovergestelde? Ga ik je uitleggen!

Echt waar: verlegen kids gaan gezondere relaties aan

Terug naar mijn ‘grote vriend’ Neufeld. Hij die net als ik dus geen voorstander is van je kind de wereld induwen, om zo (onder dwang) ‘gezellig’ een potje te gaan socializen. “Hoe meer tijd jonge kinderen met elkaar doorbrengen, des te kleiner de kans is dat ze met elkaar overweg kunnen en in deze burgermaatschappij passen”, aldus Neufeld. Hij zegt eigenlijk dat als een kind wat meer van die ruimte vrijhoudt voor relaties met verzorgers (volwassenen in de inner circle), deze vanzelf leert hoe hij/zij op zijn/haar eigen manier beschaafd en sociaal kan zijn. De kans is zelfs vele malen groter dat ‘ie gezondere relaties ontwikkelt met leeftijdsgenoten en andere volwassenen, omdat de ‘innerlijke gids’ beter ontwikkeld is. Deze beoordeelt welke leeftijdsgenoten kunnen groeien naar goede vrienden - en welke volwassenen naar vertrouwelingen. Kom ik weer: wát een superkracht!

De ‘wanneer’ en ‘waarom’ van verlegenheid

Oké, weer even een stapje terug in de tijd. Want wanneer is verlegenheid eigenlijk zichtbaar? En waarom ontstaat het? Deze instinctieve ‘kracht’ ontwikkelt zich tussen de vijfde en zesde levensmaand. Hét moment dat gevoelens van angst bewust gevoeld kunnen gaan worden. Denk maar eens terug aan je eigen kids (als deze al wat ouder zijn). Heb je deze zich heel verlegen zien gedragen in de eerste maanden? Of ging het schakelen tussen/met personen vrij soepel? Grote kans dat je bevestigend ‘ja’ knikt op de laatste uitspraak. Velen met jou trouwens, want pas na deze gemiddelde periode richt het brein zich op de personen die het meest inspeelden op de zorgbehoeften. En zal het brein zich dus ook gaan beschermen tegen ‘vreemden’. Zo kan je kind zich bijvoorbeeld heel sterk afsluiten voor iemand. Weigeren een gesprek aan te gaan. Of zelfs gaan huilen of wegrennen bij een bepaalde vorm van interactie. In deze ‘beginfase’ van verlegenheid worden vaak alleen de mensen geaccepteerd die primair aanwezig waren in de eerste maanden. Iets wat ikzelf juist heel mooi vind. Het getuigt van verbinding, verdieping en vertrouwen. Iets wat je kind bij een vreemde simpelweg niet hóórt te voelen. Sterker nog: dat zou zelfs een beetje gek zijn, niet?

Hoort je kind verbinding bij een vreemde te voelen?

Kijk ik naar mijn eigen kids, waaronder dus mijn dochter, dan waren mijn oudste en middelste best verlegen in hun opgroeien. Ook de jongste laat tekenen van verlegenheid zien - en dan met name bij nieuwe (= vreemde) mensen. Hét bewijs dat verlegenheid een functie heeft! Is jouw kind ook verlegen en vind je dat soms lastig? Probeer het dan inderdaad eens door die bril van ‘hechting’ te bekijken, waar Neufeld dus over spreekt. En probeer vervolgens de situatie dan eens hélemaal om te draaien. Wat nou als jouw kind zich makkelijk en zonder problemen hecht aan die vreemde man op de hoek? Die onbekende vrouw in de dierentuin? Of die nieuwsgierige local op vakantie? Dat zou betekenen dat deze zich bij iedereen op zijn gemak voelt, er geen ruimte is voor gevoelens van ‘gevaar’ en de kans zelfs bestaat dat ‘ie mis-matchende, gevaarlijke of zorgwekkende verbindingen aangaat. Want: wat is verbinding waard - als iemand niet past bij jou als persoon? Niet het beste met je voor heeft? Of simpelweg totaal andere waarden heeft?

Eerst jezelf leren kennen, dan die ander

Voordat je überhaupt kan bepalen of een kind/volwassene bij jou past, dezelfde waarden naleeft en het beste met je voor heeft, is het belangrijk om eerst jezélf te leren kennen. En hoe slim en snugger onze kids ook zijn, zo ver zijn ze nog helemaal niet op hun jonge leeftijd. Dat is namelijk precies wat ze leren in hun inner circle. Die veilige haven dus. Het is zelfs zo dat jonge kinderen helemaal geen diepe relaties met andere kids nodig hebben om te groeien. Ze hebben diepe connecties nodig met hun zorgdragers (volwassenen). Samen met hen leert het kind ontdekken wie hij/zij is. Informatie die nodig is, voordat ze een goede vriend voor een ander kunnen zijn - en de juiste vrienden kunnen aantrekken. De focus van jonge kinderen zou moeten liggen op hun eigen behoeften, dromen en verlangens, voordat de focus op andere kindjes ligt. Laat ik het zo zeggen: verlegenheid houdt de focus scherp op persoonlijke ontwikkeling. Het voorkomt dat de aandacht verschuift naar ándermans behoeften, dromen en verlangens. En het dus ongewild de eigen ontwikkeling gaat beïnvloeden. Lees: het geeft ruimte aan de ontwikkeling van authenticiteit.

Onderzoek bewijst: verlegenheid kán erfelijk zijn

Of je kind verlegen is, kan verschillende oorzaken hebben. Een daarvan is erfelijkheid. Ben of was jij als ouder ook verlegen, dan is de kans aanwezig dat je zoon of dochter dit ook is/wordt. Jerome Kagan (psycholoog aan Harvard University) ontdekte na meer dan dertig jaar onderzoek dat er een genetische aanleg bestaat om verlegenheid te ontwikkelen. Zo wordt ongeveer vijftien tot twintig procent geboren met een meer ‘geremde’ persoonlijkheid tegenover hun omgeving. Zijn onderzoek vertelt het volgende over deze doelgroep:

Als baby
Meer van streek raken door geluiden. ‘Spannende’ situaties zorgen sneller voor een hogere hartslag dan bij andere kindjes van die leeftijd.
Als tweejarige
Een grotere kans om zich te verstoppen achter het been van de ouder/verzorger als een vreemde de ruimte binnenkomt.
Als zevenjarige
Sneller alleen spelen. Minder snel leeftijdsgenootjes erbij willen betrekken.
Als volwassene
Slechts een kwart van hen vertoont nog steeds kenmerken die in verband staan met deze verlegenheid.

Misfit Mooi mens

Wat het onderzoek van deze Harvard Psycholoog laat zien? Dat het heel aannemelijk is dat een verlegen kind zich als volwassene alsnog ontpopt tot minder of zelfs niet meer verlegen. Zelfs wanneer de omgeving, bijvoorbeeld een leraar, het in de jongere jaren labelt als ‘verlegen’. Of erger: ‘niet sociaal genoeg’ of ‘te teruggetrokken’. Daar wil ik aan toevoegen dat het niet uit zou moeten maken of je kind verlegen is en blijft - of dat dit in de loop der jaren wegebt. Het gaat erom dat deze de ruimte krijgt om eigen grenzen aan te voelen en geven - en zo situaties en mensen aantrekt die bij hem/haar passen. Zich geen ‘misfit’ voelt in deze sociale wereld - maar voelt dat ‘ie goed is zoals ‘ie is. Mét die verlegenheid dus.

Het is jóuw verlangen - niet dat van je kind

Over dat labelen gesproken. Vaak komt zo’n oordeel vanuit een volwassene. En in sommige gevallen zelfs van een (eigen) ouder die het kind niet diep genoeg kent. In mijn ogen is het onwijs belangrijk dat we die verlegenheid bij kinderen gaan zien als een kracht - en als ‘gids’ om zelf de keuze te maken met wie we verbinding aan gaan. Het is immers de manier van de natuur om te vertellen wie je vertrouwt, wie er bij je past en wie (nog even) niet. Ik vind het dus ook een heel verkeerd signaal als een kind dwangmatig uit zijn schulp getrokken wordt. Om deze meer te laten socialiseren, terwijl ‘ie daar duidelijk nog niet klaar voor is. Wat je eigenlijk doet, is het instinct van je kind ontkennen - en volledig tegen zijn/haar gevoel in jóuw verlangen naar de voorgrond trekken. Je maakt hem/haar oncomfortabel met zichzelf en overruled zijn/haar intuïtie. En waarom? Omdat jij als ouder bang bent dat je kind er niet bij hoort? Raar aangekeken wordt? Anderen iets vinden van jouw opvoeding? Jij of je kind als onbeleefd gezien wordt? Of je zoon/dochter op de ‘verkeerde’ boot richting volwassenheid stapt? Dan zeg ik: terug naar de wijze woorden van Neufield, die juist het tégendeel bewijzen. Oftewel: een hele grote ode aan verlegenheid.

Wat is de echte zorg: verlegenheid of gebrék aan verlegenheid?

Wat mij betreft mag de zorg van vandaag dus meer liggen bij ‘gebrek aan verlegenheid’ dan bij ‘verlegenheid’. Waarom? Omdat die verlegenheid dus een hele duidelijk functie van bescherming en hechting heeft. De koers bepaalt voor de relaties die we aangaan. Met onszelf én met anderen. ‘Sociale’ kids krijgen vaak lof voor hun extraverte vaardigheden (“Wauw, knap dat je het voortouw pakt!” of “Goed bezig, dat je als eerste naar voren stapt!”). Toch gaan deze kinderen regelmatig het contact uit de weg met de mensen die juist zorgen voor die sterke hechtingsbasis. Juist: die volwassenen in de inner circle. Deze kids worden sneller aangetrokken tot leeftijdsgenootjes om hun emotionele behoeften te vervullen. En wat gebeurt er als kinderen hun emotionele behoeften laten vervullen door (emotioneel onvolwassen) kids? Vul maar in. ;-) Leeftijdsgenootjes hebben nog niet de kennis en levenservaring die een ouder/zorgdrager wél heeft. Het zijn geen bekwame luisteraars en gerichte probleemoplossers. Maar… geen zorgen: ze zijn wel hard op weg om dit te worden. Het is alleen aan ons als ouders om hen die tijd en ruimte te geven. Niet te hard te duwen.

Zie, accepteer en ‘omarm’

Weer even terug naar jouw situatie, lezer. Is jouw kind dus verlegen? En vind je het lastig om hiermee om te gaan? Da’s helemaal niet erg - en ook niet vreemd trouwens. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat je je (indirect) een beetje gek laat maken door je omgeving. Door alles wat je om je heen ziet. De meest sociale kinderen bijvoorbeeld - of juist ouders die hier alles aan doen. Ik wil je bij deze uitdagen wat minder om je heen te kijken (niet alles is wat het lijkt) - en wat meer naar je kind. Zie, accepteer en ‘omarm’ die verlegenheid met alle kennis die je nu hebt. En nog belangrijker: laat vooral ook aan je kind blijken dat deze verlegenheid er mag zijn. Jij bent immers zijn/haar veilige haven. Hoe meer jij je zoon/dochter de ruimte geeft om zichzelf te zijn, hoe meer deze zelf zal gaan aanvoelen wanneer die verlegenheid nodig is, en wanneer wat minder. Je kind zal een beetje van die verlegenheid bewaren om bepaalde contacten te vermijden - en het andere deel juist ‘zachter’ maken om ervaringen met anderen te delen. Nee, je hoeft je kind dus niét uit die vertrouwde schulp te trekken. De natuur heeft haar eigen manier uitgevonden om dat te doen. Scheelt jou als ouder weer een paar ongemakkelijke situaties - en een hoop tijd.

4 x tips bij het aangaan van belangrijke relaties

Wanneer je de kracht van verlegenheid snapt, zul je minder snel geneigd zijn om er een probleem van te maken. Om tegen die intuïtieve stroming van je kind in te zwemmen. Je zal sneller komen met passende strategieën die deze verlegenheid erkennen en ‘omarmen’, zodat je kind de wereld op zijn/haar eigen manier kan gaan ontdekken. Vriendjes maken gaat dan uiteindelijk vanzelf, zonder dat jij dit forceert. Sommige nieuwe relaties zijn echter belangrijk om niét direct uit de weg te gaan. Connecties met volwassen zorgdragers bijvoorbeeld. Behoefte aan helpende strategieën? Lees en leer:

Focus op verbindende factoren
Nieuwe mensen hebben altijd een introductie nodig, maar zeker bij een verlegen kind. Dring zo een kennismaking niet op (“Zeg eens ‘hoi’!”), maar focus bijvoorbeeld op iets wat ze met elkaar delen (“Wist je dat [naam] net als wij een hele leuke hond heeft?!”). Je zal zien dat die overeenkomst (langzaam) de afstand verkleint.
Breng over dat de nieuweling ‘veilig’ is
Als jij als ouder laat zien dat je de nieuweling vertrouwt, bijvoorbeeld door het maken van een praatje of samen te lachen, dan draag je dit gevoel over op je kind. Dat betekent dat je soms het voortouw in dit gesprek moet nemen, voordat je kind iets wil gaan zeggen. Niet afdwingen dus, maar aanvoelen.
Las routinematige handelingen in
Breng je je kind bijvoorbeeld voor het eerst naar school en vindt deze dat spannend? Blijf dan bijvoorbeeld na de kennismaking met de juf nog eventjes tien minuten aanwezig te blijven - en herhaal dit de keren erna. Dit geeft je kind de ruimte om te settelen en geeft tevens houvast (= veiligheid) voor de volgende keren.
Het allerbelangrijkste: vier verlegenheid!
Onze kids willen zich beschermd en veilig voelen en - surprise - dat begint bij de ouders. Stelt je zoon of dochter zich verlegen op bij een ander? Dan is het mooi als je de bevestiging geeft dat dit helemaal oké is (“Ik snap het hoor lieverd, je kent ‘m nog helemaal niet zo goed. Blijf maar even lekker bij me staan!”). Maak het licht, geef het ruimte en vier het. Grote kans dat je kind later alsnog een stapje naar voren doet. En zo niet? Ook prima! Zijn/haar leven, zijn/haar tempo. Zijn/haar geluk.

GevoelsRijke afsluiter: kinderen die verlegen zijn, zijn niet kapot. Sterker nog: ze zijn sterk, intuïtief én staan dicht bij zichzelf. Het is aan ons als ouders om deze verlegenheid de ruimte te geven - en ons niet te laten verleiden door alle (gedwongen) sociale activiteiten die we om ons heen zien. Sterker nog: als je verlegenheid gaat zien als kracht, dan zul je ervaren dat voor jezelf opkomen niet altijd betekent dat je een stap naar voren zet - maar soms juist een stapje naar achteren. Ter aftasting, ter voorbereiding of ter bescherming. Dus: de volgende keer dat je jouw kind uit die vertrouwde schulp trekt, vraag je dan eens af. Doe ik dit voor mezelf, voor mijn omgeving of voor de persoon om wie het écht gaat: mijn kind? Stof tot nadenken dus - en tegelijkertijd een mooie uitdaging. Doe je met me mee? Op naar een gevoelsRijke generatie!

Reageer of antwoord jij op je kind? Mijn actiematige mini-gids geeft inzicht én houvast

Mon, 05 May 2025 09:00:00 GMT

‘Het verschil tussen reageren en antwoorden is slechts een pauze’. Yep, lees dat nog eens. En laat ‘t eens rustig landen. Bewust. Met al je aandacht erbij. Nu we het toch over die bewuste aandacht hebben: dat is nou preciés wat ik met zo’n pauze bedoel. En wat ‘antwoorden’ in mijn ogen een stuk krachtiger maakt dan ‘reageren’. Waar je bij reageren namelijk direct, primair, reactief of automatisch handelt, is antwoorden gefocust op bewust reageren, respons geven, bedachtzaam antwoorden en intentioneel handelen. Dus… ben jij een ‘reageerder’ of toch een ‘antwoorder’ in de relatie met je kind? Tijd voor een persoonlijk onderzoekje…

Situatieschets: ben jij team #1 of team #2?

Oké, ga mentaal eens terug naar een moment dat je kind iets deed of zei wat je niet zo leuk vond. Misschien stootte deze per ongeluk een glas wat over je heen, riep ‘ie iets kwetsends of was deze aan het lezen, terwijl ‘ie eigenlijk in bed hoorde te liggen. Het maakt niet uit welke situatie, als deze maar iets bij je triggerde. Vertel: weet je nog wat jouw reactie was? Reageerde je bijvoorbeeld direct (“Wat doe je nou joh?!” / “Let op je woorden jij!” / “Stop daarmee!”) of antwoordde je met een pauze, opgevolgd door begrip, zelfreflectie en een bedachtzaam antwoord (“Hoe komt het dat...?” / “Wat zie ik nu?” / “Ik begrijp het dat je…”)? Zit je in team #1? Dan is er goed nieuws: er is veel ruimte om te groeien en de band met je kind te versterken. Zit je in team #2? Ook dan is er goed nieuws. Dat betekent namelijk dat je nu al goed nadenkt en doordachte keuzes maakt in het geven van je reactie. Nope, ik strooi in dit geval dus niet met ‘goed’ of ‘fout’. We gaan voor groei, want - net zoals onze kids - zijn ook wij ouders nooit uitgeleerd.

5 x verschillen tussen reageren en antwoorden

Of je nu (overwegend) in team #1 of team #2 zit: het is altijd waardevol om te reflecteren op je eigen gedrag en reacties. We zijn immers de grote voorbeelden voor onze kleintjes, wat zo’n leerproces een echte win-winsituatie maakt. Twijfel je over jouw reacties naar je kind? Dan is het mogelijk dat je stiekem toch in team #1 zit. Je reacties kunnen dan namelijk op de automatische piloot gegeven worden, waardoor je er nu geen actieve herinnering aan hebt (en dan bedoel ik niet de variant van Rutte ;-)). Om het verschil tussen reageren en antwoorden duidelijk te maken, zet ik vijf voorbeelden naast elkaar. Grote kans dat dit extra helderheid creëert voor je.

Onthoud: achter elke actie zit een dieper liggende emotie

Je snapt na het lezen van bovenstaande verschillen vast dat ik een groot fan ben van antwoorden. ;-) Uit ervaring weet ik dat het écht niet altijd makkelijk is, omdat kids het je soms nu eenmaal best lastig kunnen maken. Het helpt mij om in zo’n geval te realiseren dat elke actie een uiting van emotie is. Dus: hoe pijnlijk, kwetsend, vervelend of grof een reactie ook is: er zit een dieper liggend gevoel onder. Weet je als ouder die zere plek te vinden (= bewustzijn), dan wordt het steeds een beetje makkelijker om te antwoorden (= bewuste reactie). Interessant onderwerp voor je? Lees dan zeker eens mijn blog over ‘Gedrag accepteren vs. gevoelens erkennen’.

Hoe reageren ‘reageert’ op de relatie met je kind

Terug naar reageren en antwoorden. Wist je namelijk dat wanneer je vaak of overwegend reageert (= directe/automatische reactie), dit invloed kan hebben op de relatie tussen je kind en jou? Het kan ervoor zorgen dat de verbinding afneemt - en de strijd juist toeneemt. Geen fijn idee, als je weet dat jij als ouder de ‘veilige basis’ van je kind hoort te zijn. En dat die spreekwoordelijke deur altijd open hoort te staan, wat er ook gaande is. Kruip zelf maar eens terug in je kinderhuidje. Hoe fijn vond jij het bijvoorbeeld dat je als kind geen drempel voelde om je emoties (van vrolijk tot verdrietig) bij je ouders kwijt te kunnen? Of misschien heb je deze basis juist niet gehad - en zie je dat als extra motivatie om jouw kind die basis juist wél te geven. Hoe dan ook: het is waardevol om allereerst te snappen waar zo’n respons eigenlijk vandaan komt, hoe dat door kan zetten naar een impulsieve reactie en hoe dat weer kan leiden tot negatieve (structurele) gevolgen. Ik neem je mee:

Triggers
Iets/iemand/een situatie raakt je emotioneel, waardoor je niet-passend/buiten proportie op de situatie reageert. Het is vaak een pijnreactie uit het verleden.
Onmiddellijke reactie
Je reageert impulsief/direct, zonder na te denken. Het zijn vaak hevige emoties die de overhand nemen en eruit komen. Het resultaat? Woede, frustratie of defensiviteit.
Negatieve gevolgen
Zit je dan, met de gebakken peren - net zoals je kind. Deze schrikt en/of is bang voor je onvoorspelbare reactie. Vertrouwen kan beschadigen en de relatie verslechteren.
Impact in de relatie
Impulsieve reacties zijn voor je kind lastig te begrijpen en kunnen de verbinding verbreken. Dit gaat vaak ten koste van het kunnen zijn van die ‘veilige basis’.
Interne stress
Voor jou als ouder kan het leiden tot stress en vervelende emoties. Denk aan schuld, schaamte of spijt. En dat heeft weer invloed op je zelfbeeld en -vertrouwen.
Terug naar #1
Lees: jullie draaien ongewild rondjes in een vicieuze cirkel van heen-en-weer getrigger en reageren. Het sluipt erin en wordt zo ongewild een hardnekkig patroon.

Verandering ligt bij jou, niet bij je kind

Als gevoelsRijke ouders zijn we het zonder twijfel met elkaar eens: die vicieuze cirkel van heen-en-weer getrigger en reageren? Weg ermee! Helaas is dat makkelijker gezegd dan gedaan, want om hieruit te komen is bewuste inspanning nodig. Ook hierbij geldt: het is aan ons ouders om dit patroon te doorbreken - niet aan onze kids. Yep, ook als ze zich af en toe onmogelijk gedragen (want hey: iets met het goede voorbeeld geven). Als eerste is het dus belangrijk dat we naar ons eigen handelen kijken - en inzien dat we hierin iets moeten veranderen. Daar is ‘ie weer: die bewustwording dus. Je moet je eigen triggers herkennen én ermee aan de slag gaan. En nogmaals: da’s niet makkelijk, maar er zijn wel manieren om dit makkelijker te maken. Dat brengt me bij de mini-gids ‘Reageren of Antwoorden’, die ik speciaal ontwikkelde voor ouders die behoefte hebben aan een helpende hand. Je gaat het namelijk zelf doen, maar je hoeft het niet alléén te doen.

Tip: mini-gids ‘Reageren of Antwoorden’

Yep, de mini-gids ‘Reageren of antwoorden’ dus! Een hulpmiddel dat zorgt voor inzicht in jouw gedrag (reageren of antwoorden?), tools geeft om hiermee aan de slag te gaan én die zorgt voor een bewuste mindset. Alles zodat je in de toekomst - met genoeg oefenen - éxtra trots op je bewust reagerende zelf kan zijn. Én zo het goede voorbeeld aan je kind geeft. De inhoud van de mini-gids:

Uitleg (yep, nóg meer dan in dit artikel)
Context in kaart: reageren en antwoorden
Heldere praktijkvoorbeelden en situatieschetsen
Aan de slag #1: werkblad ‘Reageren of Antwoorden’
Het negatieve patroon dieper uitgelicht
Aan de slag #2: het negatieve patroon doorbreken
Aan de slag #3: een praktische oefening
9 x tips om het negatieve patroon te doorbreken
Aan de slag #4: mijn hulpplan (jouw persoonlijke houvast dus)

Jouw persoonlijke naslagwerk voor groei

Zie het als een persoonlijk naslagwerk waarin bewust lezen, leren en doén elkaar vinden. Een document wat je zelf gaat invullen, zodat je die bewustwording creëert, inzichten krijgt en altijd een plan hebt waarop je kan terugvallen. Enne… mag ik je nóg een waardevolle tip geven? Vul het document niet digitaal in, maar print ‘m uit en krabbel ‘m ouderwets vol met pen. Waarom? Niet alleen omdat je er dan een offline momentje van maakt (is welkom in deze digitale tijd), maar ook omdat onderzoek laat zien dat schrijven met de hand beter is voor je geheugen dan typen op een toetsenbord. Iets met meer verbindingen tussen de hersengebieden die betrokken zijn bij leren en onthouden. Yep, je slaat de informatie beter op en leert op die manier een stukje sneller. Doe ermee wat je wilt.

GevoelsRijke afsluiter: hoe waardevol is het als jij als ouder nóg meer verbinding kan creëren met je kind? Op een manier dat jij er niet alleen zélf van groeit - maar je kind ook? Je weet wel: zodat deze kan opgroeien tot een gevoelsRijke volwassene - in een wereld waar alle emoties welkom zijn? Win, win, win! Door ‘reageren’ (=impulsief) te vervangen door ‘antwoorden’ (=bedachtzaam) zet je hier een grote en duurzame stap in. Of zoals Stephen Covey wijs verwoordt: ‘in de rust tussen stimulans en respons schuilt de vrijheid en kracht om onze reactie te kiezen. Dé plek waar onze groei en geluk liggen.’ Ik zeg: ‘omarmen’ die hap. Op naar nog meer groei en geluk… voor onszelf en onze kids!

9 x nice-to-have’s voor gevoelsRijke ouders: hoeveel heb jij er al in huis?

Mon, 28 Apr 2025 09:00:00 GMT

Ken je dat verhaal van die ouder die geen hulpmiddelen nodig heeft? Álles zelf doet? En die áltijd terug kan vallen op enkel en alleen zijn/haar handen? Nee? Há, ik ook niet. Je snapt natuurlijk dat dit een linkje is naar - jawel - hulpmiddelen. En dan heb ik het niet over de basics zoals luiers, een babyfoon of een wieg. Sommige zaken zijn namelijk niet per se nodig, maar wél handig. Want laten we wel wezen: soms is zo’n hulpmiddel meer dan welkom. En laat ik nou nét een lekker lijstje met nice-to-have’s voor je hebben. Van gevoelsRijke ouder, aan gevoelsRijke ouder. Graag gedaan!

Over die ‘ideale’ hulpmiddelen hè…

Voordat je de nice-to-have’s afgaat die bij ons in huis onmisbaar zijn, wil ik benadrukken dat zo’n ‘ideaal’ hulpmiddel geen wondermiddel is, maar fijn kán zijn. Wat voor jou als ouder prettig is, is persoonlijk. Net zoals de hulpmiddelen dus, die daarop aansluiten. Ben je bijvoorbeeld overgevoelig voor geluiden en vind je concentreren in drukte lastig? Dan kunnen oordoppen heel erg helpen (spoiler alert ;-)). Ga je stiekem wel lekker op omgevingsgeluiden en heb je eigenlijk helemaal geen last van wat geschreeuw hier en daar? Dan is het onnodig om ze aan te schaffen. Ander voorbeeld: zoomen we in op je kind, dan kan deze een makkelijke en ritmische slaper zijn, maar ook een hele moeilijke. Je begrijpt: dan is een slaaptrainer (spoiler alert #2) voor de één een nice-to-have en voor de ander overbodige luxe. Oké, mijn punt is gemaakt. We zijn allemaal uniek, net zoals onze behoeften. Hét moment om mijn lijstje met je te delen. Hopelijk zit er iets voor je tussen!

1. Oordoppen voor volwassenen / oorkappen voor kids

Volg je mij op LinkedIn , dan is het je vast niet ontgaan dat ik een grote fan ben van oordoppen. Ik ben zelf namelijk vrij gevoelig voor geluid. Heb ik behoefte aan iets minder van die prikkels? Dan geven deze dingen precies de demping die ik nodig heb. Een andere tip is oorkappen voor kinderen. Deze dragen niet alleen bij aan betere concentratie, maar beschermen ook de gevoelige oortjes van onze kleintjes. En… als je ze shopt in de lievelingskleur van zoon of dochter, dan is hij/zij er ook nog eens megablij mee. Win-win!

2. Een biebpas voor oneindig leesvoer

Feitje vooraf: wist je dat kinderen die regelmatig en met aandacht lezen (of voorgelezen worden), zich vaak beter kunnen inleven? Dat het fantasie stimuleert? En daarmee ook creativiteit? Lees: het draagt bij aan de ontwikkeling. Genoeg reden dus, om zo’n biebpas bij je te dragen. Kunnen die kids lekker onbeperkt boeken uitkiezen - en dwaal je als ouder stiekem ook nog even af naar je eigen favoriete schap. Thuis kunnen jullie afzonderlijk of samen lekker lezen en zijn jullie er doorheen? Dan maak je er weer een gezellig uitje van om een nieuwe stapel af te halen. Top, als je het mij vraagt.

3. Een draagdoek en draagzak #vrijehanden

Heb je mijn eerdere blog gelezen, waarin ik schrijf over het verlies van mijn moeder, terwijl ik zelf moeder werd? Dan weet je dat onze peuterdraagzak met het schilderij van m’n moeder erop voor ons éxtra waardevol is. Maar toegegeven: bij deze draaghulp is het zeker niet gebleven. Zo droegen we onze kleine baby’s in wel vier verschillende draagdoeken én hadden we in totaal twee draagzakken. Echt: hoe doen ouders van baby's en dreumessen het zónder? Mijn inlevingsvermogen gaat ver, maar dit is toch echt waar ‘ie stopt (respect wel). Hoe dan ook: mijn kinderen woonden erin en ik genoot van mijn bewegingsvrijheid. Heerlijk!

4. Crocs (ja, die lelijke….)

Toegegeven: het zijn niet de mooiste schoeisels. Oké: ik vind ze eigenlijk gewoon heel erg lelijk. Dat gezegd hebbende: man, wat zijn deze dingen praktisch en onverwoestbaar. We zijn pas sinds kort overstag gegaan, maar kunnen inmiddels echt niet meer zonder. Ik moet bekennen dat alle drie onze kids ze fantastisch vinden. Dat maakt het excuus om deze in huis te houden éxtra gegrond. Echt ouder, probeer ‘t maar gewoon, ook als je ze lelijk vindt. Wedden dat je ze binnen de kortste keren in meerdere kleuren hebt?

5. Een plastic ikea stoel (ja, die lelijke #2)

Ikea, Ikea, Ikea: wat moeten wij mensen toch zonder jou. De ‘bouwpakketten’ zijn hufterproof en daarmee zelfs voor de mensen met twee linkerhanden te doen. Of ik uit ervaring spreek? Die laat ik in het midden. ;-) Terug naar dat assortiment, want haar plastic stoel (die allergoedkoopste en -simpelste) is bij ons inmiddels onmisbaar geworden. Hij weegt vrijwel niks, is makkelijk overal mee naartoe te nemen en je baby kan er stevig - en rechtop - op zitten. Nu hoor ik je denken: ‘is zo’n Tripp Trapp stoel dan niet veel handiger?’. Op dat moment niet, deze kwam pas maanden later. Budgettip dus!

6. Anti-klittenspray (lees: anti-tranenspray)

Deze is voor alle ouders waarbij het haren kammen (na het douchen) pure horror is. Iets met een hoofd vol klitten, een onmogelijke kamsessie en een waterval aan tranen als gevolg. Voel je je aangesproken? Dan mag zo’n flesje anti-klittenspray niet in jullie kastje ontbreken. Een paar van die spraytjes door het haar en de klitten én tranen worden stukken minder. Voor ons een game changer, hopelijk voor jou ook.

7. Krukjes in veelvoud

Bij de wc, naast het bed, in de keuken en bij de kledingkast. Neem je een kijkje bij ons in huis, dan kom je overal en nergens krukjes tegen. Nouja, natuurlijk wel op de plekken waar je kind bij moet kunnen. Laten we schoonmaakmiddelen op hoogte even overslaan. Die krukjes zijn niet alleen fijn voor je kind (trainen zelfstandigheid), maar ook voor de ouders (meer rustmomentjes). Ik ga hem er toch weer ingooien: win-win!

8. Slaaptrainer voor vroege vogels

Ligt er bij jullie een kleine nachtbraker of juist vroege vogel in zijn/haar bedje? Dan is een slaaptrainer een echte aanrader. Niet met als doel om af te richten, maar wel met het streven om aan te leren wanneer het bijvoorbeeld nog heel vroeg is (en dus bedtijd). Je stelt zelf de gewenste ‘opstaantijd’ in - en via licht (dat verandert van bijvoorbeeld blauw naar geel) leert je kind wanneer het ‘t ideale moment is om wakker te worden en eruit te gaan. En ohja: jij als ouder geniet van een betere nachtrust, mag ook gezegd worden. Extra fijn: slaaptrainers komen in allerlei varianten. Van pinguïn en schaap tot beer en tijger: door er sámen eentje uit te zoeken, maak je er ook nog eens een leuk cadeautje van.

9. ‘Lang zal ‘ie leven!’ - net zoals je stoffen slingers

Duurzaam, kleurrijk en makkelijk in gebruik! Stoffen (verjaardags)slingers zijn wat mij betreft een verrijking voor elk gezin met kinderen. Omdat het beter is voor het milieu natuurlijk, maar ook omdat het gewoon heel erg prettig is als je niet voor elk feestje naar de winkel hoeft te racen om nieuwe te halen. Je weet wel: omdat die plastic variant van vorig jaar in de knoop zat. Kapot was gescheurd. Of aangevreten was door de hond. Om maar een paar voorbeelden te noemen… Je leest ‘t: deze stoffen feestslingers mogen eigenlijk niet missen. In óns gezin in ieder geval niet. Zo hebben wij voor ieder kind een eigen variant met naam. Kraamcadeau en familietraditie.

GevoelsRijke afsluiter: wat ik veel om me heen zie en hoor, is dat we het als ouders vaak zélf willen doen. Zo onafhankelijk en perfect mogelijk. Én dat we ons vaak (onbewust) veel aantrekken van onze omgeving (‘wat zouden Lia en Kees daarvan vinden?’). Bij deze: Nee, het is niet erg om zo nu en dan oordoppen in te doen, omdat je dan een leukere ouder kan zijn. En nee: niet alles wat je in huis haalt hoeft mooi en in één stijl te zijn (yep, ik hint naar die Crocs en kleine krukjes ;-)). Het gaat erom dat je aanvoelt wat voor jou en je gezin werkt - en dat dit júllie opvoeden ondersteunt. Oftewel: doe gewoon lekker jullie eigen ding - en leun op de hulpmiddelen die daarbij passen. Da’s pas écht efficiënt ouderschap!

Moeder verliezen én worden: hoe mijn moeder overleed en mijn zoon geboren werd

Mon, 21 Apr 2025 09:00:00 GMT

“Ohja, die nu dood is”, antwoordt mijn dochter, als het over haar nooit-geziene oma (= mijn moeder) gaat. Het ráákt me. Het maakt me trots dat m’n moeder (nog steeds) onderdeel is van ons leven. Erbij hoort. Wordt opgemerkt. Waar ik in 2014 namelijk zwanger was (hoe bijzonder, nieuw leven!), was mijn moeder haar leven eindigend. Mede hierdoor ben ik de gevoelsRijke ouder die ik op deze dag ben. Het is onlosmakelijk met me verbonden - net zoals mijn moeder altijd op een bepaalde manier bij mij zal zijn. Met die reden deel ik dit verhaal. Want: we leggen allemaal onze eigen ‘reis’ af. Eentje waar we zelf lering uit trekken, maar waarmee we ook anderen inspireren. Het leven is immers een samenspel van vallen en opstaan. Een lach en een traan. De dood en het leven. En dat bespreekbaar maken: daar sta ik voor. Ga je met me mee?

Van eindexamenuitslag naar ‘kankeruitslag’

Voor het begin van deze ‘reis’ stappen we in de tijdmachine: terug naar mijn eindexamenperiode en -reis. Ik zit in de bus terug naar Nederland en wordt gebeld door mijn ouders. Ze vertellen me dat ze diezelfde ochtend in het ziekenhuis waren. Mijn moeder blijkt een knobbeltje in haar borst te hebben - en nu is het wachten op de uitslag. Onbezorgdheid wordt overspoeld door onwetendheid en angst, nog niet wetende dat vanaf dat moment álles anders zal zijn. Omdat de uitslagen van mijn eindexamen én moeders gezondheid op dezelfde dag zouden vallen, krijg ik van school mijn uitslag de avond daarvoor. En hoe fijn deze uitslag ook is, de ‘bom’ die de dag erna gedropt wordt, trekt alle gevoelens van geluk in één ruk van tafel. Het blijkt mis. Het knobbeltje in mijn moeder haar borst blijkt allesbehalve onschuldig. De diagnose ‘borstkanker’ is een feit.

(Toch niet) ‘schoon’

Een periode van meerdere operaties, chemo’s, bestralingen en hormoontherapie breekt aan. Een periode van vijf jaar waarin mijn moeder van de ene naar de andere behandeling vliegt. Gelukkig lijken deze intensieve jaren te lonen. Want: na die vijf jaar wordt ze ‘schoon’ verklaard. Yes, de kanker is weg! Dat het uiteindelijk toch niet het licht aan het einde van de tunnel is, blijkt twee jaar later. Mijn moeder krijgt plots last van gele ogen, pijn en vermoeidheid. Klachten die ook nog eens samenvallen met een life event. En niet zomaar eentje, maar de variant waarin ik - haar dochter - zwanger ben van haar kleinkind. Hét moment dat het gevoel van ‘leven en dood’ opeens pijnlijk dichtbij komt. De kanker is dit keer uitgezaaid naar haar lever. Gelukkig ziet de behandelprognose er ‘goed’ uit. Lees: we hebben vertrouwen. We gaan voor ‘oud’ worden. Of zoals m’n moeder altijd zegt: “De vijfentachtig halen. Dát vind ik een mooie leeftijd”. In onze ogen een haalbaar doel, kijkend naar de vele patiënten van mijn vader. Hij werkt op dat moment namelijk als oncoloog met een specialisme in borstkanker. Ondanks dat de kanker nu in haar lever zit, is het namelijk een uitzaaiing van borstkanker. Met het gevoel van saamhorigheid en kracht besluiten we dit met elkaar aan te gaan. Blik op vooruit.

Samen ‘Flip’ zien

Terug de tijdmachine in, dit keer vooruit. Het is 2014, februari om precies te zijn. De termijnecho van 'Flip' (lees: werknaam van onze eerste) staat gepland en oh, wat wil ik mijn ouders graag meenemen. De blijdschap en het geluk met elkaar delen. Toch is er iets in mij wat niet durft, want: ‘wat als er iets mis is?’. Met die onderliggende angst regel ik dat ik eerder die week alvast een snelle echo krijg. Eentje die kan bevestigen dat alles in orde is, zodat ik zeker weet dat ik geen verdriet, maar geluk met mijn ouders kan delen. Tranen van verdriet zijn er immers al genoeg gevallen - en dit geeft rust. Ik herinner me nog hoe ontzettend bijzonder het was om sámen het eerste, nieuwe leven in mijn buik te mogen zien. Het is niet alleen ‘brandstof’ voor mezelf, maar ook voor m’n moeder. Als een sterke vrouw gaat ze de strijd tegen haar kanker zonder mokken weer aan. Er zit geen opgever in haar, maar een echte vechter. Joh, wat kijk ik tegen deze vrouw op, die ik mijn moeder mag noemen. En wat ben ik trots op haar.

Trouwdag Ziekenhuisopnamedag

Tijdens mijn zwangerschap delen mijn moeder en ik mijn groeiende buik en alles wat daarbij komt kijken. Van zwangerschapskwalen tot plannen en dromen voor de toekomst. Zo zoeken we, geheel volgens traditie, een kinderwagen uit en werden er hier en daar boekjes, kleertjes en spulletjes toegestopt. Tótdat de dag van 28 juni aanbreekt. Bas, mijn man, en ik zijn niet alleen op stedentrip naar Londen, maar het is ook de trouwdag van mijn ouders. En precies op déze dag wordt mijn moeder met hevige buikpijn opgenomen in het ziekenhuis. Nee, het gaat niet goed. Sterker nog: het gaat slecht. De afstand die letterlijk tussen ons zit, voelt groter en heftiger dan ooit. Genieten? Dat wordt op de proef gesteld. Toch houd ik hoop en heb ik vertrouwen… ondanks de angst die groeiende is.

De laatste vijf dagen

Kort na het ziekenhuisnieuws eindigt onze Londense stedentrip. Terug in Nederland bezoek ik direct mijn moeder. Als ik er nu op terugkijk, weet ik ook niet meer precies wat de tijdlijn precies is. Op zo’n moment word je geleefd door de situatie en vliegen je emoties en gedachten alle kanten op. De wereld lijkt stil te staan - en tegelijkertijd gaat alles veel te snel. Ik gok dat het zo’n vijf dagen voor haar overlijden was - of iets in die richting. Terwijl ik aan haar ziekenhuisbed zit, voel ik de zwaarte van alle emoties op me leunen. Ondanks de pijn die mijn moeder ervaart, begint ze te praten over de bevalling. Alsof ze me een soort peptalk wil geven. Ze drukt me op het hart dat iedere vrouw kan baren, dus ik ook. Dat er een oerkracht in je naar boven komt en dat je niet bang hoeft te zijn. Bewonderenswaardig mooi vind ik het, hoe ze haar lessen met me deelt. En dat op misschien wel haar slechtste dag ooit. Achteraf gezien denk ik dat zij zelf heel goed aanvoelde dat haar einde naderde. Ik daarentegen, had geen flauw benul. Of wilde ik het niet zien?

“Je moet nu komen, het gaat niet goed met je moeder”

We spoelen een paar dagen vooruit. Inmiddels ben ik dertig weken zwanger en groeit mijn buik groter en groter. Op vrijdag heb ik een controleafspraak in het ziekenhuis. Gelukkig: alles is in orde met de baby! Met een dankbaar gevoel loop ik door de druk bezochte ziekenhuisgangen en word ik gebeld door mijn vader. “Kimberley, je moet nu komen”, roept hij aan de andere kant van de lijn, “het gaat niet goed met je moeder”. Mijn pas versnelt, net zoals mijn hartslag. Ik stap de auto in en rijd in één streep door naar m’n ouders, waar mijn moeder op dat moment ligt. Ondertussen bel ik ook nog met Bas en realiseer ik me dat m’n moeder dood gaat. DOOD. Hoe dan? Dat kan toch niet? Hoe heb ik dit niet zien aankomen? Mijn druk kloppende hart loopt over van pijn en verdriet. Wát een angst.

Samen huilen & de laatste adem

Bij mijn ouders thuis aangekomen blijkt alles in sneltreinvaart te zijn gegaan. Ze kan bijna niet meer praten en het gevoel van een naderend einde is duidelijk voelbaar. Ik ga naast haar in bed liggen en samen huilen we. Zonder afstemming legt ze haar handen op mijn zwangere buik. Als een echte moeder - en in diepe verbinding - voelt ze dat dit het juiste is. Dat er andere mensen in huis zijn, dat doet er op dat moment niet toe. Het is ‘zij en ik’. In dat moment. En niets anders. Ik voel aan alles dat dit ook het moment is om de naam van haar in mijn buik groeiende kleinzoon te delen. En hoewel het m’n moeder niet meer lukt om te praten, vertelt haar hele lichaam dat ze trots is. De rest van het weekend blijven we daar. En wat is het vredig en fijn. We halen mooie herinneringen op, zijn in liefde samen en wachten zo op wat komen gaat. Dit wachten eindigt op zondagavond 13 juli. Hét moment dat ze haar laatste adem uitblaast. Vijftig jaar is ze dan. Veel en veel te jong, maar wél in vrede en omringd door liefde.

‘Oma’s aan de top’

Met veel liefde en op onze eigen manier geven we invulling aan de uitvaart. Met een dikke, zwangere buik, in kleurrijke jurk (yep, ‘kleurrijk’ was de dresscode), op een warme zomerdag en met lieve mensen. Met elkaar nemen we afscheid van mijn moeder, mijn vaders vrouw, de vriendin/tante van én de toekomstige oma van mijn kleinste. De met zorg samengestelde playlist staat vol met nummers die het verhaal van mijn moeder vertellen, waar ook 'Oma's aan de top' van K3 een waardevol onderdeel van is. Versterkt door een foto van mijn nichtje, neefje en een echo van onze zoon stroomt er een waterval van tranen over mijn wangen. En nog steeds, als ik dit nummer (of een andere uit diezelfde playlist) hoor, reageert mijn lijf. Confronterend, maar inmiddels helemaal oké. Het is een teken dat m’n moeder bij me is. Onderdeel van me is. En belangrijker: altijd zal zijn.

Praten met je ongeboren baby

Sinds het overlijden ben ik een langere tijd thuis. Niet meer aan het werk. Niet echt de ideale manier om je zwangerschapsverlof af te trappen, maar het is mijn realiteit. Gelukkig word ik ‘gedragen’ door familie en lieve vriendinnen. Zij helpen me deze intens pittige periode door te komen. Want oh, wat is het onbeschrijfelijk lastig. Regelmatig vraag ik me af wat alle stress met mijn baby zou doen. Alle slechte nachten in het heden, de angsten voor de toekomst. Hóe kan dit niet schadelijk zijn voor die kleine? Mijn angsten deel ik met mijn verloskundigen, die me geruststellen dat het geen kwaad kan. Dat ik me niet zo’n zorgen hoef te maken. Daarop terugkijkend ben ik daar zelf niet zo zeker van. Hadden ze me toen maar verteld om met mijn baby te praten. Te vertellen wat er gaande is. Hoe ik me voel. En in welke situatie we met elkáár zitten. Het klinkt misschien gek, maar in mijn ogen is dat een diepe manier om te verbinden met je baby. Je bent namelijk één met je kindje. Wat jij voelt, voelt hij/zij ook. Dat betekent niet dat je baby jouw letterlijke woorden begrijpt, maar wel dat deze je energie voelt. Hét pijnlijke besef dat mijn kind ongewild gemarineerd is in verdriet.

‘Kan ik nog blij zijn met mijn kind?’

Ondertussen ben ik niet bang voor de bevalling, integendeel. Ik kijk er zelfs naar uit. Waar met name mijn angst zit, is het gevoel van rouw. En hoe ik dit in vredesnaam ga combineren met geluk. Twee uitersten: kan dit wel met elkaar samengaan? Kan ik dat intense verdriet van het verlies van mijn moeder voelen - en tegelijkertijd het geluk van de geboorte van m’n zoon toelaten? Kan ik blij zijn met m’n kind? Kan ik vreugde voelen? En als ik dit al voel: is dit dan niet raar? Mág dit dan wel? Gelukkig bewijst de praktijk dat verlies en geboorte samen kunnen gaan - net zoals de uiterste emoties die daarbij komen kijken. De geboorte van m’n zoon is een oase van geluk, zonder dat het verdriet van m’n moeder verdwijnt. Zo zijn we toch nog ergens samen en compleet - mét oma Monique.

De eerste momenten als moederloze moeder

Dat eerste moment dat je je kind in je armen neemt, het eerste moment dat je borstvoeding geeft en het eerste moment dat de oogjes open gaan. Álle eerste keren als moeder, zonder moeder, zijn pijnlijk, confronterend en leeg. Ik had niets liever gewild dan mijn kind in de armen van m’n moeder leggen. Of samen kunnen praten over de bevalling. Of m’n kind in alle vertrouwen bij haar als oppasoma achter mogen laten. En wat denk je van al die onzekere momenten dat ik direct naar de telefoon wil grijpen, om m’n moeder om advies te vragen? Zij die al die ervaringen kent; notabene met mijzelf heeft meegemaakt? Of juist het delen van de mooie momenten waarin we samen terugblikken op mijn eigen opgroeien. Je weet wel: als moeder/dochter én moeder/moeder onder elkaar. Het delen van de pieken en dalen van het ouderschap, het samen vieren van mooie mijlpalen en het deelgenoot maken van de grootste transformatie in mijn leven: moeder worden. Helaas: het mocht niet zo zijn. En man, wat doet dat zeer.

De rauwheid van rouw & het geluk van kleine dingen

Inmiddels zijn Bas en ik trotse ouders van drie. Een zoon dus, en twee jongere dochters. De momenten dat ik mijn pasgeboren dochters aan mijn borst heb, stromen de tranen in net zo’n tranendal als voorheen over mijn wangen. Het is wederom een samenspel van verdriet, gemis én geluk. Ik had nooit gedacht dat ik dit zou kunnen, maar hey: ik kan het dus wél. Die exacte oerkracht dus, die mijn moeder benoemde toen ik aan haar ziekenhuisbed zat. Noem het moederlijk instinct, noem het vrouwelijk instinct, noem het de kracht van de mens. Hoe dan ook: het hele gebeuren van een moeder verliezen, terwijl ik moeder werd, heeft me ergens ook zoveel sterker gemaakt. Het heeft me geleerd hoe rauw rouw is - en dat verlies en geluk samen kunnen gaan. Het heeft me een stuk nederiger gemaakt. Extra dankbaar voor alles wat er al is. Wat we al hebben. Geluk zit ‘m in de kleine dingen, waarmee ik eigenlijk wil aangeven dat ‘klein’ eigenlijk heel erg groot is. Van het genieten van een zonnestraal tot het ‘omarmen’ van een rustmomentje. Je ‘krijgt’ ‘t gratis en voor niets, maar vanzelfsprekend is het allesbehalve. En hallo: laten we ook niet vergeten dat ik het wel ‘gewoon’ geflikt hebt zonder moeder. Drie keer! Iets waar ik hartstikke trots op ben, ondanks het gemis dat blijft.

Oma Monique blijft voortleven

Na het overlijden kreeg ik een prentenboek van een collega: ‘Hart in de fles’. Zó spot-on. Dat is namelijk ook precies hoe het voelt. Alsof ik mijn hart tijdelijk in een fles had opgeborgen. Eentje waar de geboorte van mijn zoon de dop vanaf draaide - om zo mijn hart weer te bevrijden. Ook ontdekte ik de wereld van draagdoeken en -zakken. Ik deed mee aan een winactie voor een peuterdraagzak, won en mocht er eentje op maat laten ontwerpen. Superbijzonder! Ik koos voor een schilderij dat mijn moeder maakte. Een mooie manier om oma Monique letterlijk dichtbij ons te dragen. Alle drie de kids hebben goed gebruikgemaakt van de draagzak - tot de jongste vier jaar oud was. Je snapt: deze draagzak gaat nooit weg. Blijft voor altijd bij ons. Naast tastbare herinneringen als deze, is moeder en oma Monique ook via gesprekken in ons midden. Vanaf het ‘begin van het einde’ werd er door de (schoon)familie over haar gesproken. Dit maakt dat zij onderdeel van ons gezin is en blijft. Dat onze kinderen haar kennen, zonder haar écht gekend te hebben. Tussen het ophalen van de herinneringen door vond ik ook troost in lezen, herkenning vinden bij anderen en het praten met mijn omgeving. Over die boeken gesproken: de schrijfsels van Manu Keirse en het boekje ‘Vingerafdruk van Verdriet’ gaven mij heel veel troost. Mocht jij, die dit leest, te maken hebben met rouw, dan wil ik je bij deze een hart onder de riem steken. Met wat extra liefde en support - én deze boeken als ‘steunpilaar’. Gewoon, omdat ik weet hoe fijn zo’n toereikende hand kan voelen. En omdat we samen een stukje sterker staan.

GevoelsRijke afsluiter: tijdens dit schrijven word ik sinds lange tijd weer overvallen door verdriet. Het is een deurtje dat open getrokken wordt - en die ruimte geeft aan (spreekwoordelijke) tranen. Het bewijs dat het gemis er altijd is. De ene keer verstopt op de achtergrond, de andere keer in volle glorie op de voorgrond. Wel is het éxtra mooi om te voelen dat de ruimte eromheen steeds een beetje groter wordt. En dat wij als vrouwen, moeders, mensen ontzettend veerkrachtig en sterk zijn. Het overlijden van mijn moeder - en de geboorte van m’n kids - hebben een snelweg aangelegd tussen mijn hoofd en mijn hart. Waar voorheen mijn hoofd de directe en open afslag was, was mijn hart slechts bereikbaar via een smal, overgroeid en hobbelig bospaadje. Nu dit bos ‘gekapt’ is, voel ik steeds meer ruimte om écht mezelf te zijn. En wauw: wat is dat waardevol. Dankjewel mam, voor alle lessen en inzichten. Je bent voelbaar bij ons. Als moeder, oma én gids in dit leven.

Verbinden met je kinderen? Speel het spelletje mee!

Mon, 14 Apr 2025 09:00:00 GMT

Wat hebben wij mensen állemaal met elkaar gemeen? Dat we houden van humor! Wat je leuk of grappig vindt, is natuurlijk wel weer heel erg persoonlijk, maar het is een feit dat lachen en plezier een situatie leuker, fijner, makkelijker, toegankelijker of luchtiger maakt. Wist je bijvoorbeeld dat je via spel bepaalde rituelen met je kind kan verlichten én verleuken? En dat het niet alleen helpt om jullie onderlinge band te versterken, maar het ook bijdraagt aan stressvermindering, emotieregulatie en het ontwikkelen van zelfvertrouwen? Hup, tijd voor een beetje speelsheid dus! En nee, daarvoor hoef je écht niet in de kleuterjufmodus te duiken. Beloof ik je…

Hop, in galop die trap op

Na het avondeten stormen de kids de tuin in om te spelen. Het is bijna bedtijd, maar ik laat ze net even wat langer doorspelen. Je weet wel: het bekende rekmomentje. ;-) Op een bepaald punt is de rek eruit en is het toch echt tijd om naar boven te gaan. Terwijl ik de tuin inloop, komt er direct een luide ‘neeee!’ mijn kant op. “Jawel lieverds”, reageer ik, “het is al laat, dus we gaan zo naar boven”. Je raadt het al. De een zegt niet te komen en de rest sluit zich daarbij aan. Wetende dat de was nog in de machine moet, besluit ik dat maar op te pakken. Is dat mooi gedaan en krijgen zij die paar minuten extra. Win-winnetje dus. Terug in de tuin is het nu écht tijd om naar boven te gaan. Helaas, de berichtgeving ‘komt niet aan’, want het spelen gaat vrolijk door. Nieuwe poging. Ik roep dat ik ze binnen twee minuten boven verwacht, maar ook dat werkt niet. Sterker nog: er komt een gevatte vraag terug. “Wat doe je als ik niet kom?”, joelt m’n dochter. “Dan kom ik je halen!”, reageer ik. “Dat heb ik liever!”, aldus m’n middelste. Perfect! Ik geef aan de wasmanden weg te brengen en daarna te komen. En jawel: terwijl dat punt aanbreekt, benadrukt ze doodleuk wéér dat ze niet meekomt. Mijn creativiteit wordt flink op de proef gesteld en ik besluit het helemaal anders te doen. “Wie springt er op mijn rug?”, roep ik met theatrale stem, “Ik galoppeer zo naar boven!”. Terwijl ik mijn beste paardimitatie in de strijd gooi, komt de jongste mijn kant op gerend en springt ‘ie zo mijn rug op. Samen vertrekken we in galop de trap op. Daarna springt ook de middelste op mijn rug en leggen we dezelfde route af. Na een flinke (en leuke!) ‘work-out’ realiseer ik me dat het me mooi wel gelukt is. Door dat spelelement dus…

Leren met en van kinderen: spel als communicatietool

Waarom ik start met bovenstaande situatieschets? Omdat het direct vertelt wat de kracht van een spelelement kan zijn. In sommige situaties kan ‘gewoon’ iets vragen genoeg zijn, maar in andere situaties is een grotere trukendoos nodig. Waar wij volwassenen namelijk vooral communiceren met directe woorden, communiceren kids vaak via spel. Ze zijn fysieker ingesteld dan wij, wat betekent dat als er iets (emotioneels) gebeurt, het lichaam dat vertaalt naar energie en het kind dit dus ook kwijt moet. Ook is de fantasie van een kind vele malen groter dan bij een volwassene. Iets waar het spelelement perfect op aansluit. Je kan hiermee dichterbij de belevingswereld van je kind komen - en precies op de juiste ‘knoppen’ drukken om dat ene lastige moment, zoals het aankleden in de ochtend, een stuk leuker en soepeler te laten verlopen. Hoe precies? Daar kom ik later op terug. Feit is wel dat hoe ouder we worden, hoe meer die speelsheid en fantasie verdwijnen. Iets wat ik eigenlijk heel erg zonde vind. In dat opzicht kunnen we in mijn ogen nog veel van onze kids leren. Want: er is niks mis met speelsheid. Sterker nog: het geeft ruimte aan emoties én je innerlijke kind. En ja: die mag wat mij betreft zeker wat meer de ruimte krijgen. Graag zelfs.

Voordelen: van meer verbinding tot minder stress

Het komt erop neer dat kids een situatie graag op een speelse manier aanvliegen - en dat ze dat soms zelfs nodig hebben om met hun emoties om te kunnen gaan. En eerlijk: hoe leuk/fijn is het als we als ouders hierin kunnen bijdragen? Je leert je kind niet alleen beter kennen (= verbinding), ook verlopen situaties soepeler én heb je er zelf ook nog eens lol in. Belangrijke win’s op een rij:

De band tussen ouder en kind versterkt
Samen leuke momenten delen en tegelijkertijd leren en groeien? Check! Door samen te spelen, bekijk je de wereld door de ogen van je kind. Je betreedt als het ware zijn/haar belevingswereld. Je biedt comfort, begrip, ruimte en aandacht - en dat allemaal op een manier waar je kind blij van wordt. Je legt de basis van sociale en emotionele ontwikkeling. Zonder afdwingen - en in verbinding.
Minder stress en angst, meer rust en plezier
Galopperen, dansen, zingen of verstoppertje spelen: het zijn allemaal manieren om stress en angst te verminderen. Yep: bij kind én ouder. Wanneer je lacht, komt het stofje endorfine vrij - ook wel het ‘natuurlijk geluksstofje’ genoemd. Hoe fantastisch is het dat ons lichaam dit stofje ‘gratis’ aanmaakt - en wij daar zoveel plezier uithalen? Ik noem: minder angstig, beter slapen en een fijnere blik op onszelf en het leven. Gemiste kans dus, om dit stofje niét op te wekken. Ik bedoel maar…
Emoties krijgen de ruimte (op een ‘eigen’ manier)
Spelen is dé manier om ruimte te geven aan emoties. Zeker wanneer je kind nog niet (goed) kan praten of gewoon niet zo goed weet hoe ‘ie zijn/haar emoties moet uitspreken. Want: waar geen woorden zijn, is er wél spel. Van pijn en angst tot verdriet: in hun ‘eigen’ spel kunnen zij op hun ‘eigen’ manier emoties de ruimte geven. Voorbeeld: heeft jouw dochter jullie zien ruziën? Dan kan zij haar gevoelens hierover ‘uitspreken’ via het naspelen van de situatie, bijvoorbeeld met poppen.
Zelfvertrouwen in de plus
Neem je de tijd om te spelen met je kind, dan neem je tijd om sámen te leren en ontspannen. Je laat kids ervaren dat ze fijn zijn om bij te zijn, dat ze gewaardeerd worden én geliefd zijn. Let wel: dit is enkel het geval als je er zelf ook bewust bij bent. Lees: niet tussentijds twintig keer je telefoon checken dus. Door samen te lachen en te ‘lollen’, ervaart je kind die waardering. Dé ‘brandstof’ voor zelfvertrouwen.

‘Plottwist’: je hoeft écht geen kleuterjuf uit te hangen

Wat ik overigens wel de wereld uit wil helpen, is dat spelen een soort chronisch vader-en-moedertje-spelen hoort te zijn. Of dat je per definitie in de kleuterjufmodus moet duiken om je kind te vermaken. Spelen gaat in mijn ogen over plezier maken op een manier die bij jullie als gezin past. Samen grappig doen, het gebruik van boekjes of knuffels, gekke bekken trekken of schaamteloos dansen bijvoorbeeld. Op wélke manier je dat doet, da’s dus helemaal aan jullie. En dat is juist het mooie van spel. Er zijn geen regels, het gaat erom dat het jullie past. Ook: speelsheid en spel zijn twee verschillende dingen, maar speelsheid (zoals dansen en gekke bekken trekken) is dus wél een vorm van spel. Meer lezen over speelsheid? Ik vertel er meer over in ‘De S van SANE’….

The game is on! 4 x spellen om te spelen

Dat spel dé manier is om te reguleren, lachen, ontspannen, leren én groeien moge duidelijk zijn. Ik kan er nog zo leuk over schrijven, maar de beste manier om dit te ervaren is door - jawel - te doen. Spelen dus. Nogmaals: onderzoek vooral welke manier bij jullie past en laat je niet te veel leiden door hoe anderen het doen. Hoe het ‘hoort’. En wat je zelf ooit geleerd hebt. Er is namelijk geen goed of fout. Inspiratie nodig? Hieronder vier tips:

Spanning verminderen | Machtsomkeerspel
Merk je dat je kind met opgekropte spanning zit, bijvoorbeeld omdat de meester op school boos werd? Dan kan het machtsomkeerspel helpen. Kinderen hebben namelijk de behoefte om een bepaalde machtsbalans te voelen - en zo herstel je deze op spelende wijze. De rollen worden inderdaad letterlijk omgedraaid. Jij als ouder bent het kind, hij/zij als kind de boze meester. Ga mee in het spel en vertrouw op de inbreng van je kind. Geen gedreig en het hebben van verwachtingen (dat werkt averechts), maar vertrouwen op de situatie. Jouw kind leidt het gesprek. Let it flow.
Situatie versoepelen | knuffelpraat
Oh, deze werkt voor onze jongste en middelste zo goed! Zo merkten mijn man en ik bijvoorbeeld dat het naar-bed-gaan ritueel bij de jongste wat lastig ging. Mijn blik viel op haar knuffels, waarna ik vroeg welke knuffel haar zou kunnen helpen. Het bleek ‘Tijgertje’, waarmee we vervolgens spelenderwijs het ritueel doorliepen. Tijgertje kreeg de leiding, ik kroop in mijn rol en m’n dochter? Die ging er helemaal in op. Missie geslaagd!
Overgang verzachten | Regressiespel
Een spel wat je kind zelf inzet. Voorbeeld: de situatie waarin een moeder zwanger is en waar haar oudere kind op reageert. Door te kruipen, om een luier te vragen en in ‘babytaal’ te spreken. Dit is van het kind een natuurlijke manier om de overgang van de oude naar de nieuwe situatie wat zachter te maken. Voor mij wederom het bewijs dat kinderen slimmer zijn dan we soms invullen. Door als ouder mee te doen in dit spel, help je de situaties die komen gaat stapje-voor-stapje makkelijker te maken.
Gebeurtenis verwerken | situatie naspelen
Is woorden geven aan emoties niet mogelijk of haalbaar, dan is het naspelen van een situatie een sterke emotieregulator. Zoals eerder genoemd: met twee poppen (= personen) bijvoorbeeld, via spelkaarten waar uitspraken aan worden gekoppeld of met speelgoedautootjes die andere kids moeten voorstellen. Ook: zie je dat in een ‘vast’ spel opeens elementen veranderen? Dan kan dit ook duiden op verwerking. Tip: speel mee zonder te sturen en ontdek zo wat die verandering inhoudt.

GevoelsRijke afsluiter: spelen is altijd een goed idee! Je doet er niemand kwaad mee en het is dé manier om een situatie soepeler te laten verlopen, je kind zonder woorden te laten spreken en éxtra met elkaar te verbinden. Mag ‘speelsheid’ wat meer in jullie gezin terugkomen? Dan daag ik je uit elke dag vijf minuten (ja, da’s genoeg!) met je kid(s) te spelen. Op een persoonlijke manier die bij jullie past dus. Je kind krijgt namelijk elke dag te maken met uitdagingen - en hoe fijn is het als je dit via spel ‘bespreekbaar’ kan maken? Dat bedoel ik! Wat zeg je ervan: ga je de uitdaging aan? Garantie: een waardevol pretmoment voor beide partijen. En ohja: had ik ‘connectie’ al gezegd? Veel plezier met spelen!

De waarde van verbindend ouderschap (+ hét cadeau voor jezelf en je gezin!)

Mon, 07 Apr 2025 09:00:00 GMT

Verbindend ouderschap: wat betekent het voor jou? In mijn ogen gaat dit over gedachten, gevoelens en behoeften. Het voelen van en luisteren naar. Het is geen methode, maar een visie waarin verbinding, afstemming en emotieregulatie centraal staan. Het geeft ‘ruimte’ aan jezelf om op je ouderlijke oerinstinct (= gevoel) af te gaan - en het geeft je kind de vrijheid om authentiek, veerkrachtig en gevoelsRijk op te groeien. Alleen maar win’s dus! Spreekt deze visie jou aan? En wil je hierin blijven groeien (want hey: nooit uitgeleerd)? Dan heb ik iets moois voor je. Maar eerst: de verdieping!

Gedragscontrole vs. verbindend ouderschap

Als je me al even volgt, dan weet je dat zaken als straffen en met vingertjes wijzen in mijn allergie zitten. Dat gedragscontrole voor ons gezin nooit de oplossing is - hoe moeilijk een situatie ook is. Waarom? Omdat een ‘ongewenste’ actie meer is dan die ‘ongewenste’ actie. Het is een uiting van een dieper liggend gevoel. Iets wat ‘gehoord’ wil worden. Ga je als ouder direct in de aanval, negeer je het gevoel erachter of word je boos? Dan focus je op de oppervlakte (actie), en niet zozeer op de inhoud (dieper liggende emoties). Preciés waar verbindend ouderschap juist wél op inspeelt! En precies waarom ik deze manier van ‘samen opgroeien’ zo mooi vind. Het gaat om de relatie tussen ouder en kind, waar wederzijds respect als een rode draad doorheen loopt.

Weg met die automatische piloot, het is tijd om te voelen!

Klinkt als een sprookje, niet? Helaas moet ik wél eerlijk met je zijn dat het in de praktijk iets minder over rozen gaat. Het vergt namelijk een flinke dosis groeiend bewustzijn van ons als ouders. Het begint namelijk bij het geven van het goede voorbeeld - en het eindigt bij het blijven volhouden hiervan. Of eigenlijk: het eindigt nooit. Het is namelijk een doorlopend proces waarin je continu bij je gevoel moet blijven. Bewustzijn dus. Voelen. Ervaren. Dat betekent dat je niet vanuit automatische reacties reageert, maar vanuit je diepere emoties. Denk aan bewust taalgebruik en weloverwogen acties. Op deze manier krijg je meer inzicht in je eigen gevoelens, gedachten, lichaamssignalen en mindset. En dát zorgt er weer voor dat je jezelf beter begrijpt, maar dus ook je andere (kleine) gezinsleden.

Voorbeeldsituatie

Je kind stoot voor de 1001e keer een glas water van de tafel. Je directe reactie kan zijn dat je al schreeuwend roept hoe onhandig je zoon/dochter wel niet is. Ga je naar je bewustzijn en denk je na over de situatie - vanuit een dieper gevoel dus - dan voel je dat je kind dit niet expres doet. Geen slechte intenties heeft. En zelf waarschijnlijk ook schrikt. Je fysieke en verbale reactie zullen vanuit daar dus ook anders (respectvoller/begripvoller) zijn.

Vraag je af: wie wil je zijn voor je kind?

Over die automatische piloot gesproken: we spreken altijd over het opvoeden van onze kinderen, maar is het in bepaalde gevallen juist niet nodig dat we onszélf heropvoeden? Denk daar maar eens over na. ;-) Hoe dan ook: ben jij een grote fan van verbindend ouderschap of wil je ontdekken wat dit jou en je gezin kan brengen? Vraag je dan eens af wie je voor je kind wilt zijn. Hoe wil je bijvoorbeeld herinnerd worden? Wat zijn belangrijke boodschappen die je je kind wil meegeven? En welke levenslessen mogen niet ontbreken in zijn of haar ‘rugzakje voor ‘t leven’? Ook deze vraag is een mooie test voor je zelfbewustzijn. Tip: bespreek ‘m eens met je partner, een vriend(in) of andere mede-ouder. Mooie gespreksstof onder het genot van een grote kop thee of goed glas wijn. Ben je getriggerd? Lees dan zeker door tot ‘t einde…

Wat levert verbindend ouderschap jullie op?

Zoals de term al doet verklappen: verbinding! Maar deze manier van denken en handelen is zoveel meer dan dat. De term ‘verbinding’ krijgt namelijk pas lading als je jouw kids daadwerkelijk leert wat verbinding is. Bij verbindend ouderschap laat je kinderen ervaren wat verbinding is, door het (zelf) toepassen en (laten) ‘voelen’. Dat gaat dus veel en veel verder dan het benoemen en bespreken van. Als ouder gaat het erom dat je vertrouwen hebt in het proces van opgroeien. Niet alles willen voor doen, verklappen en uitkauwen, maar ervan uitgaan dat kinderen van nature ‘goed’ zijn en alles in zich hebben om zichzelf te ontwikkelen op hun eigen, unieke manier. Als ouder leer je dus om vanuit loslaten te gaan vertrouwen, en als kind ontdek je je eigen talenten en manieren om om te gaan met mooie en minder mooie dingen in het leven. Dat betekent niét dat je als ouder enkel aan de spreekwoordelijke zijlijn staat en toekijkt. Dat betekent dat je aan de zijlijn staat, vertrouwen geeft aan je kind in ‘het veld’ en bijspringt als dat écht nodig is. Juist: de voor jullie juiste balans dus. De voordelen op een rijtje:

Verbinding dus, maar dan wel vanuit écht ervaren, doen, voelen
Als ouder leer je loslaten en vertrouwen (op je kind en jezelf)
Als kind krijg je de vrijheid om je te ontwikkelen op je eigen, unieke manier
En zo leer je als kind dus ook hoe je zélf omgaat met hoogte- en dieptepunten
Lees #1: je kind groeit uit tot een prachtige, gevoelsRijke volwassene
Lees #2: sámen groei je op in harmonie, in vertrouwen en dichtbij jullie gevoelens

Laagdrempelig, leuk én leerzaam: Reminders voor Verbindend Ouderschap

Naast dochter, zus, echtgenote, vriendin, collega én moeder van drie kids, ben ik ook opgeleid als psycholoog en gezinstherapeut. En wat ben ik dankbaar dat ik al vijftien jaar mag doen waar mijn hart ligt. Werken met ouders en gezinnen, om samen de wereld een klein beetje mooier en gevoelsRijker te maken. Dat doe ik door het aanbieden van persoonlijke trajecten voor ouders/verzorgers en via het geven van lezingen, workshops, trainingen en intervisies aan kindprofessionals. Ook bundel ik mijn kennis in (tastbare en digitale) producten, waar onder andere de Reminders voor Verbindend Ouderschap het resultaat van zijn. Speciaal ontwikkeld om mezelf én anderen een steuntje in de rug te geven bij de uitdagingen van het ouderschap. In het kort:

52 kaarten (+ 2 uitlegkaarten) met reminders voor verbindend ouderschap
Laagdrempelige, leuke én leerzame tool
Mooi in looks en uitwerking
Bewezen in hun werking (lees de reviews maar)
Yep: al bijna 3000 gezinnen hebben ze in huis liggen

Een ideaal cadeau voor jezelf en je gezin. Maar ook een heel mooi presentje om te geven aan gezinnen om wie je geeft. Mensen die, net als jij, willen groeien als mens én ouder. Want eerlijk: het ouderschap is prachtig, maar tegelijkertijd ook ingewikkeld. Sámen staan we sterker, dus laten we vooral de hand uitreiken als we voelen dat het nodig is. Meer informatie over het kaartendeck of direct bestellen? Dat kan hier!

GevoelsRijke afsluiter: ga je met mij mee op ‘reis’ naar een toekomst waarin onze kids authentiek, veerkrachtig en in contact met hun gevoel in het leven staan? Een toekomst waarin we meer dan trots kunnen zijn op ons nageslacht, omdat ze zich precies zo hebben ontwikkeld zoals ze horen te zijn? Vrij van ‘moeten’ en oordelen, verrijkt met zelfkennis en -acceptatie? Laten we gaan! Het kaartendeck is een fantastische tool om het in je vertrouwde omgeving toe te passen. Toch behoefte aan een menselijke en helpende hand van buitenaf? Met veel liefde én bewustzijn help ik je verder. Je weet me te vinden!

Gieren met het gezin: las een jaarlijkse ‘JA-dag’ in!

Mon, 31 Mar 2025 09:00:00 GMT

Overal ‘ja’ op zeggen, durf je dat aan? Ik zeg: ‘Ja!’. Oké: even wat context: ik bedoel natuurlijk niet dat je hier een dagelijkse gewoonte van moet maken. Waar ik op hint is een JA-dag. Een zogeheten ‘alles kan, alles mag’-dag die wij minimaal één keer per jaar inlassen in een van de schoolvakanties. Spannend? Tuurlijk, zeker in het begin. Maar… geloof mij als ervaringsdeskundige: elk jaar wordt dit leuker. Sterker nog: het levert kind én ouder ook nog eens een hoop op. Ja, dat lees je goed: beíde partijen…

In het kort: wat is een JA-dag?

Je snapt: daar kan ik lekker kort over zijn. Op de JA-dag ga je als ouder mee in de flow van je kids. Overboord met die strenge regels, niet nadenken over dat ene antwoord en genieten van de creatieve en hilarische verzoekjes van de kinderen. Het is een dag dat vrijwel alles kan en waarop je je kroost natuurlijk wel goed voorbereid. Zo kunnen zij van tevoren vragen bedenken (= voorpret!) en heb je als ouders de tijd om je mentaal voor te bereiden. Want hey: waar alles mag, ontstaan de meest grappige situaties…

Regels en ‘kleine lettertjes’

Klopt, de regels gooi je overboord, maar je mag natuurlijk altijd grenzen in grote lijnen stellen. Het kan bijvoorbeeld niet de bedoeling zijn dat er dingen gesloopt worden, mensen pijn gedaan worden of er aan de haal gegaan wordt met respect. Bepaal voor jullie gezin welke regels er hoe dan ook altijd gelden - en geef dit duidelijk aan. Binnen die grenzen las je dan vervolgens het ‘alles mag’-principe in, zodat voor iedereen duidelijk is wat de ‘vraagvrijheid’ is. Kijk ik naar ons gezin, dan is het bijvoorbeeld ook niet zo dat het woordje ‘nee’ helemaal niet aan bod komt. Vind ik een bepaald verzoek echt niet fijn? Gaat het tegen mijn principes in? Dan zal ik die ‘ja’ niet weggeven. Hieronder een paar regels die wij inlassen - en wellicht ook handig zijn voor jou, mocht je ‘ja’ zeggen op die JA-dag:

Jaarlijks inlassen, in een schoolvakantie (geeft ultieme vrijheid)
Bepaal een begin- en eindtijd (duidelijkheid = alles)
Vragen gaan over de dag zelf, niet over de toekomst (in het moment leven!)
We respecteren elkaars grenzen (je stelt dus geen vragen over een ander)
Auto nodig? Dan rijden we max. een half uur (helaas, geen retourtje Frankrijk dus)
Bepaal een budget: wat mag het kosten (per kind of in totaal)?

Wat levert het (onze) kids op?

Onze JA-dag zit er net op en wat was het weer een feestje. Klopt, met name voor de kids dus, maar oprecht ook voor mij als ouder. Dit jaar vertelde ik de dag voor The Day dat morgen JA-dag zou zijn. Hét moment dat de voorpret werd geactiveerd. De kinderen gingen samen druk aan de slag om de vragen voor de volgende dag te verzinnen en op te schrijven. En ik? Ik mocht natuurlijk niet weten wat de verzoekjes waren. Daar zou ik de dag erna zelf wel achter komen. Wat de JA-dag van 2024 hen opleverde? Lees mee en geniet:

Elk jaar weer: dikke voorpret!
Ontbijten met een ijsje
Onbeperkt aardbeien snoepen
Alien TV kijken (normaal een ‘nee’ want echt: ik vind ‘t vreselijk)
Ultrasterke ranja (normaal leven ze hier drankjes wise op water en thee)
Veel, héél veel schermpjes
Billen afvegen van de jongste (normaal: ‘dat mag je zelf doen’)
Extra veel saus - en dat het liefst direct de mond in (leuk om uit te proberen. Écht ;-))
De hond vasthouden tijdens het uitlaten
Kleurplaten door mij laten uitknippen

Een andere mooie opbrengst is dat onze kinderen leren om te onderhandelen. Zo wilden ze iets lekkers kopen, waar ik - hoe is het mogelijk - ‘ja’ op zei. De kanttekening? Dat dit gezamenlijk één ding zou zijn. Leuk om in mee te gaan, maar wél pas wanneer je kids gewend zijn aan onderhandelen en al goed met elkaar kunnen samenwerken. Of het onze kinderen gelukt is? Na veel en lang beraad: zéker weten!

En wat (ons als) ouders?

Met name de categorie ‘Alien TV’ zorgt ervoor dat ik tóch even op de binnenkant van mijn lip bijt. Programma’s als deze schieten bij mij chronisch in het verkeerde keelgat, maar ach: dat zijn de uitdagingen die we op zo’n dag bewust aangaan. Lees: go with the flow. En geloof het of niet: naast een aangevreten lip, levert het ook heel veel mooie dingen op. Ik noem:

Bewustwording over mezelf (waar zeg ik normaal ‘nee’ op? En waarom?)
Minder hoeven nadenken en gewoon ‘doen’ (het antwoord is immers altijd… ‘ja’)
Lekker in het moment leven
Genieten van de creatieve en hilarische verzoekjes van onze kinderen

Het beste: je geniet, giert en groeit sámen!

Mijn favoriete opbrengst? Hoe we hier als kinderen en ouders sámen van groeien en genieten. Naast dat je onwijs veel lol met elkaar hebt en lacht en giert om de meest vreemde verzoeken, geeft het de onderlinge band ook een mooie twist. Je geeft je kids een bepaald vertrouwen - en dat voelen ze. Ze gaan op hun eigen manier aan de slag met de voorbereidingen en jij als ouders laat het gewoon lekker gebeuren. Een beetje de omgekeerde wereld dus, maar daardoor extra leerzaam. Mijn ervaring is ook dat onze kids vragen blijven stellen - ook al weten ze het antwoord (= ja) al. Grappig, dat vertelt mij bijvoorbeeld dat ze toch een bepaalde bevestiging nodig hebben. En het graag met ons als ouders willen delen.

Ohja: even over die kids tot 4-5 jaar…

Zo’n JA-dag is een feestje, maar wel op het moment dat je kinderen er bewust mee bezig kunnen zijn. Over het algemeen snappen kids jonger dan 4-5 jaar het concept nog niet helemaal. Mijn advies is om dit gezinsinitiatief dus pas in te lassen als jouw kinderen het concept begrijpen en bewust mee kunnen doen. Een JA-dag verliest namelijk zijn kracht als het hele idee erachter niet ‘gevoeld’ wordt. Eén ding is zeker: jij kent je kind het best, dus jij kan ook als enige aanvoelen wanneer deze klaar is voor jullie persoonlijke JA-dag. De leeftijd die ik noem is een algemene richtlijn en zeker niet voor iedereen de leidraad. Wij doen dit al een paar jaar, dus de jongste in ons gezin doet dan gewoon gezellig mee. Volgens mij zijn wij ermee begonnen toen de oudste vijf jaar was. Dat was namelijk het moment dat ik ermee in aanraking kwam.

Eerste jaar vs. laatste jaar

De JA-dag is binnen ons gezin inmiddels een jaarlijkse traditie en wordt al meerdere jaren ‘gevierd’. Blik ik terug op het eerste jaar, dan waren de verzoekjes relatief braaf. Prachtig om te zien! Hoe vaker we deze dag namelijk inlassen, hoe meer de grenzen lijken te verschuiven. Iets wat voor de ouders een uitdaging kan zijn - maar daardoor ook weer een extra leermoment. En laten we niet vergeten dat het elk jaar een beetje meer zorgt voor hilarische momenten. Echt iets om naar uit te kijken. Ja, ook als ouder… dat beloof ik je.

Door naar jou: zeg jij ‘ja’ op de ‘JA-dag’?!

Met alle leuke, hilarische, leerzame en verrassende ervaringen in onze ‘broekzak’, ben ik natuurlijk heel benieuwd hoe jij tegenover deze JA-dag staat. Is het iets wat je zelf een keertje zou willen proberen? Of is er misschien iets wat je (nog) tegenhoudt? Mocht je het wel willen proberen, maar ook spannend vinden: helemaal logisch. Dat had ik zelf ook. Wees welkom om contact met mij op te nemen, zodat we samen over deze dag kunnen kletsen. Ik geef je graag advies én het geeft jou de ruimte om je vragen te stellen. Voel je deze behoefte? Mijn digitale deur staat voor je open!

GevoelsRijke afsluiter: wat er zo leuk is aan zo’n JA-dag? Vraag het de kids maar! Nee, zonder gekkigheid: ook voor ouders is deze dag een jaarlijks feestje. Maar onthoud: principes, waarden en gevoelens moeten altijd gerespecteerd worden. Daarin ben je dus altijd vrij om je eigen grenzen aan te geven. Voor de rest wil ik je meegeven: probeer ‘t eens - en durf de touwtjes (verder) uit handen te geven. Je zal je verbazen over de verzoekjes van je kinderen - en de creativiteit die ze met zich meedragen. Én over de ‘go with the flow’-mentaliteit die je als ouders steeds een beetje meer ontwikkelt - en hoe onwijs fijn dat eigenlijk is. Veel succes… en plezier!

De zwakte én kracht van ‘sorry’ zeggen

Mon, 24 Mar 2025 09:00:00 GMT

‘Sorry dat ik wat later ben’, ‘sorry dat ik tegen je schreeuwde’, ‘sorry dat ik [x] vergeten ben’, ‘sorry dat ik zo stom reageerde’, ‘sorry dat ik nu weg moet’,

‘sorry dat’… STOP!

Dat ene woordje - je weet wel: die ik hierboven zes keer in de herhaling gooi - wordt te pas en te onpas gebruikt. Begrijp me niet verkeerd: ik ben een groot voorstander van ‘sorry’ zeggen, maar dan wel in de oprechte variant. Of nog beter: een oprechte variant met een goede dosis zelfreflectie. Als je dat doet dan kom je uit op 'herstel', waar sorry zeggen slecht een klein onderdeel van is. Want wat is de waarde van ‘sorry’, als deze op standje ‘automatisch’ voor of achter een zin wordt geplakt? Zonder écht de betekenis te voelen en verantwoordelijkheid te nemen? Tijd voor verdieping!

Hoe vaak zeg jij betekenisloos ‘sorry’?

Zelf geloof ik niet in het afdwingen van een ‘sorry’ bij kids. Ze leren op deze manier het woordje in te zetten, puur omdat het aangeleerd is. Het wordt een manier om iets goed te praten, zonder daadwerkelijk te praten. Snap je ‘m nog? ‘Sorry’ zeggen dus, omdat je weet dat ‘t werkt, terwijl je niet reflecteert op je actie. Soms hoor ik ouders bijvoorbeeld zeggen dat ze zich storen aan de ‘sorry’ van hun kind, om ergens snel van af te zijn. En dan te bedenken dat onze kids dat vaak juist van óns leren. Het is dus belangrijk om te snappen dat we zelf het voorbeeld zijn voor onze kids. Knallen we zelf die ‘sorry’ continu de wereld in, zonder er écht betekenis aan te geven, dan is de kans groot dat zij dit van ons overnemen. Wil je dat jouw kind de betekenis van iets goedmaken snapt, dan zul je enerzijds het goede voorbeeld ‘moeten’ geven - en anderzijds actief ‘moeten’ aanleren hoe hij/zij deze oprechte sorry kan ownen en uiten. Klinkt allemaal leuk, Kimberley, maar hoé dan?

Je verantwoordelijkheid pakken

Laat ik beginnen met te zeggen dat je écht niet alles van je kind hoeft te accepteren. We maken allemaal wel eens ‘fouten’ - en daar mogen we elkaar ook op aanspreken. Toch is de manier waarop je een situatie in the heat of the moment aanvliegt heel bepalend voor het verdere verloop. Het beschamen van je kind of deze de schuld geven, is in mijn ogen niet de manier. Sterker nog: het kan de situatie juist erger maken. Op het moment dat jij als ouder zelfreflectie toont, geef je op een ‘zachte’ manier een fijn voorbeeld. Én je maakt het makkelijker voor hem/haar om zelf ook terug te komen op zijn/haar eigen gedrag. Als ouders kunnen we geneigd zijn om onze eigen ‘sorry’ te koppelen aan het gedrag van ons kind. Maar hey: onderschat de kracht van een simpele punt niet. Huh, wat? Ik laat het je zien:

“Sorry dat ik schreeuwde, had ik niet moeten doen, maar dat komt omdat jij niet luisterde.”
“Sorry dat ik schreeuwde, dat had ik niet moeten doen.”

“Hallo: en dat niet luisteren dan?!”

Nu hoor ik je hersens kraken: ‘maar nu geef je het kind niet mee dat hij iets fout deed’. Klopt! Waarom? Omdat ‘fouten’ maken mag. Menselijk is. Het lesje wat je jouw kind wil leren komt later aan bod. Bovendien mag het gedrag van je kind nooit een excuus zijn om zelf uit de bocht te vliegen. Je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen handelen, ongeacht de situatie - hoe uitdagend deze ook is. Mijn punt is dat zelfreflectie veel waardevoller is. Je eígen fouten (h)erkennen. Het bij jezelf houden. Je kind en jullie relatie respecteren. Dit opent vaak ‘sneller’ de deur naar een open gesprek, dan wanneer je direct de bal terugkaatst. Juist, in de vorm van een dikke, vette veroordeling dus. Hierdoor kan je kind zich namelijk alleen nog maar rotter gaan voelen. Aan zichzelf gaan twijfelen. Dichtslaan en zich terugtrekken. Een beladen en gesloten houding die we juist willen vermijden, toch? Yep: zelfreflectie dus! Gaan we nóg een stapje verder, dan kan je jouw zelfreflecterende spijtbetuiging extra nut meegeven met een toekomstwens. Hiervoor neem ik je mee in het hoofd van Becky Kennedy: klinisch psycholoog en moeder van drie.

‘Situatie herstellen’ à la Becky Kennedy

Kennedy ziet het uitspreken van een opzichzelfstaande ‘sorry’ als het dichtgooien van een discussie, terwijl een ‘herstel’ juist die discussie openbreekt. Lees: ruimte creëren voor zelfreflectie, spijtbetuiging en een open gesprek. In haar optiek voldoet een herstelpoging aan drie elementen: 1) benoem wat er gebeurd is, 2) neem je verantwoordelijkheid en 3) geef aan wat je de volgende keer graag anders ziet. In de praktijk kan dat er zo uitzien:

“Sorry dat ik tegen je schreeuwde (1), dat moet vast heel vervelend voor je geweest zijn. Had ik niet moeten doen. (2) De volgende keer als ik voel dat ik wil gaan schreeuwen zal ik even afstand nemen om weer rustig te worden. (3)”

Jij voegt zélf de kracht aan ‘sorry’ toe

Door de situatie op bovenstaande manier aan te vliegen, open je niet alleen het gesprek, ook vermijd je dat je jouw kind ongewild opzadelt met schuld, verdriet, angst of paniek. Daarnaast voorkom je dat het woordje ‘sorry’ zijn kracht verliest en ‘loos’ in de vocabulaire strijd gegooid wordt. Iets wat voor jezelf als ouder prettig is - en wat je kind een leerzame basis geeft voor de toekomst. Heeft je kind in bovenstaande situatie ook tegen jou geschreeuwd? Vraag je dan eens af waar dat is ontstaan. Kwam dat misschien omdat jij gestrest aan het koken was? Of kwam hij/zij zelf al met een onweerhumeur binnen? Is dat laatste het geval? Ga dan het gesprek eens aan, door de gevoelens te erkennen, niet te verwarren met gedrag accepteren…

Moeite met (oprecht) ‘sorry’ zeggen?

Lees jij bovenstaande met een diepe frons, omdat je jezelf allesbehalve herkent in die sorry(-stortvloed)? Je bent niet alleen! Er zijn namelijk ook genoeg ouders die het spijt betuigende woordje maar moeilijk over hun lippen krijgen richting hun zoon of dochter. Want: als ouder hoor je het ‘perfect’ te doen. En ‘perfectie’ en ‘sorry’ gaan niet door één deur. En ohja: wat nou als je als ouder dit woordje inzet - en je kind je niet meer serieus neemt? Oké, laten we dit eens omdraaien: heb jij zelf juist niet meer respect voor iemand, als deze persoon zijn/haar ‘fout’ erkent? Precies. ;-) Blijf je moeite houden met zo’n oprechte spijtbetuiging? Houd dan deze voordelen - voor ouder en kind - in gedachten:

Een oprechte sorry geeft ruimte aan emoties
Een oprechte sorry zorgt voor een beter gevoel én meer verbinding
Een oprechte sorry zorgt dat je verantwoordelijkheid neemt
Een oprechte sorry geeft ruimte aan persoonlijke groei
Een oprechte sorry rekent af met gevoelens als schaamte en verdriet
Een oprechte sorry zorgt ervoor dat de ontvanger je snapt en (meer) waardeert
Een oprechte sorry laat je leren van ‘fouten’

6 x tips om je kind oprecht spijt te laten betuigen

Dat goede voorbeeld geven, dat zit met bovenstaande input wel goed. Zoals eerder omschreven is een actieve opvoeding hierin wél een wenselijke aanvulling. Zie het als een gouden duo, dat gebundeld éxtra veel impact maakt. Goed om te weten: gemiddeld voelen kinderen vanaf een jaar of zes ‘spijt’. Over het algemeen genomen is dit een mooi moment om hem of haar te helpen om doelgericht om te gaan met deze emotie. Niet weten waar te beginnen? Deze zes tips geven je een zetje vooruit.

Gevoelens verwoorden
Zitten emoties hoog, dan kan je jouw kind helpen om woorden te geven aan het gevoel. Is de heftigste emotie gezakt? Dan kan hij/zij spijt makkelijker uitspreken.
Ruimte geven
Is ‘sorry’ zeggen lastig voor je kind? Voel aan hoeveel ruimte deze nodig heeft en geef dit. Zo creëer je ruimte én opening om op zijn/haar ‘eigen’ moment te komen. Voorbeeld: 'Ik verwacht dat je het herstelt met [X]. Voel maar wanneer jij er klaar voor bent.' Het kan ook helpen om een deadline te geven. Denk aan: 'voordat we hier weggaan om [X] uur' of 'voor het avondeten'.
Gedrag uitspreken
Wist je dat kinderen beter nadenken over hun gedrag als ze uitspreken wat ze hebben gedaan? Spreek het sámen uit en creëer bewustwording en begrip, op een oordeelvrije manier. Vraag jezelf af: als het gefilmd zou zijn, wat is er dan te zien?
Luisterend oor bieden
Feit: ie-de-reen wil gehoord worden. Accepteert iemand niet direct excuses? Leer je kind dan dat luisteren naar de ander van waarde is. Het diepere gevoel ‘voelen’ dus. Het vraagt ook afstemming of de ander al klaar is om te herstellen. Soms is er meer tijd nodig en doe je op een later moment een nieuwe poging.
Vraag stellen
Vraag aan jezelf of aan je kind (tijdens het herstel) hoe je/deze het goed zou kunnen maken. Blijkt dit een lastige vraag voor je zoon of dochter? Dan kan je suggesties geven. Ik noem: iets voor een ander doen/maken of - jawel - ‘sorry’ zeggen.
Schade herstellen
Zitten er consequenties aan het gedrag van je kind, waarvoor de ‘sorry’ gezegd wordt? Betrek hem/haar dan actief bij het herstellen van deze gevolgen. Voorbeeld: kind #1 gooit speelgoed van kind #2 op de grond. Onderdeel van het herstel is dat kind #1 (samen met jou) het speelgoed ook weer opruimt.

Tot slot: een laatste tip voor de sorry-strooiers onder ons

Ben jij iemand die veelvuldig met het veelgenoemde woordje strooit? Dan sluit ik af met een laatste tip. Waar je de ene ‘sorry’ juist meer verdiept, kan je de onnodige variant eens proberen te vervangen door het woordje 'dankjewel'. Zo buig je ‘m niet alleen positief om, ook verplaats je hem op een dankbare manier naar de persoon tegenover je. Hieronder een zinnetje uit het introgedeelte als voorbeeld. Doe ermee wat je wilt!

~~“Sorry dat ik wat eerder weg moet”~~
“Bedankt dat ik wat eerder weg kan gaan. Fijn!”

GevoelsRijke afsluiter: ergens spijt van hebben begint bij het hebben van inzicht. Het ownen van je actie. Het woordje ‘sorry’ is slechts één onderdeel uit het grotere herstelgeheel. Gebruik je ‘m te pas en te onpas in onnodige situaties? Dan kan het woordje zijn kracht verliezen. Hoor jij jezelf stiekem te vaak strooien met deze term? Dan daag ik je uit de dankjewel-opdracht in te zetten én eens na te denken over waar jouw stopwoordje vandaan komt. Wat heb je bijvoorbeeld nodig om hier een twist aan te geven? En onthoud: 10 oprechte spijtbetuigingen hebben meer waarde dan 1001 sorry’s zonder inhoud. Zet ‘m op!

“Maar papa/mama: van wie houd je het meest?”

Mon, 17 Mar 2025 09:00:00 GMT

Is jouw gezin verrijkt met meerdere kinderen? Lucky you! Want wat is het hebben van zo’n ‘groot’ gezin rijkdom, ook al kan het - jawel - soms best een uitdaging zijn. Uit ervaring weet ik dat in zulke gezinnen vrijwel altijd die ene, prangende vraag wel een keer wordt gesteld. “Maar papa/mama, van wie houd je het meest?”. Een tikkeltje ongemakkelijk? Lastig om te reageren? Begrijpelijk, zeker als je deze vraag voor het eerst voor je kiezen krijgt. Tóch is die vraag zo gek nog niet. Zeker niet als je de vraag áchter de vraag weet te vinden…

Het gezellige gezin met broer en zusjes

Stel: je hebt een gezin met drie kids. Ik zeg maar even: een grote broer en twee zusjes. Waar ze met elkaar spelen, lachen en knuffelen, hebben ze ook momenten dat ze elkaar in de spreekwoordelijke haren vliegen, op elkaar mopperen of stiekem een beetje jaloers op elkaar zijn. Het is ‘normaal’ dat kinderen in één gezin deze emoties voelen. Hoe een kind een situatie bekijkt, is namelijk een gekleurde en korte waarneming in het grotere geheel. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de jongste dochter op een bepaald moment meer aandacht krijgt. Of dat de grote broer die ene week meer complimentjes ontvangt. Of dat de andere dochter tijdens dat gezinsuitje extra veel knuffelt met papa. Als ouders onder elkaar weten we dat dit níks te maken heeft met ‘meer of minder houden van’. Als kind kan het echter wel onzeker maken, waar de ‘van-wie-houd-je-het-meest-vraag’ de uiting van kan zijn.

“En ik dan?”

Over onzekerheid gesproken: als ouder hoef je niet bang te zijn dat je kind daadwerkelijk denkt dat je minder van hem of haar houdt. Het is een signaal dat deze iets voelt. Een onderliggende emotie. Of een bepaalde nieuwsgierigheid. Getriggerd door bijvoorbeeld een van bovenstaande voorbeelden, maar het kan ook een hele andere trigger zijn (want hey: persoonlijk ;-)). Met broertjes en zusjes om je heen is het anders opgroeien dan wanneer je enig kind bent. Aandacht wordt verdeeld en gaat niet altijd gelijk op. En dan hebben we natuurlijk ook nog te maken met unieke persoonlijkheidjes en waarnemingen, waardoor een bepaalde situatie kan zorgen voor onzekerheid, angst, de vraag om bevestiging of noem maar op. Hoe dan ook: de vraag is belangrijk, maar het antwoord nóg belangrijker…

Van ‘lege’ reactie…

Wanneer je de vraag krijgt van wie je als ouder het meest houdt, is het makkelijk om te antwoorden “Van jullie allemaal evenveel natuurlijk!”. Maar wat zegt dit antwoord eigenlijk? Hoe geef je die kleine vragensteller hiermee het gevoel dat hij/zij er als uniek kind, uniek persoontje, uniek wezentje toe doet? Dat je van hem of haar houdt om wie hij/zij is? Ai, da’s een confronterende, hè? En da’s nou precies waarom ik hem erin gooi. Een antwoord kan aan de oppervlakte namelijk als liefdevol en bevredigend voelen, maar voor de ontvanger totaal anders binnenkomen. Sterker nog: dit antwoord is eigenlijk heel erg generaliserend. Zonde, want zo doe je jouw one of a kind kid stiekem best wel tekort. Het kan helpen door je te realiseren dat al je kinderen uniek zijn - en ook behoefte hebben aan unieke waardering. Sterker nog: op dit moment geef je al jouw kids al een gepersonaliseerde dosis liefde. Want: waar andere behoeften en persoonlijkheden zijn, daar zijn andere manieren van reageren en liefhebben. Lees: voor elk kind ben je een andere ouder.

…naar reactie die de kern raakt

Oké, we gaan door op die unieke persoonlijkheden en behoeften. Dat is namelijk waar de kern van de oorspronkelijke vraag (“Van wie houd je het meest?”) ligt. Als je je hier bewust van bent, zul je minder snel een ‘leeg’ of gestandaardiseerd antwoord eruit slingeren. Sterker nog: het is juist een moment om even stil te staan. Niet direct terug te zenden, maar het gesprek aan te gaan. Vraag bijvoorbeeld eens waar deze vraag vandaan komt. Wat er gevoeld wordt. Of er iets is voorgevallen/gezien/gehoord, waardoor deze vraag opborrelt. Op die manier achterhaal je het gevoel achter de vraag en geef je antwoord op de essentie, niet op het middel (de vraag dus) om die essentie over te brengen.

Juist: de vraag áchter de vraag ‘vangen’!

Wanneer je dit gesprek met je kind voert, geef je aan dat je hem/haar ziet en hoort. Dat gevoelens ertoe doen en jij deze als ouder serieus neemt. Het is niet alleen een manier om verbinding aan te gaan. Ook is het een manier om onzekerheden, angsten en twijfels weg te nemen. En laten we eerlijk zijn: dat gebeurt niet als je, lekker snel en op de automatische draaistand, roept dat je van iedereen evenveel houdt, om vervolgens weer verder te gaan met het opvouwen van die stapel was. Het is het unieke en persoonlijke karakter dat échte waarde en betekenis toevoegt.

Voordat je de diepte induikt…

Voordat je de diepte induikt met je kind, is het natuurlijk wel fijn dat je eerst antwoordt heel veel van hem/haar te houden. Die bevestiging te geven. Op een ‘warme’ manier dus, die recht doet aan het unieke ‘denken en zijn’ van je kind. Dat creëert verbinding én opening voor dat diepere gesprek. Richard Weissbourd, Amerikaanse kinder- en gezinspsycholoog aan Harvard University, stelt dat het allemaal gaat om het waarderen van onze unieke kinderen - en dat ze hier ook de intrinsieke behoefte aan hebben. “Je kan op verschillende manieren van je kinderen houden, net zoals je ze op verschillende manieren kan waarderen”, aldus Weissbourd. Ga je dat vertalen naar een reactie op de vraag “Van wie houd je het meest?”, dan is - volgens hem - het volgende antwoord passend:

“Het gaat niet om hoeveelheid. Ik houd onwijs veel van jullie allemaal. We hebben verschillende banden met elkaar - en ik heb voor jou unieke gevoelens. Jullie zijn namelijk verschillende mensen. Maar… onderaan de streep houd ik heel erg veel van jullie allemaal. Ik zou nooit kunnen zeggen dat ik van de een meer houd, dan van de ander.”

“En die hele jonge kids dan?”

Natuurlijk is zo’n gesprek en diepere bevestiging niet bij elk kind realistisch. Leeftijd bijvoorbeeld, kan hierin een rol spelen. Is je kind net wat te jong voor bovenstaande reactie? Dan stelt Weissbourd wél dat het een prima reactie is om te zeggen dat je ‘van alle kids in het gezin evenveel houdt’. Waarom? Omdat dit een reactie is die jonge kids begrijpen. Pas als kinderen ouder worden, zullen ze meer en meer behoefte hebben aan een meer genuanceerd antwoord. Het is dus een kwestie van leeftijd én je kind kennen - en zo aanvoelen wanneer welk antwoord passend is.

Rollen omgedraaid: wat zou jij antwoorden?

Hoe kan je jouw kind beter begrijpen, dan de rollen eens om te draaien? Yep, je raadt het al: dat is wat ik aan je ga vragen om te doen. Stel je voor: je bent weer heel even kind en jouw ouders vragen aan jou van wie jij het meeste houdt. “Van papa of van mama?”. Wat zou deze vraag dan met je doen? En welke gevoelens roept dit bij je op? En natuurlijk: wat zou je antwoord zijn? Ik daag je uit om hierover na te denken en je reactie, gevoelens en andere hersenspinsels op te schrijven. Extra tof als je dit met me deelt. Ik ga graag persoonlijk met je in gesprek. Want: samen staan we sterker. En: je hoeft het niet alleen te doen.

GevoelsR ijke afsluiter: vragen zoals “Van wie houd je het meest” zijn een uiting van diepere gevoelens en emoties. Het is niet díe vraag, maar de vraag eráchter die het verhaal vertelt.

Zeker in een gezin met meer kids kunnen onzekerheden getriggerd worden. Aandacht wordt immers verdeeld - net zoals dat de perceptie persoonlijk is. Het is aan jou als ouder om je kids te ‘horen’, precies zoals het bij hen specifiek past. Want zeg nou zelf: word jij zelf blij van een generaliserend antwoord? Of ga je juist stralen van een antwoord waarin JIJ afzonderlijk gehoord wordt, precies omdat je bent wie je bent? Je snapt: een strikvraag. ;-) Ik zeg: een ode aan unieke liefde! Dat is wat we allemaal, stuk voor stuk, verdienen.

‘Je kinderen zijn je kinderen niet’

Mon, 10 Mar 2025 09:00:00 GMT

Ho, stop! Voordat je denkt ‘wie denk jij wel niet dat je bent, dat je deze titel zo dropt?’: hierbij een stukje context. Deze zin kan je namelijk niet los zien van de boodschap erachter. De woorden zijn onderdeel van een poëtisch schrijfsel uit ‘De Profeet’ van Kahlil Gibran. Een Libanese schrijver, dichter en schilder (1883 - 1931) die nog steeds miljoenen mensen raakt met zijn werken. Vandaag deel ik een van mijn favoriete gedichten: ‘Onze Kinderen’. Bomvol mooie lessen en met name voor ouders een echte bron van betekenis. Heb ik je aandacht? Mooi! vasthouden en lezen maar…

Stof tot nadenken: wat haal jij eruit?

Raken de woorden je? Weet je nog niet helemaal wat het voor jou betekent? Of voel je juist pure herkenning? Hoe dit gedicht ook bij je binnenkomt, er is geen ‘goed’ of ‘fout’. Voordat ik overga op de dieperliggende kernboodschap (de basis, waar ruimte voor vrije invulling is), daag ik je uit na te denken over wat dit gedicht met jóu doet. Je kan hem nog een paar keer lezen om hem dieper binnen te laten komen - of je kan ‘m bijvoorbeeld proberen koppelen aan jouw eigen ouderschap. Laat het even bezinken - en voel wat het met je doet. Denk erover na, schrijf het op of deel het met iemand. Benieuwd welke persoonlijke inzichten jij hieruit haalt.

Kernboodschap: de wisselwerking tussen pijl en boog

Ik start bewust met jouw eigen inzichten, omdat het erom gaat hoe jíj dit gedicht leest en beleeft. Dat is immers waar het om gaat. Een persoonlijke benadering; je eigen ‘voeling’. Net zoals dat elke ouder en elk kind uniek zijn; eigen gedachten hebben. Eén ding staat wél vast: Gibran stelt dat kinderen ‘eigen wezentjes’ zijn - en geen bezit van ouders. sterker nog: hij stelt dat een God, al ver voor de geboorte, bepaalt welke ouders ‘het kanaal’ (de ‘boog’) mogen zijn, om het leven van het kind (de ‘pijl’) de wereld in te schieten. Als ouder is het - in zijn ogen - niet je taak om je kind te overladen met regels, kennis, lessen en opvattingen. Het is je taak om liefde en zorg te geven, tot het moment dat ze dit zelf kunnen. Om je kinderen tijdens hun opgroeiproces hun eigen gedachten te laten hebben, omdat er in elk kind al genoeg wijsheid van zichzelf schuilt.

En ohja: iets met ‘leren van je kids’

Een andere boodschap is dat we, in plaats van onze kids dingen te leren, juist kunnen leren van onze kids. Yep, precies de omgekeerde wereld dus. ;-) Laten we eens proberen wat meer op hén te lijken, in plaats van andersom. Want: het is een eer dat je jezelf ‘ouder’ mag noemen van dit mooie wezentje, dat komt met een eigen denken en handelen. Een frisse blik op de wereld heeft. Jij draagt de verantwoordelijkheid om een mooie en warme basis te bieden, vrij van oordelen en ‘moet’-jes. En deze basis is het sterkste als je eerst zélf opgroeit (oude pijnen en problemen oplost), voordat je over kan gaan op het bieden van een solide opvoeding. Leren van elkaar dus, en zo in vrijheid en zielsverbintenis sámen opgroeien.

De dagelijkse lessen die ik eruit haal

Als je me volgt, weet je hoe mijn man en ik naar het ouderschap en opvoeding kijken. Onze kids krijgen de ruimte om zichzelf op hun eigen manier te ontwikkelen, waarbij wij ze zoveel mogelijk toejuichen om zichzelf te zijn. Een intentie die er altijd is, maar in de praktijk soms wel met uitdagingen komt. Iets wat jij als ouder vást herkent. Koppel ik onze ‘reis’ aan dit gedicht, dan haal ik daar een aantal concrete lessen uit. Een paar voorbeelden:

Onze kinderen zijn unieke wezentjes - en die ontwikkeling vinden we onwijs belangrijk. Hoe lastig het soms ook kan zijn, we doen heel erg ons best om kritisch te zijn op alle ‘zo hoort het’-regeltjes en -denkwijzen.
Straffen? Daar doen we niet aan. Overal zit een gevoel achter - en het is aan ons als ouders om dit te onderzoeken, erkennen, ‘zien’ en de ruimte te geven. Ook: leren wat wel en niet mag, kan prima zonder wijzende vingers en stemverheffingen.
liefde is het ‘basisingrediënt’. Dit opent de ‘deur’ naar de rest. Wij onderschatten onze kinderen niet en weten dat ze slim genoeg zijn om zélf na te denken. Wij zijn er om een warm nest te creëren - en staan klaar als ze dit nodig hebben.
Onze ‘tekortkomingen’/‘fouten’ mogen de groei van onze kids niet belemmeren. Wij zijn kritisch op onze manier van opvoeden en durven in de spiegel te kijken. Want: onze kids hoeven geen kopie van ons te worden. Het zijn eigen persoontjes met eigen zieltjes, die elk een unieke kijk op de wereld hebben. Let’s celebrate that!

Tip: download de gratis poster (+ kies jouw favoriet!)

Oké: weer even terug naar jou. Triggeren deze woorden je positief? Geeft het jou handvatten voor de opvoeding? En heb je het gevoel dat dit je verder gaat brengen, omdat het met je resoneert? dan heb ik wat leuks voor je. Het gedicht heb ik ‘gegoten’ in verschillende formats, met vier posters als resultaat (zoals hierboven dus). Je weet wel: om op te hangen aan je muur, op de koelkast, in de (kinderkamer) of waar ‘ie ook verdient te stralen. Want: hoe mooi is het als dit gedicht zo nu en dan even je aandacht vangt - en je weer heel even diep laat nadenken over de ‘reis’ die jij samen met je kind mag afleggen? Brengt dit een glimlach? Download het document en kies de poster die het beste bij je past.

Bekijk & download de posters

Over Kahlil Gibran

in Libanon geboren, op twaalfjarige leeftijd een korte tussenstop in Amerika en daarna een periode van zelfstandig ronddwalen door Europa. Hier maakte hij kennis met Europese modernisten en de Romantiek-periode. Hét begin van vele creatieve schilderwerken, schrijfsels en gedichten. Kahlil Gibran (1883-1931) staat vandaag de dag bekend als Libanese schrijver en schilder. Iemand die - nog steeds - miljoenen mensen raakt met zijn levenslessen. Sterker nog: zijn uitingen worden door sommigen zelfs gezien als ‘persoonlijke Bijbel’. Gibran was immers een vrijdenker. Niet iemand die zich mee liet voeren door de ‘gebruikelijke stroming’; de wereld door zijn eigen ogen bekeek. In zijn tijd op aarde was hij een van de weinigen die over verschillen tussen mensen heen keek. Met zijn kennis van de bloederige geschiedenis van Libanon en zijn streven om culturele en menselijke conflicten op te lossen, schreef hij o.a. korte, poëtische verhalen en gedichten, toegankelijk voor velen.

GevoelsRijke afsluiter: waar jij ooit de ‘pijl’ was, ben je nu de ‘boog’. De ‘reis’ die jouw kind nu aflegt, die heb je zelf ooit ook afgelegd. De rol van ‘pijl’ en ‘boog’ zijn omgewisseld, wat betekent dat nu jíj dienstbaar bent om je kind zo gericht en mooi mogelijk de wereld in te ‘schieten’. Je mag erop vertrouwen dat jij de perfecte ouder bent voor jouw kind. En je mag er ook op vertrouwen dat je kind vol met eigen wijsheden zit. Een samensmelting van kind en ouder die zo hoort te zijn. Die zo bedoeld is. Als je dat hogere bewustzijn ‘voelt’ en volgens die gedachte kan gaan leven, ervaar je - net als ik - dat in het ouderschap pure liefde en eindeloze vrijheid schuilt. Wat mij betreft het mooiste wat er is!

‘Luie’ ouders: verzamelen! Dit is een ode aan jullie…

Mon, 03 Mar 2025 09:00:00 GMT

Hey jij daar: ouder die zijn/haar kind de ruimte geeft om te vallen én weer op te staan. Creativiteit te ontwikkelen én in te zetten. De wereld te ontdekken én persoonlijk te groeien. Bedankt dat je zo nu en dan die ‘luie donder’ uithangt. Je kind het mooiste geeft wat deze mag ontvangen: liefde, vertrouwen en vrijheid. Nope: het zijn van zo’n ‘luie donder’ heeft niets te maken met het uit het raam kieperen van je opvoeding. Het is het verhaal van een stapje terug doen, om zo verder vooruit te komen. Vliegen de vraagtekens je om de horen? Dan is dit jouw signaal om door te lezen…

Fouten maken? Vervelen? Dé horror

De agenda chronisch volstouwen, 24/7 de hulplijnen uithangen, obstakels zoveel mogelijk wegnemen en dingen uitleggen in de niet-te-stoppen-stand. Wat ik veel tegenkom is dat ouders er álles aan doen om hun kinderen ‘tegemoet te komen’. Want stel je voor dat je kind zich verveelt. Dat ‘ie tegen een probleem aanloopt. Even niet weet wat ‘ie moet doen. Of erger nog: zélf moet uitvogelen wat de volgende stap wordt. Dé horror! Oké: dit nemen we natuurlijk met een flinke korrel zout. Wist je namelijk dat ‘t zelf uitvogelen van situaties (wat dus niet altijd problemen zijn, overbezorgde ouders ;-)) niet alleen het oplossend vermogen van je kind stimuleert, maar ook de creativiteit en zelfstandigheid? Ja: en dat allemaal door niet continu in te grijpen, je ‘clownspak’ aan te trekken of klaar te staan met een ronkende auto, om zoon- of dochterlief naar het volgende uitje te escorteren.

‘Achterover leunen’ stimuleert zelfstandigheid en creativiteit

Je kind ‘tegemoet komen’ is in zekere zin dus een eigen invulling. Eentje die we bekijken door de ogen van ‘perfecte ouders’. Een vader of moeder die het áltijd ‘goed’ wil doen - en zijn of haar kids zoveel mogelijk wil ontzien, vermaken, behoeden en leren. Bekijk je ‘tegemoet komen’ door de ogen van een kind, dan is zo nu en dan achterover leunen een logisch antwoord. Want wat is er mooier voor een kind om zelf te leren? Zelf fouten te maken? En dus ook zelf met een oplossing te komen? Zelf buiten te spelen, zelf de hort op te gaan en zelf avonturen te beleven (de zogenaamde ‘scharrelkids’)? Op het moment dat je als ouder bijspringt, ontneem je eigenlijk de kans om eigen maniertjes te ontwikkelen. Sterker nog: dat creatieve brein krijgt niet eens de kans om aan de slag te gaan. En dat terwijl kids de meest creatieve wezentjes onder ons zijn. Ze verdienen het om dit te kunnen uiten. Net zoals dat wij ouders het verdienen om te genieten van dat oh-zo-verdiende rustmomentje. Of twee. Of drie…

Loslaten, vertrouwen, vrijlaten

Klopt, meer rustmomentjes voor jou als ouder. Maar… vergis je niet. 'Lui Ouderschap’ is stiekem ook heel hard werken. Misschien niet in de zin van ‘klaarstaan, bijspringen en vermaken’, maar wel in de zin van ‘loslaten, vertrouwen en vrijlaten’. Vooral mentaal hard aan de bak dus, waarbij je jouw beeld van ‘perfectie’ zal moeten loslaten. Je kind niet continu de hand toereiken, maar even lekker gaan zitten op die drukke handen van je. Ik weet ‘t: dat kan onwennig voelen - en gaat misschien tegen je natuur in. Zo rende ik met kind #1 enthousiast en vol verwachting achter de fiets aan, om hem te leren fietsen. Bij kind #2 en #3 heb ik dit losgelaten. Ik gaf ze zelf de controle om te beslissen wanneer ze dit wilden leren. Dit gebeurde toen ze groot genoeg waren - en vervolgens vrijwel meteen wegreden. Hoe mooi wil je het hebben? Nog een paar voorbeelden:

Het lost zich vanzelf op
Onze oudste wilde niets anders dan schoenen met klitteband aan. Ja, hij heeft leren strikken, maar wilde dit eigenlijk niet. Waarom zouden we dan kiezen voor schoenen met veters? Inmiddels is hij op een leeftijd dat er steeds minder klittebandschoenen zijn. En wat blijkt? Opeens zijn die schoenen met veters wél een optie.
‘Meedoen’ zonder mee te doen
Spelen met onze kids? Af en toe, maar wel weinig. Soms help ik met iets op te zetten, om vervolgens weer een stapje terug te doen. Geloof me: toekijken hoe je kids spelen is hartstikke leuk. Da's ook betrokken zijn, zonder je ermee te bemoeien. De constatering? (mijn) kids vermaken zich er niet minder om. Misschien zelfs méér.
Van noodkreet naar zelf oplossen
Hoor je voor de zoveelste keer een ‘noodkreet’ van je kind? Je weet wel: omdat iets niet lukt? Laat hem/haar ‘t eerst zelf proberen. Het is verbazingwekkend hoeveel doorzettingsvermogen kids hebben. Ook: als je ingrijpt, ondermijn je zelfstandigheid.
~~Geleefd worden~~ Leven in het moment
Die bomvolle agenda met muziek- en sportlessen, speelafspraakjes en bezoekjes aan (pret)parken? Leuk hoor, maar voor wie doen we het eigenlijk? In ons gezin zijn we hiermee gestopt. We zijn selectiever geworden in het vullen van die agenda. Sterker nog: het liefst houden we ‘m lekker open. Iets met ‘leven in het moment’...

Een luie ouder zorgt voor een niet-lui kind

Of je nu je kind wilt helpen, iets sneller voor elkaar wilt krijgen, het goede voorbeeld wilt geven of je schuldig voelt als je niét bijspringt: er is altijd een logische en goed bedoelde verklaring te vinden. Je wilt de ‘beste’ opvoeding in de strijd gooien, om zo je kind zo mooi mogelijk op te laten groeien. En toegegeven: die controle is stiekem ook erg fijn. Gevoelsmatig verklein je het maken van fouten en weet je wat je kan verwachten. Toch heeft het ‘lui’ zijn niet alleen als voordeel dat jijzelf vaker geniet van rustmomentjes. Stel je bijvoorbeeld eens voor: de jaren verstrijken. Je hebt je zoon of dochter altijd zo veel mogelijk geholpen en ook vervulde je met vlag en wimpel de rol van animatieteam. Totdat je kind…

In die lege speeltuin staat en niet weet hoe hij/zij alleen moet spelen
(‘Want mama/papa is er altijd om met mij te spelen’)
Voor een uitdaging staat en de handdoek in de ring gooit
(‘Want mama/papa komt uiteindelijk toch wel om het op te lossen’)
Onrustig en onzeker wordt als er even niks te doen is
(‘Want thuis hebben we altijd wat leuks te doen’)

Yep, er ontstaat een bepaalde vorm van afhankelijkheid. Een bepaalde mate van luiheid. Eentje die jij notabene zelf hebt gecreëerd. En da’s zonde: want iets aanleren is makkelijker dan het afleren ervan. Hoe mooi is het als jij dit voor kan zijn? Je jouw kind de ruimte geeft om die onafhankelijkheid en zelfstandigheid te ontwikkelen? Dat geeft jóu rust - en je kind handvatten voor de toekomst. Ik zeg: win-win.

Lekker lui reminder: de LLL-formule

Tot slot: als ouders zijn we geneigd de ‘beste’ versie van onszelf aan onze kids te laten zien. Eentje die alles onder controle heeft, alles snapt en alles aankan. Toch zie ik het juist als een kunst als je jouw pure zelf durft te zijn. Oké te zijn met ‘we zien wel hoe het loopt’. En dus niet een krampachtige variant die continu op standje ‘aan’ staat. Wist je dat je kids hiermee juist het gevoel kan geven dat ze niet goed genoeg zijn? Dat het altijd maar beter, groter, gekker of leuker kan? Voel jij je prettig (= jezelf), dan is de kans groot dat je kind dit overneemt. Dat betekent dat als jij je eigen leven zo oprecht mogelijk leeft, je dit als mooi voorbeeld meegeeft aan je kind. Gevalletje ‘LLL’ dus: de Lat een stukje Lager Leggen. Wedden dat het jou, maar ook je kind een stuk blijer maakt?

GevoelsRijke afsluiter: dit schrijven is niet alleen een ode aan luie donders, maar ook aan luie donders to be. Zij die meer aan zichzelf (gaan) denken, maar ook aan hun kids. Zet de rem eens op voortdurend ingrijpen, stop eens met het volproppen van die agenda en zeg eens ‘vaarwel’ tegen het continu strooien met wijze lessen. Ik durf te beloven dat je kind zich (uiteindelijk) ontpopt tot een zelfstandig wezentje dat zelf leert, zijn/haar creativiteit gebruikt en in oplossingen denkt. Vallen en opstaan dus. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Tsja, dan ligt die (spreekwoordelijke) schaafwond maar op de loer. Want laten we eerlijk zijn: hielden wij vroeger aan de leukste en meest leerzame avonturen zelf ook geen wondjes over? It’s time to chill, baby! Ga je met me mee?

Waarom kinderen liegen (en ja, die van jou ook)

Mon, 24 Feb 2025 09:00:00 GMT

“Mijn kind liegt nooit!". Ik hoor het hier en daar in de wandelgangen, maar de vraag is: is dit écht zo? Alle kinderen blijken namelijk wel eens te liegen. Het is dus niet de vraag óf je kind een leugentje vertelt, maar wanneer. En nóg belangrijker: waarom. Want tuurlijk: leugens zijn nooit leuk, maar ze komen ergens vandaag. Het is een externe reactie op interne gevoelens. Niet afgewezen willen worden bijvoorbeeld. Ergens bij willen horen. Of een gevoel van schaamte. De kunst? het creëren van een veilige omgeving waarin ruimte is voor de waarheid - ook al is ‘ie niet leuk - of gewoon hartstikke ruk. Maar: hoe doen we dat in vredesnaam?

Dé quick fix tegen liegende kids…

…grapje, want die is er niet. ;-) Sterker nog: focus je op een snelle aanpak, dan ga je voorbij de kern van stilstaan, verdieping, begrip en verbinding. Ik weet het: zo’n quick fix klinkt heel aantrekkelijk, als je kind voor de zoveelste keer roept die bank niet onder gestift te hebben (yep, met de stiftvlekken nog in zijn gezicht). Het is overigens niet gek dat je liegen niet prettig vindt. Het geeft aan dat eerlijkheid een belangrijke waarde voor je is. Toch is het fijn om te weten dat liegen meer is dan een verbale uiting. Het is vaak een manier om met een gevoel om te gaan of een diep verlangen te ‘voeden’. En hoe mooi is het als je als ouder bij die diepere laag kan komen? Dan zal je misschien niet direct de waarheid op tafel krijgen, maar wel in een later stadium. Geen quick fix dus, wel een langetermijninvestering. Want je kan alleen iets begrijpen en oplossen, als je het gevoel erachter snapt.

Surprise: kids liegen niet om jou een hak te zetten

Kijk ik naar ons gezin, dan vind ik het belangrijk om niet meteen boos te worden als een van onze kids een leugentje in de strijd gooit (opgebiecht: die ik soms stiekem best grappig of slim vind). En straffen? Dat komt al helemaal niet voor in mijn toolbox. Hoe dan ook: ik geloof erin dat die ‘harde aanpak’ op de lange termijn juist tegenwerkt. Door op zoek te gaan naar de aanleiding van de leugen, kan ik kiezen hoe ik wil reageren. Een manier die voor mij goed voelt, maar die er ook voor zorgt dat onze kinderen een opening voelen om de waarheid te vertellen. Zoals hierboven omschreven is er altijd een reden dat kids liegen. En surprise: het is niet om jou als ouder een hak te zetten, bewust boos te maken of om de tuin te leiden.

Oké, maar waarom dan wel?

Lukt het je om ‘liegen’ niet door de gekleurde bril van respect te bekijken, dan zul je sneller ervaren dat zo’n leugentje niks te maken heeft met disrespect van je kind naar jou. Sterker nog: Becky Kennedy (klinisch-psycholoog en moeder van drie) stelt dat liegen in de meeste gevallen het resultaat is van een van onderstaande redenen…

1. De grens tussen fantasie en werkelijkheid is vager dan bij volwassenen

Kids doen vaak alsof, omdat ze niet gebonden zijn aan de wetten van werkelijkheid. Ze kunnen eigenschappen van personages overnemen, om zo beter te kunnen dealen met de werkelijkheid. In een veilige wereld dus, die ze zelf creëren. Stel: je kind heeft de lamp per ongeluk omgegooid en je vraagt of ‘ie deze kapot heeft gemaakt. Is het antwoord “Nee, ik was aan het spelen in mijn kamer!”, dan kan het goed zijn dat je kind bezig is met het verwerken van schuldgevoel. Om om te gaan met de angst jou teleur te stellen.

2. Verlangen om controle te houden (= het einde een eigen twist te geven)

In dit geval heeft de leugen niks te maken met zijn effect op ons, maar is het een teken van behoefte aan veiligheid en een goed gevoel. Drijfveren die kids (en volwassenen) van elke leeftijd voelen. Denkt een kind dat de waarheid een gevaar vormt voor de hechting met zijn ouders, dan kan hij de uitkomst - het einde dus - een eigen twist geven. In een fantasiewereld stappen om die ‘goedheid’ vast te houden. Oké, terug naar de case van die lamp hierboven. Je kind kan in dit geval niet eerlijk zijn, omdat deze zich schuldig voelt en denkt ‘had ik maar nooit in de buurt van die lamp gespeeld, dan was ‘ie nog heel’. Yep, een leugen dus, maar met een essentie die eigenlijk heel erg logisch is: zich veilig willen voelen.

3. Hechting bewaken: bang voor negatieve reacties/om er niet bij te horen

Wist je dat kinderen continu het gevoel van hechting met hun ouders bewaken? Bij vrijwel alles wat ze zeggen vragen ze zich af of het verbinding brengt - of juist afstand oplevert. Geen kind wordt namelijk vrolijk van boze of teleurgestelde ouders. Denken ze dat de waarheid hiervoor zorgt? Dan is daar die leugen. Liegt je kind bijvoorbeeld over schoolprestaties? Dan kan dit voortkomen uit de behoefte om de goedkeuring van jou te krijgen - en zich zo beter te voelen (= onzekerheid). Het lichaam is immers ontworpen om zichzelf tegen verlating te beschermen. Zie dit dus niet als manipulatie, maar als zelfverdediging. Deze behoefte aan verbondenheid kan je trouwens ook doortrekken in sociale situaties met vriendjes of op school. Zo kan een kind zijn reactie aanpassen (/liegen), om zich geaccepteerd te voelen door en in de groep.

4. Eigen privacy beschermen

Dat klinkt misschien een beetje gek voor bijvoorbeeld een zesjarige, maar toch is dit een fundamentele waarde… óók voor (jonge) kids. Sommige dingen willen we nou eenmaal niet delen. We voelen ‘dat dit van ons is’. Het is een vorm van eigenaarschap en autonomie die opspeelt. Voor sommige kinderen is liegen dan ook een kernstrategie om deze behoefte te kunnen bereiken en bewaken. Voorbeeld: als een tiener die opgroeit met een enorme studiedruk plots stopt met leren voor zijn examens, ervaart hij dat hij onafhankelijk is van zijn ouders. Vasthoudend aan het gevoel van eigenheid en afstand.

De verdieping in: wat is het verhaal áchter die leugen?

Met bovenstaande kennis is het waardevol om jezelf af te vragen wat je kind je met die ene leugen nu écht wil vertellen. En tegelijkertijd erbij stil te staan wat jouw reactie voor effect op hem/haar heeft. Of je onbewust die deur naar de waarheid juist niet verder dichtknalt bijvoorbeeld. Geeft jouw reactie het gevoel om de volgende keer weer bij je aan te kloppen? Of creëert het juist het gevoel dat hij/zij beter bij je vandaan kan blijven? De waarheid beter kan verdraaien? Goed om over na te denken.

Let’s g(r)o(w)! Helpende strategieën

Mij helpt het ook om naar mijn eigen gedrag te kijken. Als vaders en moeders zijn we immers voorbeelden voor onze kids. En tsja… ik denk dat we elkaar als ouders de hand kunnen schudden als we zeggen dat we zelf ook wel eens liegen. En dat daar net zo goed een gevoel onder zit. Keuren we het liegen van onze kids af, dan is het eigenlijk heel hypocriet dat we het zelf wel vrolijk blijven doen. Iets met ‘de pot verwijt de ketel’. ;-) Een mooi moment om de helpende strategieën van Becky Kennedy erin te gooien. Let’s g(r)o(w)!

1. Beschouw de leugen als wens

Gebruik woorden zoals ‘wensen’ of ‘graag willen’ als reactie op een leugen. Dit verandert de richting van het gesprek, omdat je meer keuzemogelijkheden hebt dan enkel “Vertel de waarheid!” of “Biecht je leugen op!”. Je creëert het gevoel dat je aan de kant van je kind staat, waardoor de kans op verbinding (en dus de waarheid) groter wordt.

Voorbeeld:
Kind: “Ik heb die toren van mijn zusje niet omgegooid!”
Ouder: “Ik snap ‘t. Je zou graag willen dat deze nog overeind stond, hè?”

2. Wacht en creëer in een later stadium een opening

Klopt: niets doen en wachten. niets meer, niets minder. Heeft je kind last van schaamte, schuldgevoelens of een defensieve houding, dan is de kans groot dat je daar in the heat of the moment niet doorheen komt. Lees: je raakt verwikkeld in een machtsstrijd. De focus bij deze aanpak is om schaamte te verminderen, om op een later moment een eerlijk gesprek aan te kunnen gaan. Je geeft je kind de ruimte om eerlijk te zijn, op het ‘juiste’ moment.

3. ‘Als het toch zou gebeuren…’

Stel: de meester belt op en vertelt dat je zoon/dochter een klasgenootje geslagen heeft. Als hij/zij thuis komt, vraag je ernaar. hij/zij schiet meteen in de verdediging en geeft aan dit niet gedaan te hebben. Het kan helpen om een korte pauze te nemen en daarna met een inlevende, maar reële reactie te komen.

Voorbeeld:
“Ik wil alleen maar zeggen dat als een kind in dit huishouden vervelend gedrag vertoont naar een klasgenootje, ik dat echt zou proberen te begrijpen. Geweld is nooit goed, maar ik geloof wel dat elk kind in dit gezin ergens door getriggerd/gekwetst is, voordat dit gebeurt.”

Laat het rusten en vertrouw erop dat de boodschap binnenkomt. Grote kans dat je kind later bij je terugkomt met de waarheid. Duurt dit wat langer, dan kan je de situatie altijd nog een keertje aanhalen. Bijvoorbeeld door te zeggen dat jij vroeger ook wel eens een klasgenootje geduwd hebt nadat je gekwetst was, maar dat je dat geen minder lief kind maakte.

4. Vraag wat je kind nodig heeft om eerlijk te kunnen zijn

Deze manier is vooral effectief bij oudere kinderen. Zij die in staat zijn woorden te geven aan gedachten. Blijkt liegen in je gezin een probleem, vraag dan letterlijk wat je kind van je nodig heeft om eerlijk te kunnen en durven zijn.

Voorbeeld:
“Hé, ik wil eventjes met je praten. Er is niets aan de hand. Ik zat alleen te denken: soms is het moeilijk voor je om de waarheid te vertellen. Ik geef je niet de schuld en het is ook helemaal niet erg. Ik snap namelijk dat je dingen van me nodig hebt, zodat je eerlijk durft te zijn. Iets wat ik doe of zeg moet het moeilijk voor je maken om de waarheid te vertellen. Is er iets wat ik je kan geven, om het makkelijk voor je te maken?”

GevoelsRijke afsluiter: een leugen vertelt een verhaal. Een verhaal van gevoelens, verlangens en behoeften. Lukt het je als ouder om het vertellen van de waarheid niet op een specifiek moment af te dwingen, maar te onderzoeken? Te zorgen dat deze op het ‘juiste’ moment naar boven komt? Dan creëer je een veilige omgeving waarin openheid gevoeld wordt. Eentje die ervoor zorgt dat de communicatielijnen met je kind open blijven, jij je kind beter begrijpt en de onderlinge connectie verdiept. Voorbij de leugens kijken dus - en ontdekken wat er ontbreekt of nodig is. Ik daag je uit deze ‘reis’ met me aan te gaan. En je weet ‘t: een helpend brein nodig? Je weet me te vinden!

9 x Dit kunnen wij leren van honden

Mon, 17 Feb 2025 09:00:00 GMT

Met een druk kwispelende staart, aanstekelijk vrolijke energie en grote pretogen rent ‘ie op me af. Wat een vreugde! Nope, dit gaat niet over manlief (want: staart), maar over hóndlief. Yep: ons gezinslid op vier poten dat vol zit met enthousiasme; onze harige vriend die overloopt van dankbaarheid en niet schroomt dat te uiten….

Op. Elk. Moment. Van. De. Dag.

Zo spontaan, zo écht, zo filtervrij. Een mooie eigenschap waar wij mensen stiekem best wat van kunnen opsteken. Want hoe fijn is het om te voelen dat iemand blij met je is? Om te ervaren dat er altijd iemand op je wacht? Ik vind het bijzonder. Én het is een mooi aanknopingspunt om die honden van ons eens in de schijnwerpers te zetten. Stiekem zijn ze namelijk onze grootste leermeesters…

1. Geef je dierlijke (/kinderlijke) energie de ruimte

Niks mis met een goede dosis dierlijke energie! Sterker nog: wist je dat deze in een bepaalde vorm heel erg lijkt op kinderlijke energie? Het is puur, oprecht en vooral: niet-ingehouden. Toegegeven: met een staart kwispelen wordt wat lastig, maar het is bést lekker om spontaan op je kind, partner, vriend(in) of huisdier af te rennen en deze te omhelzen, als je dat zo voelt. Ja, ook na vijf minuten of een middagje zonder elkaar. Energie is namelijk aanstekelijk en daarmee een echte bron van power. Ik zeg: give it a try! ;-)

2. Daarover gesproken: lekker blijven spelen

Rollend door de zandbak, waterhappend door de zee of in race-modus door de tuin: honden zien de wereld als een grote speeltuin. Beetje zoals je kind dat ook doet. Je weet wel: iets met soortgelijke energie. Maar… hoe zit het met dat kind in jou? Trust me: we hebben deze allemaal, maar ‘m de ruimte geven blijkt vaak lastig. Als volwassenen ‘horen we ons te gedragen’... right? Ik zeg: weg met die regeltjes en - samen met je kind - in play modus!

3. Nadenken over… niks!

Wedden dat je vandaag al meerdere malen met de toekomst bezig was? Ja, heb ik gelijk? Dan is deze voor jou! Honden leven namelijk in het moment. Er is een ‘nu’ - en de rest zien ze dan wel. Voordat je denkt: ‘Maar da’s onmogelijk’: klopt. Het kan je echter wel aanmoedigen om - op momenten dat het kan - alles even los te laten en puur en alleen in het moment te zijn. Met je kids. Je partner. Je vriend(inn)en. Of gewoon: met jezelf. Het zorgt ervoor dat je meer geniet en je minder zorgen maakt. Sounds like a plan to me.

4. Liefde tonen, no matter what

Al lig je met chocoladevegen in je gezicht op de bank of kom je zwetend de kamer in rennen: je hond houdt van je en laat dat altijd merken. Ongeacht aparte looks, geurtjes of handelingen dus. Een goede om in gedachten te houden, als je jouw kind of partner weer eens zuchtend aankijkt wanneer hij/zij [*insert jouw irritatiepunt*]...

5. Lachen naar vreemden (= ‘gratis’ geluk)

Huppelt een hond over straat, dan deelt ‘ie liefdevolle blikken uit aan ie-de-reen die ‘t zien wil. Because: why not? Diezelfde vraag kunnen we onszelf ook stellen. Het is namelijk heel makkelijk om stoïcijns voorbij die vreemde te lopen, maar het is veel leuker om een lach uit te delen. Ook mooi om aan je kids mee te geven trouwens. Want: vriendelijkheid werkt aanstekelijk. Het geeft niet alleen een goed gevoel, het maakt je ook een toegankelijk(er).

6. Hondstrouw zijn (hé, daar komt die term dus vandaan…)

Ken je die film ‘Hachi: A Dog's Tale’? Niet alleen een aanrader omdat Richard Gere de hoofdrol speelt (#zogoed), maar ook omdat het een waargebeurd en treffend verhaal is. Parker (Mr. Gere dus) neemt van het station een achtergelaten puppy mee naar huis. Elke dag wandelt - Hachi dus - mee naar en van het station, waar zijn baasje de trein naar zijn werk pakt. De band wordt sterker en sterker, totdat Parker op een dag niet meer thuiskomt. Hij overlijdt aan een hartaanval en Hachi blijft achter. Elke dag, négen jaar lang, wacht de trouwe viervoeter op het station. Hopende dat z’n ‘beste vriend’ thuiskomt. Een verdrietig verhaal, maar wel de verklaring waarom de term ‘hondstrouw’ in het leven geroepen is. Yep: daar kunnen wij mensen wat van leren. Niet opgeven, maar vol voor je liefdes gaan. Altijd.

7. Je innerlijk je identiteit laten bepalen

Onze kids groeien op in een wereld die meer en meer om uiterlijk lijkt te draaien. Op social media worden gezichten met filters gladgetrokken en in het echte leven vliegen de ‘hier word je mooier van’-producten je om de oren. Honden? Die doen niet aan looks. Ze zijn wie ze zijn en daar zijn ze trots op. Je gedrag en persoonlijkheid (innerlijk): dat is waar je vrienden mee maakt. Een mooie reminder die je jouw kind best (extra vaak) mag influisteren.

8. Ongegeneerd knuffels uitdelen

Onze hond komt meerdere malen per dag effe knuffelen. Geeft hem een goed gevoel, maar ons ook. Wist je namelijk dat er een speciaal hormoon (oxytocine) vrijkomt als je deze ‘sport’ beoefent? Dit maakt ontspannen en geeft een fijn gevoel. Hup, weer een excuus om je zoon of dochter ongevraagd in zo’n liefdevolle ‘houdgreep’ te nemen. Hey, je hebt een wetenschappelijk onderbouwde reden…

9. Neem het leven niet té serieus

Wel eens een hond gezien die zichzelf en het leven strikt serieus neemt? Nee? Ha, ik ook niet. Een mooi punt om dit item mee af te sluiten. Waarom? Omdat het leven loopt zoals ‘ie loopt - en we nou eenmaal niet overal grip op hebben. Controle willen houden op alles is onmogelijk. Des te leuker om het leven af en toe met een korrel (of zak) zout te nemen. Onthoud: iedereen - including you and me - doet zijn best. En da’s meer dan genoeg.

Gevoelsrijke afsluiter: hoe jij je gedraagt, dat geef je je kind mee. Denk eens wat vaker aan die mooie ‘hondenstreken’ hierboven. Het effect van onvoorwaardelijk enthousiasme kan zoveel mooie emoties losmaken. Dat kan ‘m zitten in een liefdevolle blik, een warme handeling of iets leuks wat je zegt. Maar ook: met je gezin in het ‘nu’ leven, je wat minder aantrekken van ‘hoe het hoort’ en zo nu en dan de boel de boel durven laten. Fijner voor jezelf én je kind. Want zoals eerder geschreven: energie is aanstekelijk, use that power.

Consequent zijn? Dit is waarom ik er niet in geloof…

Mon, 10 Feb 2025 09:00:00 GMT

‘Op dezelfde manier als eerder’, ‘volgens een vast plan’ en ‘rechtlijnig’. Google je op ‘consequent zijn’, dan is dit een greep uit de resultaten. Sterker nog, tijdens het speuren kwam ik zelfs tegen dat consequent vertaald wordt naar ‘logisch’. Een mooi moment om mijn blik op dit topic met jullie te delen. Want: consequent zijn is niet per se logisch. Wat logisch is, is voor iedereen verschillend. En consequent zijn? Dat is ook niet voor iedereen the way to go. Zéker niet in de categorie ‘opvoeding’...

Een niet-consequente ‘reis’

Het mooie aan de mens is dat ze ‘beweegt’, continu groeit, nooit uitgeleerd is. Kijken we naar onze kinderen, dan is de wereld een grote ontdekkingstocht. Sommige dingen leren ze eenmalig (zoals lopen, fietsen en praten), maar het overgrote deel is een continu leerproces - net zoals voor de ouders. Een ‘reis’ waarin dus ook continu bijgestuurd moet worden. Dat heeft te maken met interne factoren die schommelen (o.a. behoeften en gevoelens), maar ook externe zaken die veranderen (o.a. maatschappelijk en sociaal). Nope, niet bepaald consequent. De rode draad van het leven is namelijk juíst dat we continu ‘in beweging’ zijn. Dat we simpelweg niet altijd weten wat er komt. En dat we ook niet altijd weten wat de beste oplossing is. Dat betekent dat je iets nog zo goed kan uitstippelen, maar de kans groot is dat jouw planning in fase #1 heel goed werkt, maar in fase #3 uitpakt als complete chaos. Tsja, niet echt volgens plan, hè (inkoppertje ;-))...

(Schijn)veiligheid

True, consequent zijn voelt veilig. Het geeft houvast, het bepaalt de richting en je weet waarop je kan rekenen. Als ouder kan je hierdoor het gevoel hebben dat je zo min mogelijk aan het toeval over laat. Dat je kind niet zomaar een loopje met je neemt - en dat jij zo min mogelijk ‘fouten’ kan maken. Maar hey, wist je dat ‘fouten’ er juist zijn om gemaakt te worden? En dat het voor kinderen juist goed is om (indirect) te ervaren dat niet altijd alles gaat volgens plan? Dit kan er zelfs voor zorgen dat…

emoties van je kind sneller naar boven drijven (en dus besproken worden)
je kind makkelijker in kan spelen op veranderingen
je kind minder snel uit het veld is geslagen in lastige situaties
je de connectie met je kind kan verdiepen

Hoe routine gevoelens kan onderdrukken

Het tegen beter weten in doorzetten van een routine kan ervoor zorgen dat onderliggende gevoelens (zoals angst, paniek, verdriet en schaamte) naar de achtergrond verdwijnen. Dat ze er dus nog wél zitten, maar op dat moment niet tot uiting komen. Er wordt eigenlijk een onzichtbaar dekentje overheen gelegd. Maar… dat warme en fijne dekentje valt er hoe dan ook een keertje van af. Er zal hoe dan ook een keer met dat gevoel gedeald moeten worden.

Routine zal in zo’n geval op de korte termijn als de juiste oplossing voelen, maar kan er op de lange termijn juist voor zorgen dat die opgekropte gevoelens tot uitbarsting komen. En dat terwijl de oplossing ‘m zit in het eerder toelaten van die gevoelens. Want: tranen geven ruimte aan verdriet, je lichaam schudden en schreeuwen geven ruimte aan angst en door te lachen kan schaamte worden losgelaten. Let it be, baby, let it be.

Denken, voelen, handelen

To clarify: ik wil niet zeggen dat consequent zijn ‘fout’ is. Sterker nog: ik geloof niet in ‘goed’ of ‘fout’. Ik geloof wél in een aanpak die je altijd kan bijsturen, wanneer dat nodig is. Een aanpak die flexibel is dus, net zoals de behoeften en gevoelens erachter. In de psychologie noemen ze dit ‘congruent zijn’. Yep, klinkt bíjna als ‘consequent zijn’, maar ‘t heeft toch echt een andere kern. Zo houden we bij deze aanpak niet blindelings vast aan een bepaalde routine of aanpak, maar liggen denken, voelen en handelen op één lijn. Dat betekent dat wat je denkt en voelt (non-verbaal) overeenkomt met wat je doet en zegt (verbaal). Je actie aanpassen op je gevoel dus - en niet zozeer op een afspraak of planning. I know, dat vergt een flinke dosis zelfkennis. Je moet immers goed aanvoelen en inzien wat écht nodig is - zonder daarbij die goedbedoelde structuur direct in de strijd te knikkeren.

Geen doel, maar een middel

In mijn ogen gaat het er dus niet om dat je krampachtig aan een bepaalde routine moet vasthouden, omdat ‘t zo hoort. Omdat je dat met jezelf hebt afgesproken. Omdat dit in een boekje staat. Of omdat iemand anders zegt dat je ‘gewoon consequent moet zijn’. In mijn ogen gaat het erom dat je achter de grenzen staat die je stelt. Dat wat je zegt, stroomlijnt met wat je voelt. Kan je die boxjes afvinken? En merk je dat het ook de juiste aanpak is voor je kind? Dan kan consequent zijn hartstikke effectief zijn. Consequent zijn moet, vind ik, namelijk altijd het middel zijn om dat ene doel te behalen, en niet andersom. Say what?

Een nieuw pad creëren

Yep, het míddel dus, om dichterbij dat ene doel te komen. Je dochter kunnen laten slapen zonder dat je er uren naast moet zitten bijvoorbeeld. Of je zoontje met een glimlach af kunnen zetten bij zwemles. Doe je dit volgens een consequente aanpak, maar merk je dat je dochtertje alsmaar bang en verdrietig in slaap valt? Of dat je zoontje na al die weken alsnog huilend bij die rand van het zwembad blijft staan? Dan is het de kracht om op je aanpak terug te komen. Om van je uitgestippelde pad af te wijken en een nieuw pad te creëren. Eentje die ruimte geeft voor flexibiliteit, zodat je kind zijn diepere emoties kan tonen - en jij als ouder hierop kan inspelen. Sterker nog: op deze manier geef je jouw zoon of dochter mee dat je terug mag komen op eerdere uitspraken. Dat het oké is als iets niet gaat zoals gepland - en je er met bijsturen én onderling begrip ook komt. Spoiler alert: misschien zelfs wel sneller… ;-)

Bijstellen, maar wel met mate

Het moge duidelijk zijn. Flexibiliteit in opvoeding: I’m a big fan. Wel wil ik meegeven dat het belangrijk is om hierin niet door te slaan. Want ook hierbij geldt: ‘té’ is nooit handig, een beetje zoals dat met alles is. Zorg dat je de grenzen van het bijstellen bewaakt. Dat het geloofwaardig blijft. En dat het voor je kind logisch blijft om jou te volgen. Soms kan het ook heel krachtig zijn om niet direct een antwoord te geven, maar om aan te geven dat je er later op terugkomt. Zo voorkom je dat je té snel een uitspraak of belofte doet en geef je jezelf de ruimte om na te denken over hoe haalbaar het is om ‘t na te komen. Het komt erop neer dat elk kind gezien en gehoord wil worden - en elke ouder zijn kind wil geven wat ‘ie nodig heeft. Of dat ‘consequent zijn’ is, da’s een tweede. Maar… dat is dus ook precies waar het niet om gaat. Het gaat om het maken van die switch van ‘moeten’ naar ‘nodig hebben’, zodat je opvoeding authentiek sterk is.

Gevoelsrijke afsluiter: je kind, jijzelf, jullie gevoelens en jullie gedachten: alles is uniek. Verdient de opvoeding dan niet net zo een authentieke en ‘eigen’ aanpak? Zie het als een route die je ‘vaart’ op gepaste flexibiliteit, waarin luisteren en aanvoelen de koers bepalen. Een aanpak die je niet in een generieke handleiding terugvindt, maar puur en alleen in je hart. Eentje die ruimte creëert voor gevoelens en behoeften, zodat problemen bij de kern aangepakt kunnen worden. Enne… die diepere connectie met je kind krijg je er ‘gratis’ bij. What do we want more?

Gedrag accepteren vs. gevoelens erkennen: het verschil én resultaat (+ handige tool!)

Mon, 03 Feb 2025 09:00:00 GMT

Wat wij mensen allemaal met elkaar gemeen hebben? Dat we gehoord en gezien willen worden. Geliefd en begrepen door de personen die er voor ons toedoen. Iets waar ‘het uitspreken van de juiste woorden op de juiste manier’ een heel belangrijk onderdeel van is. Zoomen we in op de opvoeding van onze kids, dan is deze benadering éxtra belangrijk. Het legt namelijk de basis van hoe ze naar ons, zichzelf en de wereld kijken. De essentie? Alle gevoelens erkennen, niet te verwarren met alle gedragingen accepteren. Ik leg het je uit…

Woordje vooraf van Maslov

Voordat we dieper duiken in de verschillen tussen erkenning van gevoelens en acceptatie van gedrag, neem ik je mee in de beroemde motivatiepiramide van de Amerikaanse klinisch-psycholoog Abraham Maslov. Hierin staat beschreven dat ‘erkenning’ een van de vijf basisbehoeften van de mens is. Eentje waarmee we állemaal geboren worden - en waar dus élk kind naar verlangt. Sterker nog: Maslov onderbouwt dat ‘erkenning’ direct komt na levensbehoeften als eten, drinken, bestaanszekerheid en sociaal contact. Extra reden dus, om dieper in te gaan op dit topic. Oké, door naar de inhoud! Want wat is erkenning eigenlijk?

(Gevoelens achter) gedrag goedkeuren

Wanneer we gedrag accepteren, keuren we iets goed wat iemand doet. De actie dus. Hebben we het over het erkennen van gevoelens, dan accepteren we de beleving. Lees: de gevoelens, wensen en behoeften achter die actie. Dat betekent dat als je jouw kind erkenning voor zijn gevoel geeft, je niet per se achter het actiematige resultaat van die gevoelens hoeft te staan. Dit is vooral in lastige situaties een effectieve manier van handelen. Zie het als een diepgaande manier om je kind het gevoel van begrip te geven. Te luisteren naar zijn of haar ‘innerlijke zelf’. Want: hoe een kind iets tot uiting brengt - hoe slecht het ook is - is altijd het resultaat van diepere gevoelens daarachter. Ben je als ouder in staat deze gevoelens te erkennen (zonder de actie dus altijd maar te accepteren), dan geef je jouw kind de kans om die gevoelens los te laten - en door te gaan. De binnenwereld van je kind accepteren dus, maar wél eventueel schadelijk gedrag begrenzen.

“Ongewenst gedrag accepteren? Dacht ‘t niet!”

In opvoeding willen we als ouders onze kinderen zo mooi mogelijk laten opgroeien. Ongewenst gedrag goedkeuren? Dat doen we natuurlijk liever niet. Logisch, want vriendelijk gedrag siert de mens. Maar… wat gebeurt er vaak in zo’n lastige situatie? Omdat we bang zijn dat ongewenste gedrag goed te keuren, gaan we er juist tegenin (= intuitief). We keuren het af, roepen hard ‘nee’ en geven géén erkenning voor de gevoelens erachter. Bang om de ‘slechte daad’ te accepteren en je goedbedoelde opvoeding te dwarsbomen (= contra-intuïtief). Precíes het punt waar die oh-zo-fijne erkenning om de hoek komt gluren…

Situatieschets: op naar de speelgoedwinkel!

Het accepteren van gedrag en het erkennen van gevoelens kan op papier, zeker als je het snel leest of er niet helemaal bij bent, best op elkaar lijken. Ga je het in de praktijk - bewust en met aandacht - doorvoeren, dan zul je de verschillen in resultaat merken. Stel je bijvoorbeeld eens voor dat je met je kind in de speelgoedwinkel staat. Met grote ogen gluurt hij naar dat metershoge schap vol speelgoedauto’s. Thuis puilen de kasten uit met speelgoed op vier wielen, dus kies je ervoor nu niets nieuws te halen. Je kan direct de ‘nee’ uit de spreekwoordelijke mouw toveren - of kiezen voor het erkennen van zijn gevoelens en de ‘nee’ gevoelsrijker verpakken…

Niet accepteren, geen erkenning
"Nee lieverd, dat gaan we niet doen. Je hebt meer dan genoeg. Nu wil ik er niks meer over horen. Kom, we gaan."
Niet accepteren, wél erkenning
"Oh ja, dat is wel een leuke auto zeg! Zou goed passen bij je garage thuis. Ik ga nu niks kopen. Vind je het anders leuk om dit op je verlanglijstje te zetten? Dan maken we er (alvast) een foto van.”

De kracht van gevoelens erkennen

Welke optie denk jij dat het beste werkt? En eerlijk: als jij in zo’n situatie vanuit je intuïtie zou handelen, hoe zou je dan reageren? In de praktijk zien we vaak dat het stukje erkenning (‘Ik snap je gevoel’) vergeten wordt en we direct overgaan op de ‘waarom niet’-boodschap. Iets wat trouwens niet gek is - en ook niet fout. Gevoelens erkennen is namelijk eenvoudig, maar niet gemakkelijk. Dat is dus te herleiden naar de angst om de situatie alleen maar erger te maken - en jezelf daarmee het gevoel te geven dat je opvoeding faalt. Maar… wist je dat deze angst bijna altijd ongegrond is? Dat het erkennen van gevoelens op de lange termijn zelfs bijdraagt aan het…

voorkomen van tranen en driftbuien?
vergroten van het onderlinge vertrouwen?
durven delen van gevoelens?
stimuleren van de emotionele intelligentie?
verlichten én begrijpen van een situatie?
grootbrengen van een kind dat zich geaccepteerd, geliefd en gesteund voelt?

Handige tool als supporter: poster ‘Geliefd’

In het kader van ‘alle hulp is welkom’ ontwikkelde ik de poster ‘Geliefd’. Een handige én mooi vormgegeven tool, bomvol uitspraken in het teken van erkenning. Warme woorden die de cirkel van ‘gehoord - gezien - begrepen - geliefd’ rondmaken, en daarmee een waardevolle tool in je opvoeding vormen. Extra leuk: de poster is in twee kleuren te krijgen, zodat je zelf de variant kan kiezen die het beste bij jullie past. Ook: de poster wordt geleverd inclusief kaartjes met dezelfde zinnen. Je weet wel: om te geven, verstoppen of spontaan achter te laten. Want: sharing is caring. Ohja: je scoort ‘m nu met een leuke korting! Geen €12, maar slechts €7. Een kleine investering die een groot verschil maakt. Beloofd!

Gevoelsrijke afsluiter: ik daag je uit om de komende tijd te oefenen met het geven van erkenning. Te kijken wat dit voor jullie doet. En… als het een keertje niet lukt, daar ook niet over te oordelen. Want: je doet je best, en dat is meer dan genoeg. Vind je het lastig om de erkenning toe te passen? Trek de situatie dan eens terug naar jezelf. Vraag jezelf af hoe fijn jij het vindt als iemand aangeeft jou te begrijpen. Of zoals Magda Gerber (Jonge Kind specialist) het mooi verwoordt: “We all need someone who understands”. Says it all, right? Niks meer aan toe te voegen dus! Ik wens je veel succes - en als je hulp nodig hebt, dan weet je me te vinden.

‘Blunderen’ in het ouderschap: van ‘deurpostwiegen’ tot bedrollers

Mon, 27 Jan 2025 09:00:00 GMT

De rits van die jas die net effe dat velletje meepakt (auw!) of dat moment dat je tijdens het wiegen het hoofdje van je kleine tegen de deur aan zwiept (oeps!). Als ouder herken je ‘t vast: dat moment dat je jouw kind wilt helpen, maar het volledig de andere afslag neemt. Deze post is een eerbetoon aan alle ouders - en aan de ‘blunders’ die er (helaas) bij horen. Want: we are all human after all. En daar mogen we best eerlijk over zijn. Hup, daar gaan we: confession time!

Mijn moederblunders leermomenten

Ja, ook ik ben een ‘menselijk ouder’ en heb al meerdere malen mijn spreekwoordelijke hart vast moeten houden. Sterker nog… dat voorbeeld uit het stukje hierboven, over dat velletje? Surprise, dat gaat over mijn dochter. Want terwijl we het gezellig hebben en ik haar onesie wil dichtritsen voor het slapengaan, zie ik nét te laat dat de huid van haar buikje ongegeneerd wordt meegepakt. Duizendmaal ‘sorry’ volgt - net zoals een uitgebreide troostsessie. Yep, pijnlijke situatie, maar hey, óók weer opgelost. “Mama, ik was er al mee bezig. Door jou kwam mijn buik ertussen. Dat moet je nooit meer doen”, wierp ze me in de herhaling toe. Je snapt: deze staat in mijn geheugen gegrift; ik heb mijn lesje geleerd. Enfin: ‘blunders’ dus. Met dit voorval in mijn achterhoofd lig ik niet veel later op bed, wat uitmondde in een filmische recap van eerder gemaakte blunders. Of zullen we het vanaf hier ombuigen naar ‘leermomenten’? ;-) Komen ze:

Iets met een deur en vingers

De keer dat ik tijdens dat gezinsuitje die ene stroeve deur probeerde dicht te trekken (jawel, ik deed dus éxtra moeite) en de vingers van m’n kind ertussen kwamen. Eén voordeel: De Beekse Bergen was goed voorbereid en had een rubberen rand tussen de deur geplaatst. Les geleerd: altijd die kinderhandjes in het vizier hebben, voordat ik me aan een deur waag.

‘Let’s roll, baby!’

Heel gezellig hoor, die baby’s knus bij ons in het grote bed. Totdat… ze er net zo hard weer uitrollen. En nee: dit gebeurde mij niet alleen bij baby 1, maar net zo goed bij baby 2. Hoe dan? Les geleerd: de randen van het bed ‘rol proof’ maken met kussens. Heb je een aanhoudende roller die écht niet te stoppen is? Dan werkt een matras op de grond ook top.

Als we gaan, dan gaan we samen

Een zwaargewicht fiets - inclusief kind in fietsstoeltje - niet meer kunnen houden, waardoor we samen de grond bereiken. Les geleerd: mijn fysieke krachten niet overschatten. Yep: je kan nog zo’n ervaren kindertiller zijn, maar er zijn toch echt lichamelijke grenzen.

Gevalletje ‘aan het kortste eind trekken’

Hoog tijd om die teennagel van kindlief weer eens te knippen. Totdat ik de rode vloeistof zag opkomen en ik me realiseerde dat dit toch wel érg kort was. Les geleerd: liever iets langer laten óf iets minder grof geschud uit de keukenlade trekken (lees: nagelvijl).

Nu jullie! ‘Blunderende’ ouders aan het woord

Bovenstaande voorvallen zijn lullig en geven je als ouder een onvermijdelijke opdonder. Toch is het ook fijn om uit die heftige emotie te kunnen stappen en te beseffen: ‘ja, het is vervelend, maar ook altijd weer hersteld. Er is geen blijvende schade en er is ook niemand ernstig gewond.’ Neemt niet weg dat mijn streven toch echt is om mijn kind heel te houden, dat dan weer wel. ;-) In het kader van ‘samen staan we sterker’ ging ik met jullie in gesprek over júllie blunders… ehhh: leermomenten dus. Het resultaat? Pijnlijke momenten, die achteraf gezien stiekem best hilarisch zijn. Oeps…

“Vergeten het traphekje dicht te doen, waarna onze razendsnelle baby zo ‘t gat inkroop. Hij niet alleen trouwens. Dit gebeurde namelijk ook bij baby 2. En baby 3.”
“Mijn kind kwam met z’n enkel tussen de spaken van mijn fiets, omdat ik geen jasbeschermer had. Ohja, bij het kind erna gebeurde hetzelfde, jawel…”
“Mijn dochter schopte de bal naar mij en ik wilde deze iets te enthousiast terugschoppen. Het resultaat? Een schop in haar gezicht én een bloedneus.”
“Na uren wiegen eíndelijk m’n kind in slaap hebben, totdat ik het hoofdje vol tegen de deurstijl stootte. Een nieuwe wiegsessie volgde…”
“Mijn baby rolde van de commode, terwijl ik met ‘m bezig was. Like how…”
“Ik verschoof een klein stoeltje waar mijn zoon van 2 opstond. Voordat ik het wist verloor hij zijn evenwicht en schuurde hij met zijn wangetje langs de gespackte muur. Toen de kinderdagverblijfleidster de volgende dag vroeg of hij gevallen was, antwoordde hij met “Nee, mama daan”. Autsj…”
“Kijk goed uit waar je staat, voordat je je kind enthousiast de lucht ingooit. Dit is namelijk niet zo’n goed idee in een deurpost…” #ervaringsdeskundige
“Stoeien op de trampoline en de rits van het net vergeten dicht te doen…”
“Op tenen staan als ze plots achter je staan. Of een elleboog vol tegen het hoofd zwaaien, omdat ze daar ‘opeens’ zijn.”
“Niet doorhebben dat je kind een dijk van een refractieafwijking heeft en dus een bril nodig heeft. Side note: ik werk met slechtzienden.”
“Zijn voeten in te kleine schoenen wurmen.”
“Het flesje geven, maar vergeten de dop vast te draaien. Daar ging de hele inhoud, zo over ‘t gezichtje…”

Gevoelsrijke afsluiter: heb je kinderen, dan krijg je die schuldgevoelens er gratis bij. Vervelend, but it is what it is. Het geeft aan dat je van je kleine houdt en het graag ‘perfect’ wilt doen. Maar… ‘perfect’ bestaat niet. Kinderen maken fouten, net zoals ouders. Dat betekent dat je niet alles kan voorkomen. Kinderen leren lopen door vallen en opstaan. En ouders leren opvoeden door ‘fouten’ te maken - en daar weer van te leren. Ja, we doen onhandige dingen, maar de kunst is om dit aan te pakken als zelfcompassie. Lief zijn voor jezelf én je kind dus - en handelen op een manier die werkt voor jullie beiden. Wedden dat het je als ouder nóg krachtiger maakt?!

Mijn kinderen hebben 3 verschillende ouders…

Mon, 20 Jan 2025 09:00:00 GMT

…en nee, het is níet wat je denkt. Mijn kids zijn alle drie mijn eigen vlees en bloed. Tóch hebben ze alle drie een andere moeder. Zo kwam de oudste toen ik 25 was en de jongste toen ik bijna de dertig aantikte. Je snapt waarschijnlijk waar dit verhaal naartoe gaat. Niet zozeer over bloedverwanten zijn, maar over levensfases en leermomenten. Over hoe je als persoon groeit - en je kinderen ook. En over hoe elk kind andere behoeften heeft - en dus ook een andere ouder. Op naar de verdieping!

Mijn on-going ‘moederreis’

Ouderschap en persoonlijke ontwikkeling gaan hand-in-hand door het leven. Heb jij meerdere kids? Dan zal je vast herkennen dat de zwangerschap en opvoeding van de eerste totaal anders waren dan bij de tweede (derde, vierde, etc). Niet gek, als mens én ouder ontwikkel je jezelf. Je leert van dingen, neemt van bepaalde gedachten afscheid, terwijl andere waarden er juist weer bijkomen. Ook kunnen externe zaken - zoals familieomstandigheden en werk - veranderen. Kijk ik naar mijn ‘moederreis’, dan deed ik na elke zwangerschap dingen bewust of onbewust heel anders. Mijn kennis en ervaringen veranderen mijn kijk; mijn keuzes; mijn handelen. Ook is de relatie tussen mijn man en mij en mij een continu groeiende reis, waardoor het mijn manier van ‘zijn’ beïnvloedt - en dus ook mijn ‘zijn’ als ouder. Een paar concrete voorbeelden:

Socialiseren. Bij de oudste vonden we het heel belangrijk dat ‘ie regelmatig in contact kwam met leeftijdsgenoten. Naast de oppasmomenten bij oma brachten we hem als peuter daarom één ochtend per week naar een agrarisch kinderdagverblijf. Bij de andere twee hebben we dit losgelaten (‘voor wie doen we dit? En waarom?’)
Suikerinname. De oudste kreeg geen suikers t/m twee jaar. De middelste kreeg ‘t al veel eerder en bij de jongste was deze waarde opeens zo waardevol niet meer.
Meningen van buitenaf. Tijdens en na de eerste zwangerschap trok ik me veel aan van de mening van anderen. Inmiddels doe ik steeds meer wat werkt voor mij, voor mijn kinderen en gezin. Kost wat moeite, maar het gaat me steeds makkelijker af.
In control zijn. Nope, Forget about it. Iets wat ik bij de oudste heel graag wilde managen, maar waarvan ik inmiddels weet dat het met drie kids onmogelijk is.
Zelfkennis. Omdat ik mezelf nu beter ken dan bijv. vijf jaar terug, merk ik beter op hoe ik me voel en wat belangrijk is. Ik neem mijn eigen behoeften daardoor serieuzer.

Als ouder blijf je groeien, net zoals je kind

Stel: ik zou nu nog een kind krijgen, dan weet ik zeker dat ik bepaalde dingen weer anders zou doen. Yep, It’s an on-going adventure. Voor ons als ouders, maar dus ook voor onze kids. Terug naar de titel van deze blog. Want hoe ik als moeder groei, zo maken mijn kids ook hun eigen groei door. En hoe ik mijn eigen behoeften heb, zo hebben mijn kids die ook. In het grote geheel betekent dit dat elk kind een andere opvoeding krijgt. Om daar dieper in te duiken, neem ik je mee in de rijke hersenpannen van Gabor Mate (Hongaars-Canadese psychiater) en Winnicott (Britse psycholoog).

“No two children have the same parents”

Gabor Mate: wat ben ik een fan van deze man. Zijn inzichten op het ouderschap zijn zo spot-on, dat ik het je niet wil onthouden. Hij concludeert dat, zoals de titel verklapt, geen enkel kind dezelfde ouder heeft. Want ook al geef je kids ‘dezelfde opvoeding’, spelen ze met hetzelfde speelgoed, krijgen ze hetzelfde te eten: ze ontwikkelen zich stuk voor stuk persoonlijk. Zo kan de een later vol zelfvertrouwen zitten, terwijl de ander juist onzeker en teruggetrokken is. En waarom is het ene kind verslavingsgevoelig, terwijl de ander juist perfect maat kan houden? Zélfs bij een tweeling, stelt hij, kan je concluderen dat ze compleet anders zijn. Want: “Ze hebben dezelfde vader en moeder, maar niet dezelfde ouders”. Yes, read that again. Ook hebben ze hun eigen needs en persoonlijkheden, waardoor de hulpvraag aan de ouders ook weer anders is.

Interne en externe beïnvloeding

Laten we het verschil in opvoeding niet verwarren met de mate van ‘houden van’. Een andere opvoeding heeft namelijk niks te maken met dat je van het ene kind minder zou houden. Zo heeft het ene kind nou eenmaal meer sturing of aandacht nodig dan de ander, en dat is helemaal oké. Zoals eerder omschreven stem je je opvoeding - het houden van - (indirect) af op de behoeften van jezelf en je kind (intern dus), maar ook op externe factoren. Een paar voorbeelden:

Intern

Talenten of beperkingen
Persoonlijkheid
Hoe je (op dat moment) de wereld ziet
Gestresst zijn (of juist niet)

Extern

Je financiële situatie
Problemen op werk/in de familie/relatie
Maatschappelijke veranderingen
Botsingen in het geloof

Laten we nu eens een deep dive nemen in deze voorbeelden. Stel: Je bent tijdens zwangerschap #1 heel erg gestresst, terwijl zwangerschap #2 juist heel relaxed ging. Dan zal je een andere ouder zijn bij de eerste, dan bij de tweede. Datzelfde geldt bij de relatie tussen de ouders. Zijn jullie stapelverliefd na de geboorte van kind #1, dan zal deze dit voelen. Krijgen jullie kind #2 in een periode waarin jullie minder lekker gaan? Dan maakt deze kennis met twee hele andere ouders. Niet goed of fout, wel hoe het werkt.

Opvoeding is een unieke ervaring

Door naar die andere rijke hersenpan. Ook Winnicott, een toonaangevende Britse psycholoog, haakt namelijk sterk op dit onderwerp in. Zo zegt hij: “Ook al doe je er alles aan om dezelfde moeder te zijn voor ál je acht kinderen, wat onmogelijk is, dan hebben ze alsnog een andere moeder.” Hij verklaart dit door de beleving die voor iedereen uniek is, waardoor het alleen daarom al onmogelijk is om dezelfde moeder te zijn. Net zoals jijzelf, bekijkt elk persoon, elk kind, de wereld door een gekleurde bril. Door zijn of haar eigen ogen. Dat betekent tegelijkertijd dat er geen ‘waarheid’ is, maar dat iedereen zijn eigen waarheid heeft.

Tot slot: elk kind triggert je anders

Waar andere behoeften zijn, zijn andere triggers. Heb jij bijvoorbeeld enerzijds een hele gevoelige dochter die graag de rust opzoekt en anderzijds juist een energieke zoon die graag in de spotlights staat? Dan is het heel logisch dat ze jou beiden op een unieke manier triggeren. De ene geeft andere signalen, omdat deze andere behoeften heeft. Dat betekent dat je als ouder je manier van opvoeden hierop aanpast - en jij anders reageert op elk van hen. Yep: je bent bij allebei een andere ouder. En eigenlijk betekent dit dat je goed luistert naar waar het specifieke kind behoefte aan heeft. Iets wat in mijn ogen juist heel erg mooi is. En jou als ouder onverslaanbaar sterk maakt. Zo, steek die maar in je zak.

Gevoelsrijke afsluiter: vaak denken we als ouders dat wij onze kinderen vormen, maar tegelijkertijd vormen onze kinderen ons net zo goed als ouders. We hebben allemaal een eigen ‘gebruiksaanwijzing’. Iets wat juist heel mooi is. Het betekent dat we uniek zijn, een eigen persoonlijkheid hebben en leven vanuit onze eigen waarden. En hoe tof is het dat je kan zeggen dat je verschillende ouders in je hebt, perfect afgestemd op al je unieke kinderen? Ja, je mag trots zijn op jezelf, ouder. Ik ben het in ieder geval nú al op je!

Hulp in het ouderschap? ‘Nee joh, doe ik zelf wel!’

Mon, 13 Jan 2025 09:00:00 GMT

Hey jij daar, ouder. Heb jij soms ook dat duiveltje op je schouder zitten dat fluistert: “Hulp vragen? Doe effe normaal! Dit kan jij príma zelf.” Ja? Dan is deze blog voor jou. Je bent hier namelijk niet alleen in. Sterker nog: het zijn gevoelens waarmee ikzelf, maar ook de ouders waarmee ik werk, kamp. Tijd om er extra aandacht aan te geven. De uitspraak ‘vele handen maken licht werk’ is namelijk niet voor niets een ding. Om nog maar te zwijgen over oerdriften en cultuurverschillen... Ik neem je mee!

Mijn confronterende spiegel

Hulp vragen én accepteren? Het was niet mijn grootste talent, maar ik word er gelukkig wel steeds beter in. Toch breekt hier en daar nog steeds dat ‘stemmetje’ door dat zegt dat ik het zelf moet kunnen… zéker als het om de opvoeding van mijn kids gaat. Ik heb namelijk zelf voor het ouderschap gekozen, toch? En als anderen het zo goed ‘alleen’ kunnen, dan geldt dat ook voor mij, right? Een interessant onderwerp, waarin ik laatst weer een lekkere spiegel voor m’n kop kreeg. Mijn man is namelijk regelmatig voor zijn werk een aantal nachtjes in het buitenland, waardoor ik er alleen voor sta met onze drie kids en hond. Heel eerlijk? Vind ik best pittig. En alsof dat nog niet lastig genoeg is, ga ik óók nog oordelen over dat gevoel. Een kijkje in mijn hoofd:

‘Stel je niet zo aan joh! Er zijn zat ouders die er langer of zelfs altijd alleen voor staan!’
‘Wat voor moeder ben jij, dat je hier hulp voor vraagt?’
‘Faal, faal, faal. Serieus?! Doe normaal, pak jezelf bij elkaar en regel het zélf!”

“Maar het zijn toch míjn kinderen?”

Wat blijkt? Ik ben zeker niet de enige met deze hinderlijke gedachten. Integendeel! Zo gaf een andere ouder bij me aan dat haar man in de horeca werkt en ‘s avonds vaak weg is. Voor haar is het op die momenten lastig om een oppas in te schakelen. Ook: “Waarom zou ik de kinderen wegbrengen, als ik zelf thuis ben?” Weer een andere ouder vertelt me dat ze alleenstaand is en heel veel baat heeft bij een helpende hand. Maar…. (yep, daar is ‘ie weer) er soms alsnog mee worstelt. “Want het zijn toch mijn kinderen, niet die van een ander?”

Valkuilen: van te streng zijn tot ‘afkijken bij’

Hé, da’s interessant: voedsel voor mijn brein! Want waar komen deze gevoelens eigenlijk vandaan? En wat zijn de ‘valkuilen’ waar ik, maar ook andere ouders, ongewild intrappen? Vaak ligt het in de basis dat je te streng bent voor jezelf. Verlangt dat je het allemaal hoort te kunnen. Het ouderschap is immers niet iets wat jij hebt uitgevonden. Sterker nog: het is iets dat bij het leven hoort - je om je heen overal ziet. In je straat, op het schoolplein, tijdens je dagelijkse boodschap en in je vriendengroep. Dat brengt me meteen bij punt twee: het afkijken bij anderen. Want eerlijk: hoe vaak betrap jij jezelf er wel niet op dat je een blik werpt op dat gezin en jezelf afvraagt: ‘hoe dóen ze het toch?’. Herkenbaar? Geef jezelf dan altijd de ruimte om over dit gevoel na te denken. En realiseer je ook: alles wat je ziet is eenzijdige belichting. Het is een momentopname. Het is niet dé realiteit. Het is ook niet goed of fout, net zoals dat jouw opvoeding niet goed of fout is. Iedereen doet het op zijn eigen manier en da’s helemaal prima. Sterker nog: elke ouder en elk kind zijn uniek, dan is het ook niet gek dat de opvoeding hierin ‘meebeweegt’. Dat te streng zijn voor jezelf - of bepaalde verwachtingen hebben, kan ook samenhangen met je eigen opvoeding; met de normen en waarden die je hebt meegekregen. Ook kan het gekoppeld zitten aan dingen die je hebt meegemaakt (‘dit ga ik anders doen met mijn kids!’) of de dingen die je om je heen ziet. Vergeet ook de impact van social media niet, waarin we vooral de mooie, leuke en ‘perfecte’ kanten te zien krijgen. Niet de waarheid, wel wat op beeld komt.

Oergevoel & cultuurverschillen

Voor een ander interessant gegeven ‘reizen’ we terug naar de oertijd. De periode van stammen, leven in groepen en sámenwerken. Wij mensen zijn niet gemaakt om het alleen te doen; te leven binnen vier muren; te leunen op één gezin. De uitspraak ‘It takes a village to raise a child’ is hier een mooie en bekende uitspraak in. Toch is het opvallend dat er van die village spirit nog maar weinig over is. Kunnen we hier juist niet heel veel van leren? Oké, terug naar het nu: naar verschillen in culturen. Wij westerlingen bijvoorbeeld, zijn relatief individualistisch ingesteld. Vinden het heel ‘normaal’ om het bijna allemaal zelf te doen. Een mooi voorbeeld hiervan is ‘onze’ kraamtijd van tien dagen, terwijl de ‘postpartumzorg’ in andere culturen een stuk intensiever doorgetrokken wordt. vrouwen in India bijvoorbeeld, móeten vijfenveertig dagen binnen blijven. En ook in China, Panama en El Salvador blijven vrouwen minimaal een maand in huis. Familie neemt huishoudelijke taken over, zodat de zwangere vrouw haar voetjes omhoog kan gooien. In het kader van meerzijdige belichting is het ook goed om te benoemen dat in andere landen het stukje ‘kraamzorg’ helemaal niet bekend is. Lang verhaal kort: diepgewortelde dingen als cultuur kunnen invloed hebben op hoe je als ouders de opvoeding ingaat en oppakt.

Hulp vragen: van valkuilen naar voordelen

Weer even over die eerder benoemde hersenspinsels van jou en mij. Want hoe schel en overheersend deze ‘stemmetjes’ ook kunnen zijn, inmiddels zit er op mijn andere schouder juist een engeltje met een zachte, liefhebbende stem. Een supporter die mij aanmoedigt niet te luisteren naar die hinderlijke gedachten, maar juist wat liever voor mezelf te zijn. Want: als ik goed voor mezelf zorg, zorg ik ook goed voor mijn kinderen. En als je ‘m zo bekijkt - het doortrekt naar je kids - kan je het makkelijker gaan zien als een groeiproces. And so I did! Yep, ik ben om hulp gaan vragen toen mijn man een paar weken in het buitenland was. Zo stapte ik naar mijn ‘pleegschoonzusje’ met de vraag of ze kon bijspringen. Niet alleen zodat ik kon sporten (oppassen), maar ook voor de gezelligheid (blijven slapen). Wat ik ervaarde?

Ontspanning, want tijd om te sporten
Rust, want extra handen in het avondritueel
Rust #2: want terwijl ik de hond uitlaat, is iemand bij m’n kids
Rust #3: want regelmatig vraagt ze uit zichzelf of ze ergens mee kan helpen
Een fijne opstart van de dag, want ‘s ochtends wandelde zij met onze hond
Ruimte voor verbinding, want samen staan we sterker

En kids? Die vinden die hulp stiekem vet cool!

Vaak zijn we streng voor onszelf, omdat we denken dat dit beter uitpakt voor onze kinderen. Maar… niets is minder waar. Sterker nog: heel veel kids vinden het juist leuk om dat ene nachtje bij opa en oma te logeren, een dag met die oppas de hort op te gaan of te spelen bij dat vriendje. Laten we ook niet vergeten dat het onwijs goed is voor hun sociale ontwikkeling, om van die diversiteit te ‘proeven’. Dus… de volgende keer dat je hersenspinsels weer een strenge afslag nemen, denk daar dan eens aan. En aan het groeiproces wat elke betrokken partij hierdoor doormaakt. Jij als ouder, maar ook je kind komt er met extra ‘groeistof’ uit. I mean: hoe mooi en waardevol is dat?

GevoelsRijke afsluiter: heb je last van hinderlijke gedachten die jou vertellen dat hulp vragen zwak is? Probeer er dan niet over te oordelen. Sta er eens bij stil en zoek uit waar het vandaan komt. Ook: weet dat je er niet alleen in bent - en dat hulp vragen iets heel moois is. Je investeert niet alleen in je persoonlijke en ouderlijke groei, maar ook in de groei van je kids. Heb je geen netwerk waar je op terug kan terugvallen? Kijk dan eens op www.buurtgezinnen.nl . Want écht: iedereen verdient een helpende hand, ook jij.

Een blik in mijn (online) ogen

Mon, 06 Jan 2025 09:00:00 GMT

Zo, tijd voor een frisse en persoonlijke wind door mijn website! Nee, mijn blog-pagina is niet nieuw, wél gaan we het vanaf vandaag anders aanpakken. Dat betekent: wekelijks een nieuwe blog, waarin we focussen op kennis, inspiratie en persoonlijkheid. Vandaag trap ik af met mezelf. Enerzijds een beetje onwennig, want ik ben niet zo’n fanatieke podiumpakker. Anderzijds ook wel weer vertrouwd, omdat ik hier en daar regelmatig de persoonlijke afslag pak. Het doel? Dat jij weet wie je tegenover je hebt. Want: diepgang is voor mij de basis in alles - en dat brengt jou weer een warme samenwerking. Win-win dus! Tijd om te starten, in 3, 2, 1…

Fanatieke huismus

En met trots. Want zo groot als mijn reisplannen in mijn hoofd waren, zo groot is mijn liefde in het echte leven voor rommelen in huis.

Iets minder fanatieke huisvrouw

En de award voor slechtste huisvrouw gaat naar *tromgeroffel*.... jawel: mij dus. Die huismus in mij staat íets minder graag met een stofzuiger of poetsdoek in haar handen. Sterker nog: ik zweer bij onze robotstofzuiger. En mijn behulpzame man.

Gezin boven alles

Ik ben compleet met man (Bas), drie kids (een zoon in van 2014 en twee dochters van 2016 en 2018) en onze labradoodle.

Ho, stop… geen haar alsjeblieft!

Over die leuke labradoodle van ons gesproken. Mijn voorwaarde voor het nemen van een hond was dat deze níet verhaart. Ik herhaal: níet verhaart.

Die kat? Die komt er niet.

Sorry man en kids, die komt er bij mij dan weer niet in. ‘De aanhouders winnen’ gaat in deze situatie niet op.

Terug naar mijn kids

Ze lijken namelijk stuk voor stuk op Bas en mij. We zijn allemaal team ‘kat uit de boom-kijkers’ - en dat vinden we helemaal oké. Ja, die spreekwoordelijke kat is meer dan welkom. ;-)

Én terug naar mijn kindertijd

Ik ben opgegroeid met mijn ouders, oudere broer en twee jongere zusjes. Mijn kleine ‘ik’ was heel vrolijk, lief en behulpzaam. Wilde graag gezien worden. Was mijn vader aan het filmen? Dan dook ik maar wat graag enthousiast voor die camera. “Hallo, papa!”, “Hallo, papa!”, zei ik al springend, terwijl ik mijn hoofd voor de lens drukte.

Dit deel van mijn kind-zijn zit nog steeds in mij

Iets met een spreekwoordelijke kat en een boom.

En dit deel mag best wel wat meer de aandacht krijgen

Heel duidelijk: speelsheid!

Over die speelsheid gesproken

Die komt wél extra naar boven borrelen als ik een escaperoom induik. Een van mijn energiegevers, net zoals mijn gezin dus - en het samenzijn met gelijkgestemden.

Mijn gevoel voor humor? Een tikkeltje sadistisch wel…

Als iemand* zich pijn doet proest ik het uit van het lachen. Lees: stoot jij je teen en krimp je ineen, dan is de kans groot dat ik niet veel later over de grond rol. Bij wijze van dan, hè.

*Side note: behalve mijn kids…

Guilty pleasures…..

Honderd keer snoozen, nét effe te lang in bed blijven liggen en voedsel gerelateerde bodemdrift.

Bodemdrift? Yep, want álles moet op.

Die zak chips? De bodem moet in beeld komen. Dat pak met koekjes? Die onderkant moet voelbaar zijn. Die reep chocolade? Die verdwijnt - jawel - in hard tempo op de bodem van mijn maag.

Wegdromer: die boerderij in het bos

Of dat mooie vrijstaande huis. Bottom line? Lekker rustig en afgelegen, het liefst met een moestuin en omringd door hoge bomen. Heer-lijk.

Wollensokkenkarma

Ooit maakte ik flauwe grappen over het dragen van die burgerlijke wollen sokken. Karma comes right back at me, want tegenwoordig steek ik hier mijn koude voeten maar al te graag in.

Borrelen in een bar? Doe mij die 1-op-1 lunch maar

Klopt, mij hoef je niet druk borrelend, in een grote groep, aan een bar te zetten. Ik ga voor diepgang en ben een grote supporter van 1-op-1 contact.

Lees: ik ga ‘uit’ op koetjes en kalfjes

In de herhaling: ode aan diepgang!

Ik baar duizend keer liever een baby, dan dat…

ik een medische ingreep moet ondergaan. Naalden? Messen? Operatiejassen? *rent heel hard haar denkbeeldige boerderij in het bos in*

Over dat bos gesproken: ik ben dol op de natuur

De zon maakt me vrolijk, de buitenlucht geeft me energie en de frisse wind brengt me tot leven. Moet wel bekennen: ik kom er nog wel te weinig. Tijd voor verandering!

De natuur naar binnen brengen

In mijn huis vind je overal en nergens mineralen en edelstenen. Serieus, hoe geweldig is de natuur?

Met beide voeten op de spirituele grond

Yep, ik ben een nuchter type, maar houd wel van spiritualiteit.

Op date gaan met mezelf

Dat vind ik dus echt superleuk! Sinds een paar jaar ga ik zo nu en dan een nachtje alleen weg en doe ik precies waar ik behoefte aan heb. Aanrader!

‘I’m halfway there, bye!’

Ik ben een ster in van alles beginnen en niet afmaken. Krijg ik een ingeving om iets anders te doen, bijvoorbeeld door een piepende droger? Dan ben ik verdwenen. Voor onbepaalde tijd.

Verrassingen? #ERROR

Want hoe enthousiast springend en gillend ik in mijn hoofd ook ben, in het echt zien mensen vooral iemand die stilstaat en ongemakkelijk in het rond kijkt. Gewoon. Niet. Doen. Dus.

Mijn ideale weekend…

is leeg! Vooral lekker kijken waar we zin in hebben. Dat is pas écht vrijheid.

Maak me alsjeblieft wakker als…

er iets met mijn kinderen is. Direct!

Ik draai me gezellig nog een keer of twee om als…

het huishouden roept. Ik een gingersapje moet shotten. Of sociale verplichtingen zich opdringen.

‘Het begint en eindigt bij jezelf’

Ik presenteer: mijn levensmotto. Ik ben er namelijk heilig van overtuigd dat je het leven zelf in de hand hebt. You are in charge - en zo hoort ‘t ook.

Tv kijken? Niet mijn ding

Wél vind ik de serie Oogappels fenomenaal. Sterker nog: bij de laatste aflevering zat ik huilend op de bank. Ook: de serie Friends heb ik zo’n dertig jaar later ontdekt, maar inmiddels al meerdere malen gebinged.

Muziek? Dat is meer mijn go-to

Muziek raakt m’n ziel. Van Adele tot Bløf en van Spirits of Nature tot Coldplay: ik word van heel veel blij. Muziek laat me dansen door de kamer, wegdromen op de bank of tot rust komen als ik druk ben.

En ohja: ik heb een boekentic

Het gevolg? Een uitpuilende boekenkast die chronisch groeiende is.

Voordat we afsluiten: nog héél even terug naar mijn kindertijd…

Want de vakantieherinneringen in Frankrijk en Spanje, waarin mijn broer, zusjes en ik samen úúúúren in de zee en in de branding lagen: die draag ik voor altijd bij me.

Meegolven op het leven

Of moet ik zeggen ‘in’? Als kind vond ik het namelijk fantastisch om die enorme golven over me heen te laten slaan. Wat een feest om in dat wilde water te spelen!

Een ode aan dat eeuwige kind in ons

En nu sluit ik écht af, maar wel met de boodschap dat het kind in jou gezien mag worden. Als ik op vakantie ben, pak ik altijd mijn momentje om in de branding en zee te zitten. Ja, net als vroeger dus. Water voelen, zandkastelen maken, golven ‘vangen’... Je snapt m’n boodschap: ik moedig jou aan om dit kinderlijke geluk ook te voelen. Want écht: het maakt het leven echt een stukje mooier.

Voordat je gaat: een eerlijk stukje context

Eerlijk #1: ik kan nog dagen doorgaan met het benoemen van typische mij-dingen. Eerlijk #2: kiezen is niet mijn sterkste kant. Lang verhaal kort: dit verhaal is écht, maar wel incompleet. Een pure, maar niet-volledige belichting van wie ik ben als persoon. Context is altijd bepalend in wat we posten of laten zien. Er zit nog zoveel meer in mij en er is nog zoveel meer te vertellen. Maar hey, alles in beeld brengen is een onmogelijke opgave - en ook niet altijd nodig. Mochten wij gaan samenwerken, dan ontdek je ook weer andere kanten van mij. Juist, context dus. �� Over die samenwerking gesproken: het lijkt me fantastisch om met jou te connecten. Om samen een stap in verbindend ouderschap te zetten. Voel jij dit? Dan hoor ik heel graag van je.

GevoelsRijke groet en ��,

Kimberley

gevoelsrijk-website

Gevoelens willen iets vertellen: over gedrag, je binnenwereld én wat je meekreeg

Eerst even terug: de poster van toen

Ja, daar is 'ie: de ijsberg

Hallo, onderstroom

Het gaat om het samenspel

Gevoelens als richtingaanwijzers

Download de nieuwe poster

Skip die samenslaapschaamte! Niet separatie, maar hechting zorgt voor groei

Westerse eigen(wijs)heid

Team ‘wel samen slapen’ vs. ‘niet samen slapen’: wie staat sterker?

Eerlijk over mijn samenslaapschaamte

Nu je er toch bent: kijkje in onze ‘hechtingskeuken’

Het verband tussen ‘monsters’ en separatie

De natuur laat je kind groeien - doe jij dat ook?

Meer verbinding = meer emotionele rust = minder monsters

Van verwijten naar verantwoordelijkheid nemen

Slapen met je baby? Go for it! Zo doe je dat veilig

Uitzonderingen: wanneer co-sleeping niet veilig is

Over échte mannen (en hoe we onszelf als vaders zo lekker in de weg kunnen zitten)

Die krachtige, kwetsbare, gevoelige én gezellige man *zucht*

Niet die ander, maar jijzelf verlangt dit

“Wat zijn onze vrouwen toch lastig, hè?”

Een zachte man in een harde wereld

‘Perfecte’ vader, echtgenoot, vriend, collega én zelf

Nabijheidsliefde & afstandsliefde: ze hebben elkaar nodig

Hoe kinderen onze spiegels zijn

Van vader aan vader: 5 x zelf aan de slag

Echte mannen? Die kijken naar binnen

Verbindend begrenzen: creëer een groeiruimte vanuit liefde, veiligheid en eigenheid

Bij het begin beginnen: wat is een grens?

Zullen we stoppen met zaken als dwingen en dreigen?

Het goede voorbeeld begint bij….

“Waarom test mijn kind mijn grenzen zo?”

‘Nee’ tegen gedrag, ‘ja’ tegen gevoelens

Follow the leader (en dat is niet je kind)

Een ode aan de ‘nee’! Say what?

8 x tools die helpen bij verbindend begrenzen

Onze tropenjaren zijn voorbij (en het was écht niet alleen maar zonneschijn en palmbomen)

Bijzonder zware jaren Bijzondere en zware jaren

“Hoé hebben we dit gedaan?”

Alles zelf willen doen (egoïstisch, niet?)

Persoonlijke én gezamenlijke groei

Meer zelfstandigheid, ruimte, rust, zelfliefde en… slaap

Wat ons hielp en helpt

Niet jij of ik, maar wij sámen

Palmbomen, zandstranden, zware stormen en gladde paden

Podcastpraat! Van doodnormale ouders, aan doodnormale ouders

Straffen en belonen? Weg ermee! 10 x alternatieven die effectief én GevoelsRijk zijn

Ik kan het niet vaak genoeg zeggen…

Niet: gehoorzamen, afdwingen en quick fixen

Wel: houding, energie en de juiste woorden

1. Buig die vraag om naar een verzoek

2. Geef het goede voorbeeld

3. Eerst connectie, dan correctie

4. Geef je kind een keuze (in jouw kader)

5. Beleef de wereld door de ogen van je zoon/dochter

6. Ben een team, geen tegenstander (samen sterker!)

7. Verander je omgeving, niet de reactie

8. Vertel wat er wél mag (is toch veel leuker?)

9. Reageer niet in the heat of the moment, maar later

10. Leg de lat eens wat lager (of gewoon een flink stuk)

Body positivity onder kinderen: de macht van social media vs. de kracht van ouders

‘Vroeger was alles beter’ - maar laten we niet overdrijven

Kwetsbare kinderen zijn voer voor app-producenten

Meisjes geven hun leven een lager cijfer

Positief tegengeluid klinkt steeds luider

Ouders: de verandering begint bij ons!

7 x body positivity boosten bij en met je kind

Van vader tot vader: gun het jezelf (en je kind) om onzeker te zijn

Man, wat een verwachtingen

Onderzoek bewijst: veel vaders ervaren serieuze uitdagingen

“Ik ben de man in het gezin. Ik mag niet falen”

Realisatiemoment #1: het gaat niet om die broodtrommel

Realisatiemoment #2: je kids altijd 100% geven is niet realistisch

Leren door te ondergaan

Onzekerheid overboord! Doe je een gek dansje mee?

Van crèche tot zwemles: 12 x zo kies je de juiste plek voor je kind

30 minuten huilen, 0 respons

Geen gesprek mogelijk

Die krachtige, kwetsbare, gevoelige én gezellige man zucht